Σκηνή από τη μάχη του Κρεσί, όπου οι Αγγλοι τοξότες κατατρόπωσαν τους Γάλλους ιππείς. Μινιατούρα από τα χρονικά του Φρουασάρ |
Ο «Εκατονταετής πόλεμος» έγινε μεταξύ της Γαλλίας και της Αγγλίας και διήρκεσε από το 1337 έως το 1453. Κύριες αιτίες ήταν η επιδίωξη της Γαλλίας να εκδιώξει τους Αγγλους από την Ακουιτανία, αλλά και η επιδίωξη της Αγγλίας να καταργήσει την υποτέλεια της Γουιένης από τη Γαλλία και να πετύχει την επιστροφή της Νορμανδίας, του Ανζού και άλλων περιοχών. Και τα δύο κράτη επιδίωκαν την κυριαρχία στην πλούσια περιοχή της Φλάνδρας.
Το φθινόπωρο του 1337 άρχισε η αγγλική επίθεση στην Πικαρδία. Στην πρώτη φάση του πολέμου τα αγγλικά στρατεύματα δε συνάντησαν μεγάλη αντίσταση. Το 1356 ο γαλλικός στρατός υπέστη πανωλεθρία στη μάχη του Πουατιέ, όπου συνελήφθη από τους Αγγλους και ο βασιλιάς της Γαλλίας Ιωάννης Β`.
Στο διάστημα 1348-1349 η επιδημία της πανώλης είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο του 1/3 του πληθυσμού της Γαλλίας. Η στρατιωτική ήττα, η οικονομική καταστροφή και η αύξηση της φορολογίας οδήγησαν στην εξέγερση του παρισινού λαού και των Γάλλων χωρικών. Η γαλλική κυβέρνηση υποχρεώθηκε να υπογράψει, το 1360, την επαχθή Συνθήκη ανακωχής του Μπρετινί.
Κατά τη διάρκεια της ανακωχής ανασυγκροτήθηκε ο γαλλικός στρατός και είχε τις πρώτες του επιτυχίες. Ωστόσο, με νέα επίθεση τα στρατεύματα της Αγγλίας πετυχαίνουν συντριπτική νίκη και υποχρεώνουν τη γαλλική κυβέρνηση σε συνθηκολόγηση και μια ταπεινωτική συμφωνία το 1420.
Οι Αγγλοι προχώρησαν σε λεηλασίες και κάθε είδους ακρότητες εις βάρος των Γάλλων αγροτών. Σε λίγο άρχισε το αντάρτικο κατά των κατακτητών. Επικεφαλής των εξεγερμένων ήταν η Ζαν ντ' Αρκ και η εξέγερση στρεφόταν τόσο κατά των Αγγλων κατακτητών, όσο και κατά των ντόπιων φεουδαρχών. Από το 1429 η κατάσταση αλλάζει άρδην και ο γαλλικός στρατός πετυχαίνει συνεχείς νίκες και συντριπτικά πλήγματα κατά των Αγγλων. Η επικράτηση της Γαλλίας ολοκληρώθηκε το 1453.
Ο «Εκατονταετής πόλεμος» στοίχισε πολλές θυσίες στο γαλλικό λαό, προξένησε ζημιές στην οικονομία της χώρας, καθυστέρησε εν μέρει τη διαδικασία της συγκέντρωσης του γαλλικού κράτους, όμως στο τελευταίο στάδιο συνέβαλε στην ανάπτυξη της εθνικής συνείδησης. Στην Αγγλία αυτός ο πόλεμος εδραίωσε προσωρινά την πολιτική επιρροή της φεουδαρχικής αριστοκρατίας και των ιπποτών.