Οπως κατέδειξε και το περιστατικό με τον πύραυλο στην Πολωνία
Russian Defense Ministry Press |
Και μπορεί σε αυτήν τη φάση ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ να έδειξαν ότι δεν επιδιώκεται μια άμεση σύγκρουση με τη Ρωσία, ωστόσο είναι φανερό ότι με τη συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία και τη συνεχή εμβάθυνση της ΝΑΤΟικής εμπλοκής, αντίστοιχα περιστατικά μπορεί να αξιοποιηθούν ως πρόσχημα για να μπουν κι άλλες χώρες στον πόλεμο, ή να δημιουργήσουν τη δική τους δυναμική παραπέρα κλιμάκωσης.
Στο μεταξύ η Ρωσία έχει επιδοθεί σε καθημερινό μπαράζ πυραυλικών επιθέσεων σε περιοχές της Ουκρανίας, το Κίεβο δέχεται όλο και περισσότερους στρατιωτικούς εξοπλισμούς από τη Δύση και οι δύο πλευρές προετοιμάζονται για μακρόχρονη συνέχιση της σύγκρουσης.
Σε κάθε περίπτωση, όλα συγκλίνουν στο ότι η φωτιά ενός μεγάλου ιμπεριαλιστικού πολέμου απειλεί τους λαούς της Ευρώπης: Ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός στην Ανατολική Ευρώπη οξύνεται και μετατρέπεται σε ένα κουβάρι αντικρουόμενων συμφερόντων. Οπως οξύνονται και οι αντιθέσεις μέσα στον ευρωατλαντικό άξονα, τόσο για την εξέλιξη της σύγκρουσης στην Ουκρανία όσο και για το «πάνω χέρι» στην περιοχή. Οι μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις σε Ανατολική Ευρώπη και Βαλτική Θάλασσα, καθώς και άλλοι απρόβλεπτοι παράγοντες, μπορούν εύκολα να «ανάψουν τη φωτιά».
Χαρακτηριστικά, απόρρητη έκθεση του γερμανικού υπουργείου Αμυνας, την οποία επικαλείται το «Spiegel», περιγράφει τον «στρατηγικό αναπροσανατολισμό» των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας στο ενδεχόμενο άμεσης αντιπαράθεσης με τη Ρωσία. Οπως επισημαίνει το δημοσίευμα, ο πύραυλος που έπεσε στην Πολωνία την Τρίτη κατέδειξε ότι η εμπλοκή του ΝΑΤΟ στον πόλεμο στην Ουκρανία είναι ένα ενδεχόμενο απόλυτα ρεαλιστικό.
Η γραμμή της γερμανικής κυβέρνησης είναι ότι μια άμεση σύγκρουση ΝΑΤΟ - Ρωσίας δεν αποτελεί «επιλογή» και θα ήταν «καταστροφική». Εξετάζεται ωστόσο η περίπτωση ένας τέτοιος πόλεμος να καταστεί εκ των πραγμάτων αναπόφευκτος.
Σύμφωνα με την εμπιστευτική έκθεση, την οποία υπογράφει ο στρατηγός Εμπερχαρντ Τσορν, οι γερμανικές Ενοπλες Δυνάμεις πρέπει να προετοιμαστούν «για δύσκολα χρόνια» και η Γερμανία πρέπει να διαδραματίσει «πρωτεύοντα ρόλο» στην Ευρώπη.
«Ο πόλεμος στην Ευρώπη είναι και πάλι πραγματικότητα» και μια άμεση σύγκρουση στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ «έχει γίνει και πάλι πιο πιθανή», αναφέρει ο Τσορν. «Σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, η Μπούντεσβερ (σ.σ. το γερμανικό στράτευμα) θα πρέπει να παράσχει μάχιμες και έτοιμες για δράση δυνάμεις και να μην περιμένει υποστήριξη από τις ΗΠΑ».
