«Δεν γνωρίζω κανέναν Γερμανό πολιτικό, ο οποίος θα ισχυριζόταν ότι αυτό είναι εφικτό ή επιθυμητό», είπε ο Ζ. Γκάμπριελ για τον ΝΑΤΟικό στόχο 2% του ΑΕΠ για αμυντικές δαπάνες, την τήρηση του οποίου ζητάνε επίμονα οι ΗΠΑ
Διόλου τυχαία, ο γγ του ΝΑΤΟ, Γ. Στόλτενμπεργκ, έσπευσε στο περιθώριο της Συνόδου να συναντήσει σε ξεχωριστές συναντήσεις τους υπουργούς Εξωτερικών των ΗΠΑ και Γερμανίας.
Ο μεν πρώτος, Ρεξ Τίλερσον, κατά την πρώτη του επίσκεψη στην έδρα του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, φέρεται να ξεκαθάρισε στους άλλους ΥΠΕΞ ότι η Ουάσιγκτον θα τηρήσει τις υπάρχουσες συμφωνίες και «θα διασφαλίσει ότι η Συμμαχία έχει τη δυνατότητα να υπερασπιστεί τον εαυτό της, περιλαμβανομένης της ρωσικής επιθετικότητας». Ωστόσο, συνέχισε στη γραμμή της κυβέρνησης Τραμπ, να τους ασκεί πιέσεις κάθε κράτος - μέλος να ικανοποιήσει το στόχο του ΝΑΤΟ 2% του ΑΕΠ κάθε χώρας να πηγαίνει για «αμυντικές δαπάνες». Κάλεσε, μάλιστα, καθεμιά από τις χώρες - μέλη είτε να εκπληρώσει το στόχο είτε να έχει έτοιμο ένα σχέδιο για την εκπλήρωση των «υποχρεώσεών» της ως προς τις δαπάνες απέναντι στο ΝΑΤΟ μέχρι τη Σύνοδο Κορυφής της λυκοσυμμαχίας τον Μάη.
Οπως υπολογίζεται, μόνο 4 ευρωπαϊκές χώρες - μέλη του ΝΑΤΟ (Εσθονία, Ελλάδα, Πολωνία, Βρετανία) ικανοποιούν το συμφωνηθέν αίτημα της λυκοσυμμαχίας για αμυντικές δαπάνες ύψους 2% του ΑΕΠ τους. Από στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη Σύνοδο, η Ρουμανία δήλωσε ότι εντός 2017 επίσης θα πιάσει τον τέτοιο στόχο, και θα ακολουθήσουν το 2018 οι Λιθουανία και Λετονία. Ηδη, το 2016, καταγράφηκε μια αύξηση 3,8% ή 10 δισ. δολ. ΗΠΑ στις τέτοιες δαπάνες συνολικά της λυκοσυμμαχίας.
Στον αντίποδα, ο Γερμανός ΥΠΕΞ, Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, δήλωσε, ίσως για πρώτη φορά τόσο ανοιχτά, ότι κάτι τέτοιο δεν είναι καν επιθυμητό! «Το 2% θα σήμαινε αμυντικές δαπάνες ύψους περίπου 70 δισ. ευρώ. Δεν γνωρίζω κανέναν Γερμανό πολιτικό, ο οποίος θα ισχυριζόταν ότι αυτό είναι εφικτό ή επιθυμητό», είπε χαρακτηριστικά.
Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, ανοίγοντας χτες το πρωί τις εργασίες της Συνόδου των ΥΠΕΞ, ο Στόλτενμπεργκ έλεγε ότι χτες επρόκειτο να προετοιμάσουν το έδαφος για τη Σύνοδο των ηγετών των κρατών - μελών του ΝΑΤΟ, στις Βρυξέλλες, τον Μάη. Οτι ο στέρεος διατλαντικός δεσμός είναι ζωτικής σημασίας τόσο για τη Βόρεια Αμερική όσο και για την Ευρώπη, σε αυτήν την περίοδο «σοβαρών προκλήσεων». Οτι τούτου δοθέντος η Σύνοδος Κορυφής σε 8 βδομάδες από τώρα θα εστιάσει σε δύο βασικά σημεία:
Πρώτον, στη «δίκαιη κατανομή των βαρών» όπως απαιτούν οι ΗΠΑ. «Εχουμε αρχίσει να αυξάνουμε τις αμυντικές δαπάνες», εκτίμησε ο Στόλτενμπεργκ, «αλλά πρέπει να διατηρηθεί η δυναμική και να ανταποκριθούμε στην υπόσχεση που έχουμε όλοι δώσει». Τόνισε ότι αυτό αφορά τόσο τη μεγαλύτερη χρηματοδότηση, «αλλά δεν αφορά μόνο τα μετρητά. Αφορά, επίσης, την επένδυση στην ανάπτυξη των ικανοτήτων που χρειαζόμαστε και τη δέσμευση δυνάμεων για αναπτύξεις (βλ. επιχειρήσεις και αποστολές) του ΝΑΤΟ. Πρόκειται, λοιπόν, για μετρητά, δυνατότητες και δέσμευση δυνάμεων».
Ως προς το τελευταίο, εξήγησε, σε άλλο σημείο των παρεμβάσεών του, ότι τα κράτη - μέλη συζητούν και «το πώς θα μπορούν προσφέρουν δυνάμεις ή να τις δεσμεύουν (σ.σ: να τις έχουν σε ετοιμότητα διαθέσιμες) σε αποστολές και επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ».
Εχει την αξία του ότι ο Στόλτενμπεργκ επέμεινε να τονίζει στη Σύνοδο ότι η αύξηση στις αμυντικές δαπάνες «δεν είναι για να ευχαριστήσουμε τις ΗΠΑ. Πρόκειται για επένδυση πάνω στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, διότι είναι σημαντική για την Ευρώπη. Η Ευρώπη βρίσκεται κοντά στις εστίες αναταραχής, στη βία που βλέπουμε στη Βόρεια Αφρική, στη Μέση Ανατολή, στο Ιράκ, στη Συρία. Και η Ευρώπη είναι κοντά σε μια πιο διεκδικητική Ρωσία, πρόθυμη να κάνει χρήση βίας εναντίον ενός γείτονα, της Ουκρανίας. Ετσι, η επένδυση στην άμυνα είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης».
Οι χώρες της Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής αποτελούν τη λεγόμενη «Νότια Γειτονία» του ΝΑΤΟ, στη συζήτηση για την οποία, όπως διαχεόταν από το ελληνικό ΥΠΕΞ, ο μετέχων στη Σύνοδο υπουργός, Ν. Κοτζιάς, σκόπευε να προβάλει στους ομολόγους του στο ΝΑΤΟ τον «καίριο ρόλο της Ελλάδας για τη σταθερότητα της περιοχή», τη διαθεσιμότητα βασικά της κυβέρνησης των ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ για βαθύτερη εμπλοκή της χώρας στους επικίνδυνους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς, με στόχο τη γεωπολιτική αναβάθμιση επιχειρηματικών ομίλων που προσδοκούν επενδυτικές ευκαιρίες και κέρδη από την ανάδειξή της σε ενεργειακό και διαμετακομιστικό κόμβο.
«Το δεύτερο σημαντικό θέμα» που εξέτασαν χτες και θα επανέλθουν για παραπέρα αποφάσεις στη Σύνοδο Κορυφής του Μάη, όπως σημείωσε χτες ο ΓΓ του ΝΑΤΟ, «είναι η εντατικοποίηση των προσπαθειών του ΝΑΤΟ για την προώθηση της σταθερότητας και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Εχουμε κάνει σημαντικές συνεισφορές για πολλά χρόνια - από το Αφγανιστάν έως τα Βαλκάνια. Αλλά το ΝΑΤΟ έχει αναξιοποίητο δυναμικό για να κάνει περισσότερα. Στο Ιράκ, για παράδειγμα, έχουμε ήδη αναλάβει την οικοδόμηση ικανοτήτων των τοπικών δυνάμεων, συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης για την αντιμετώπιση των αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών και ελπίζω ότι θα είμαστε σε θέση να επεκτείνουμε την υποστήριξή μας σε νέους τομείς. Στο πλαίσιο της ευρείας διεθνούς προσπάθειάς μας, το ΝΑΤΟ μπορεί και πρέπει να κάνει την πραγματική διαφορά».
