ΕΚΛΟΓΕΣ ΣΤΙΣ ΦΙΛΙΠΠΙΝΕΣ
Επικίνδυνες κάλπες
Κυριακή 9 Μάη 2004

Associated Press

Μεικτή μονάδα στρατού -αστυνομίας. Με πρόσχημα το φόβο «τρομοκρατικών επιθέσεων» ή «αναταραχής», η κυβέρνηση της Αρόγιο βγάζει τις ένοπλες δυνάμεις στο δρόμο
Γκλόρια Αρόγιο: νεοφιλελεύθερη οικονομολόγος με PhD, χρυσό κορίτσι της άρχουσας τάξης, συμφοιτήτρια του Κλίντον, πολιτικός από τζάκι, υποδειγματική σύμμαχος του Μπους, τρεις φορές στο εξώφυλλο του TIME, φοράει πάντοτε Chanel.

Φερνάντο Πόε τζούνιορ: ηθοποιός ταινιών δράσης, δεν έβγαλε ούτε το γυμνάσιο, σπάνια πολυμιλάει στις προεκλογικές του συγκεντρώσεις, το πολιτικό του πρόγραμμα αποτελεί μυστήριο, εγκάρδιος φίλος του διεφθαρμένου πρώην προέδρου Εστράντα, υπόσχεται στο λαό σωτηρία.

Αυτοί είναι οι δύο μονομάχοι για την προεδρία των Φιλιππίνων. Οπως σχολίασε, ξεχειλίζοντας σαδιστικό μαύρο χιούμορ, ένας Αυστραλός ανταποκριτής, είτε εκλεγεί η πρώτη, είτε ο δεύτερος - αυτός που θα την πληρώσει είναι ο λαός της χώρας!

«Η αγορά προτιμά την Αρόγιο», ξεκαθαρίζει ο Ντέσμοντ Σουν, στέλεχος της επενδυτικής εταιρίας «Pacific Asset Management Ltd» της Σιγκαπούρης. «Η ανησυχία των επενδυτών είναι ότι αν ο Πόε νικήσει, θα έχουμε πολλές επιζήμιες πολιτικές». Ο Σουν αναφερόταν σε μια προεκλογική υπόσχεση του Πόε που καταγράφηκε ως «γκάφα» λόγω πολιτικής «απειρίας» του ηθοποιού: το Μάρτη, δήλωσε ότι θα επιδιώξει την επαναδιαπραγμάτευση του εξωτερικού χρέους των Φιλιππίνων, το οποίο βρίσκεται στα 3,4 τρισ. πέσος, ή περίπου 61 δισ. δολάρια. Οι «αγορές» αντέδρασαν εξαιρετικά επιθετικά, στέλνοντας το εθνικό νόμισμα των Φιλιππίνων στα χαμηλότερα επίπεδα συναλλαγματικής ισοτιμίας στην ιστορία της πρώην αποικίας των ΗΠΑ.

Πάντως, στη μέχρι στιγμής θητεία της, από το 2001, όταν διαδέχτηκε τον Εστράντα στην προεδρία, μετά από την τοτινή λαϊκή «εξέγερση» εναντίον του επίσης πρώην ηθοποιού, δε βελτίωσε ακριβώς τα πράγματα στην οικονομία. Κατά την ειδησεογραφική υπηρεσία «Bloomberg», το έλλειμμα στον προϋπολογισμό είναι 200 δισ. πέσος (4 δισ. δολάρια). Σχεδόν το 40% των 82 εκατ. κατοίκων της χώρας είναι κάτω από το όριο της φτώχειας. Ενας στους τρεις ζει με λιγότερα από 58 σεντς ΗΠΑ ημερησίως. Η «επίσημη» ανεργία ανέβηκε το Γενάρη στο 11%, οι υποαπασχολούμενοι φθάνουν ως και το 20,8%. Τους πρώτους 9 μήνες του 2003, οι ξένες επενδύσεις έπεσαν 45%, οι απευθείας ξένες επενδύσεις 75%. Οι ανισότητες διευρύνονται: το 1988 το πιο πλούσιο 10% του πληθυσμού είχε εισόδημα 17,6 φορές πολλαπλάσιο του πιο φτωχού 10%, το 2000 ο δείκτης αυτός έφθασε στις 23,7 φορές, κατά κυβερνητικά στοιχεία. Πρόσφατη μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας ανέφερε πως ένα 40% του ετήσιου ΑΕΠ καταλήγει στις τσέπες διεφθαρμένων κυβερνητικών αξιωματούχων. Μερικές εκατοντάδες οικογένειες μανδαρίνων και μεγαλοεπιχειρηματιών, έγραφε την 5η Μάη η βρετανική «Independent», ελέγχουν το 95% του πλούτου. Ενας ξένος διπλωμάτης συνόψισε: «Στην Ινδονησία, η διαφθορά είναι κάτω από το τραπέζι. Στη Μαλαισία, είναι πάνω στο τραπέζι. Στις Φιλιππίνες, συμπεριλαμβάνει και το τραπέζι»...

