Ενας από τους λαξευτούς τάφους που αποκαλύφθηκαν στην Αρχαία Ηλιδα |
Συγκεκριμένα, στην ανατολική πλαγιά του φυσικού γηλόφου, στην κορυφή του οποίου είναι κτισμένο το κτίριο της παλιάς Αρχαιολογικής Συλλογής, αποκαλύφθηκε ένα οργανωμένο προϊστορικό νεκροταφείο, με 25 θαλαμωτούς τάφους, δρόμο και στόμιο. Οι τάφοι ήταν λαξευμένοι στο αμμώδες έδαφος (μαρμαριά). Σε κάθε τάφο υπήρχαν επάλληλες ταφές νεκρών σε συνεσταλμένη στάση και συνοδεία κτερισμάτων, συνήθως αγγείων, αλλά και κοσμήματα, όπως λίθινα περίαπτα ή χάντρες περιδεραίων. Κάθε τάφος περιείχε συνήθως τρεις με πέντε νεκρούς, αλλά μερικοί δέκα και παραπάνω νεκρούς.
Το άφθονο οστεολογικό υλικό σώζεται σε άριστη κατάσταση, ενώ μαζί με τα κτερίσματα και τα έθιμα ταφής θα δώσουν σημαντικότατες πληροφορίες για την κοινωνία του προϊστορικού οικισμού (τέλος 4ης - αρχή 3ης χιλιετίας) στην Αρχαία Ηλιδα. Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι αυτός ο οικισμός δεν ήταν απομονωμένος, αλλά είχε επαφή με άλλους αιγαιακούς πολιτισμούς. Οι τάφοι χρονολογούνται μεταξύ 3500-2800 π.Χ. Πρόκειται για το τρίτο νεκροταφείο αυτής της εποχής που αποκαλύφθηκε σε ολόκληρη την Πελοπόννησο, μετά από την ανασκαφή τριών τάφων στην Επίδαυρο και ενός νεκροταφείου στο Καλαμάκι Ν. Αχαΐας. Να επισημανθεί ότι πριν λίγα χρόνια τάφοι αυτής της εποχής ήταν εντελώς άγνωστοι στην Πελοπόννησο.
Στο ίδιο οικόπεδο αποκαλύφθηκε ένας κεραμικός κλίβανος και εργαστήρια ελληνιστικών χρόνων, που απέδωσαν τεράστιο αριθμό «ηλειακής» κεραμικής. Οι ανασκαφές έγιναν υπό την εποπτεία και καθοδήγηση της διευθύντριας της Ζ΄ ΕΠΚΑ Δρ. Ξένης Αραπογιάννη, ενώ τη δαπάνη του τελευταίου ανασκαφικού μήνα ανέλαβε ο Δήμος Αμαλιάδος.