Μάλιστα, σε άλλο σημείο των παρεμβάσεών του είπε ότι εκτός από ζώνες όπως το Αφγανιστάν, η Συρία και το Ιράκ όπου το ΝΑΤΟ απλώνει τα επικίνδυνα πλοκάμια του με πρόσχημα την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, «και η δράση του ΝΑΤΟ στα Βαλκάνια σχετίζεται με την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Επειδή τα σταθερά Βαλκάνια είναι σημαντικά για την αντιμετώπιση των απειλών που προέρχονται από ξένους μαχητές. Πρόσφατα επισκέφτηκα τη Βοσνία - Ερζεγοβίνη και το Κοσσυφοπέδιο, και ενθαρρύνθηκα βλέποντας πόσο επικεντρωμένες είναι οι δυνάμεις μας εκεί στην αντιμετώπιση της απειλής των ξένων μαχητών».
Σκιαγραφώντας μια κάποια αναπροσαρμογή των σχεδιασμών του είπε ότι η πείρα τους στο Αφγανιστάν δείχνει πως είναι καλύτερο να πηγαίνουν σε ξένες χώρες για να εκπαιδεύουν τις τοπικές Ενοπλες Δυνάμεις και Δυνάμεις Ασφαλείας στην αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, αντί το ΝΑΤΟ να αναπτύσσει μεγάλο αριθμό δικών του στρατευμάτων στις πολεμικές επιχειρήσεις.
Αναπροσαρμογή που στην ουσία επιτρέπει την ανάπτυξη δυνάμεων με άλλο «καπέλο» («εκπαιδευτικές αποστολές» που δεν εγείρουν τόσες αντιδράσεις στο εσωτερικό κρατών - μελών), ταυτόχρονα εκπαιδεύει άλλες δυνάμεις ακριβώς στα πρότυπα λειτουργίας του ΝΑΤΟ διασυνδέοντάς τες στενότερα με τη λυκοσυμμαχία, στην οποία επιτρέπει ταυτόχρονα - σε καιρούς οικονομικής στενότητας - να εξοικονομεί πόρους, μέσα και προσωπικό συγκεντρώνοντάς τα στα κύρια μέτωπα των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιπαραθέσεων.
Στο γεύμα εργασίας των ΥΠΕΞ, όπου μετείχε και η Φεντερίκα Μογκερίνι, ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας, όπως και οι ΥΠΕΞ Σουηδίας και Φινλανδίας κύριο «πιάτο» στο μενού ήταν οι σχέσεις ΝΑΤΟ - Ρωσίας. Ως ενιαία θέση απέναντι στη Μόσχα ειπώθηκε ότι το ΝΑΤΟ επιδεικνύει «ισχυρή άμυνα και αποτροπή σε συνδυασμό με διάθεση για διάλογο».
Ακολούθησε συνάντηση της Επιτροπής ΝΑΤΟ - Ουκρανίας, με τη συμμετοχή και του Ουκρανού ΥΠΕΞ. Ως «ισχυρή ένδειξη» της «συνεχούς δέσμευσης» του ΝΑΤΟ προς την Ουκρανία παρουσιάστηκε η βοήθεια που παρέχει η λυκοσυμμαχία στο Κίεβο σε τομείς όπως η άμυνα στον κυβερνοχώρο, η διοίκηση και ο έλεγχος, η ιατρική αποκατάσταση.