Η έκθεση ενισχύει την αλλαγή πλεύσης της Γερμανίας μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, για «απεξάρτηση» σε στρατηγικούς τομείς, όπως από τη Ρωσία στην Ενέργεια, από τις ΗΠΑ στην Αμυνα, από την Κίνα στις νέες τεχνολογίες κ.λπ. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται το τεράστιο στρατιωτικό πακέτο 100 δισ. ευρώ που έχει ανακοινώσει το Βερολίνο για ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων, ενώ ο καγκελάριος Ολ. Σολτς έχει τονίσει επανειλημμένα ότι ο γερμανικός στρατός θα γίνει ο ισχυρότερος στην Ευρώπη, με μεγαλύτερο ρόλο στο ΝΑΤΟ.
Ο Τσορν υπογραμμίζει τον «πρωτεύοντα ρόλο που καλείται να αναλάβει ο γερμανικός στρατός στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ σε έναν αναγκαστικό πόλεμο». Ιδιαίτερα απαιτείται «εκπαίδευση και επιχειρησιακή ετοιμότητα των Ενόπλων Δυνάμεων σε ένα υψηλής έντασης πολεμικό σενάριο» - με άλλα λόγια, δεν αρκεί η αποστολή εξειδικευμένων μονάδων σε συγκεκριμένες αποστολές στο εξωτερικό, αλλά για τις ανάγκες του ΝΑΤΟ πρέπει να διατηρούνται σε κατάσταση πλήρους επιχειρησιακής ετοιμότητας πολυάριθμες στρατιωτικές μονάδες.
Χαρακτηριστικές είναι οι κινήσεις της Γερμανίας στη Λιθουανία, ιδιαίτερα στρατηγικό σημείο στην Ανατολική Ευρώπη. Η Λιθουανία αναμένεται να φιλοξενήσει έως και 5.000 Γερμανούς στρατιώτες μέχρι το 2026.
Η Γερμανία βρήκε ευκαιρία για αναβάθμιση του γεωπολιτικού ρόλου της μετά τον πύραυλο στην Πολωνία, δηλώνοντας έτοιμη να στείλει μαχητικά αεροσκάφη «Eurofighter» για να επιτηρούν τον πολωνικό εναέριο χώρο.
Το Κίεβο δεν έκρυψε τις επιδιώξεις του για άμεση σύγκρουση ΝΑΤΟ - Ρωσίας, από την πρώτη στιγμή που έγινε γνωστό, την Τρίτη το βράδυ, ότι πύραυλος έπεσε σε πολωνικό έδαφος.
Ο Ουκρανός Πρόεδρος Β. Ζελένσκι και άλλοι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι ανακοίνωσαν, σχεδόν πανηγυρικά, ότι ρωσικός πύραυλος έπληξε έδαφος του ΝΑΤΟ και κάλεσαν τους «συμμάχους» να δράσουν. Τις μέρες που ακολούθησαν, το Κίεβο συνέχισε να αμφισβητεί τους ισχυρισμούς των ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - Πολωνίας ότι πρόκειται για ουκρανικό αντιαεροπορικό πύραυλο.
Η Ουκρανία ζήτησε μάλιστα να συμμετάσχει στις έρευνες, ενώ παράλληλα παζαρεύει τη δημιουργία αντιπυραυλικής ασπίδας με τη συνδρομή μελών του ΝΑΤΟ και πυραύλους «Patriot» από τις ΗΠΑ. Επανέφερε άλλωστε το αίτημα για ζώνη απαγόρευσης πτήσεων πάνω από την Ουκρανία, κάτι που αυξάνει κατά πολύ την πιθανότητα άμεσης σύγκρουσης ΝΑΤΟ - Ρωσίας.
Οι ισχυρισμοί των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, ότι ο πύραυλος που έπληξε την Πολωνία είναι «σχεδόν απίθανο» να είναι ρωσικός, διατυπώθηκαν ενώ εδώ και βδομάδες εντείνονται τα «υπονοούμενα» από Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες για ενδεχόμενες διαπραγματεύσεις, πάντα «όταν το αποφασίσει η Ουκρανία», όπως διατείνονται.
Η κατάσταση στο πεδίο κρίνεται σχετικά στάσιμη και αδιέξοδη και για τις δύο πλευρές, παρά την απόσυρση της Ρωσίας από το δυτικό τμήμα της Χερσώνας. Επιπλέον, σύμφωνα με αμερικανικά δημοσιεύματα οι ΗΠΑ φαίνεται ότι ξεμένουν από ορισμένα οπλικά συστήματα και πυρομαχικά υψηλής τεχνολογίας, που στέλνονται στην Ουκρανία.