Κάποιος Σκοτ Χάρισον, πρώην αναλυτής της CIA και νυν «επιχειρηματικός σύμβουλος» στην εταιρία «Pacific Strategies & Investments», δηλώνει ότι αμφιβάλλει αν υπάρξει «οποιαδήποτε διαφορά», είτε εκλεγεί η Αρόγιο είτε νικήσει ο Πόε στις εκλογές. «Κανένας τους δεν είναι σε θέση να λύσει τα προβλήματα των Φιλιππίνων. Δε διαθέτουν τους πόρους». Σε ρεπορτάζ του τηλεοπτικού δικτύου ABC-CBN News, ένας Ασιάτης διπλωμάτης ρωτήθηκε αν ελπίζει ότι θα υπάρξει μια σταθερή και αδιάφθορη κυβέρνηση με τεχνοκρατική αποτελεσματικότητα και λιγότερο λαϊκισμό. «Πετάνε τα γουρούνια;», ήταν η διόλου διπλωματική απάντησή του. Με τα προβλήματα να συνιστούν μια εφιαλτική κοινωνική πραγματικότητα, οι υποψήφιοι υποσχεσιολογούν, αλληλολασπολογούνται, λαϊκίζουν.

Η Αρόγιο ανέθεσε την εβδομάδα που πέρασε την υποψηφιότητα για την αντιπροεδρία σε τηλεοπτικό παρουσιαστή, ενώ έκανε τηλεοπτικές εμφανίσεις στις οποίες επέδειξε τις ικανότητές της στο χορό και το τραγούδι. Ο Πόε επέδειξε τη νομιμοφροσύνη του στους ισχυρούς της χώρας -παρ' όλη τη φήμη του περί αντισυμβατικότητας- επισκεπτόμενος τον τάφο του Φερντινάντ Μάρκος. Φυσικά, η σύζυγός του, Ιμέλντα, δάκρυσε από συγκίνηση. Η κάλυψη των οικονομικών προβλημάτων της χώρας στα ΜΜΕ είναι ανύπαρκτη. Ενας Φιλιππινέζος ακαδημαϊκός, ο Εντμουντ Ταγιάγκ, έλεγε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι όσο και να ενδιαφέρεται ο κόσμος, «δεν έχει καμία δυνατότητα ενημέρωσης. Τα ΜΜΕ θεωρούν το λαό "ανώριμο" γι' αυτά».

Για θέματα εξωτερικής πολιτικής, ο διάλογος είναι ακόμα σπανιότερος. Το θέμα της συμμετοχής στην κατοχή του Ιράκ «με κάπου περισσότερους από 150 στρατιώτες» πιστώθηκε ως «επιτυχία» (!) στην Αρόγιο. Επανήλθε στη δημοσιότητα μόνον αφού η Ισπανία ανήγγειλε μετά το μακελειό της 11ης Μάρτη στη Μαδρίτη ότι θα αποσύρει τα στρατεύματά της. Σε μια ακόμη επίδειξη ανερυθρίαστου πολιτικού καιροσκοπισμού, η πρόεδρος Γκλόρια δήλωσε ότι θα «επανεξέταζε» το θέμα, για να κατευνάσει τους χιλιάδες ανθρώπους που βγήκαν να διαδηλώσουν στους δρόμους. Ακολουθώντας, ο Πόε μουρμούρισε κάτι ανάλογο. Και οι δύο άφησαν το θέμα κατά μέρος πιεζόμενοι από την Ουάσιγκτον όταν ο κουρνιαχτός κατακάθισε.

Η κυβέρνηση Αρόγιο είχε υποσχεθεί ειρήνη με το μαοϊκό αντάρτικο του Νέου Λαϊκού Στρατού και το μουσουλμανικό αντάρτικο του MILF. Εστειλε διαπραγματευτές να συμμετάσχουν σε συζητήσεις - δεν υπήρξε αποτέλεσμα, και οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν. Οσον αφορά την Αμπού Σαγιάφ και τη Τζεμάα Ισλαμίγια, οι οργανώσεις αυτές αποτέλεσαν κατά περίπτωση τις τελευταίες εβδομάδες «απειλή» (κατά της ζωής της Αρόγιο) ή σάκος του μποξ (συλλήψεις, «αποτροπή ενεργειών» εκ μέρους τους). Σε θέματα πατριωτισμού και αντιτρομοκρατικού μένους, ο Πόε, όταν μιλάει, συνήθως πλειοδοτεί. Και ο ίδιος πάντως κατηγορείται ως πιθανός υποκινητής εξέγερσης: ο Νορμπέρτο Γκονσάλες, σύμβουλος εθνικής ασφαλείας της προέδρου, προειδοποίησε ότι οπαδοί του θα επιχειρήσουν να «τον φέρουν πραξικοπηματικά στην εξουσία» αν χάσει. Στρατιωτικοί, στο μεταξύ, προειδοποιούν για «πιθανό» κύμα «τρομοκρατικής» βίας. Οι κάπου 80 νεκροί της προεκλογικής εκστρατείας ως την περασμένη Πέμπτη δεν είχαν συγκινήσει ιδιαίτερα την Αρόγιο, αλλά όταν απήχθησαν ξένοι τουρίστες, οι δυνάμεις ασφαλείας διατάχθηκαν να «αρχίσουν ανελέητο ανθρωποκυνηγητό». «Λογικό»...


Μπ. Γ.