Χαρακτηριστικές ήταν οι πρόσφατες εκτιμήσεις του επικεφαλής του αμερικανικού Γενικού Επιτελείου, στρατηγού Μ. Μίλεϊ: «Η πιθανότητα μιας ουκρανικής στρατιωτικής νίκης σύντομα - με εκδίωξη των Ρώσων από όλη την επικράτεια της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένης της Κριμαίας - δεν είναι μεγάλη». Ωστόσο, «ίσως μπορέσει να υπάρξει μια πολιτική λύση, με την οποία οι Ρώσοι θα αποσυρθούν», ανέφερε, χωρίς να διευκρινίσει από ποιες περιοχές και με τι ανταλλάγματα.
Την ίδια στιγμή οι ΗΠΑ δηλώνουν ότι θα στηρίξουν την Ουκρανία για όσο χρειαστεί, και η κυβέρνηση Μπάιντεν ζήτησε από το Κογκρέσο να εγκρίνει πρόσθετη χρηματοδότηση 37,7 δισ. δολαρίων για τις στρατιωτικές ανάγκες του Κιέβου.
Στο παρασκήνιο, πάντως, υπάρχουν αυξανόμενες διαφωνίες εντός του ευρωατλαντικού μπλοκ, αλλά και με το Κίεβο, για το πότε θα πρέπει να διεξαχθούν ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις και πώς θα μπορούσε να τελειώσει ο πόλεμος. Αλλά και χώρες «ουδέτερες» απέναντι στη ρωσική εισβολή, όπως Κίνα και Ινδία, εμφανίζονται όλο και πιο δυσαρεστημένες με τις οικονομικές συνέπειες και το μάκρος του πολέμου.
«Χρειάζονται περισσότερες διπλωματικές προσπάθειες τις επόμενες βδομάδες για να έρθουν οι πλευρές στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», είπε ο Γάλλος Πρόεδρος Εμ. Μακρόν, ο οποίος είχε «σύντομες συνομιλίες» με τον Ρώσο ΥΠΕΞ Σ. Λαβρόφ στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του G20, όπως και ο Γερμανός καγκελάριος.
Αντίστοιχα, και η Μόσχα στέλνει «σινιάλα» προς τη Δύση για διαμεσολάβησή της στο Κίεβο ώστε να υπάρξουν διαπραγματεύσεις, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι είναι «υποχρεωμένη» να υπερασπιστεί όλα τα ρωσικά εδάφη, συμπεριλαμβανομένων και όσων ουκρανικών εδαφών προσάρτησε.
Η Δύση είναι σε θέση να αποτελέσει «καθοδηγητικό και ενισχυτικό στοιχείο» για το Κίεβο σε οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Ντμ. Πεσκόφ, καθώς οι δυτικές «οδηγίες» «εφαρμόζονται πολύ σχολαστικά από το Κίεβο». Ο ίδιος είχε υποστηρίξει επίσης ότι οι ΗΠΑ είναι σε θέση να λάβουν υπόψη τις ανησυχίες της Ρωσίας και να ενθαρρύνουν το Κίεβο για διαπραγματεύσεις.
Σε αυτό το φόντο, την περασμένη βδομάδα στην Αγκυρα ο επικεφαλής της CIA, Ου. Μπερνς, συζήτησε θέματα «ευαίσθητης φύσης» με τον Ρώσο επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών (SVR), Σ. Ναρίσκιν.
Να σημειωθεί τέλος ότι από 29 Νοέμβρη μέχρι 6 Δεκέμβρη θα γίνουν στο Κάιρο συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας για την ανανέωση της Συνθήκης «New START», για τον έλεγχο των στρατηγικών και πυρηνικών όπλων, και σύμφωνα με τον Ρώσο αναπληρωτή ΥΠΕΞ, Σ. Ριαμπκόφ, η Μόσχα δεν θα απορρίψει συναντήσεις υψηλού επιπέδου για τη διεθνή «στρατηγική σταθερότητας» αν η Ουάσιγκτον δηλώσει ενδιαφέρον και ετοιμότητα.