Κυριακή 4 Ιούλη 2004
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ
ΙΣΤΟΡΙΑ
ΕΝΘΕΤΗ ΕΚΔΟΣΗ: "7 ΜΕΡΕΣ ΜΑΖΙ"
Επανόρθωση

Στη στήλη της Ιστορίας (20/6/2004), με θέμα «Η απόβαση στη Νορμανδία και η αλήθεια για την αντιφασιστική νίκη», από παραδρομή αναφέρεται ότι οι νεκροί στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν 35 εκατομμύρια αντί το σωστό που είναι σχεδόν 50 εκατομμύρια.

ΜΙΑ ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ»
Δύσκολες ώρες για το Κόμμα

Πώς εκδόθηκε το πρώτο παράνομο φύλλο στη χούντα των συνταγματαρχών

Το πρώτο παράνομο φύλλο του «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ» στη χούντα, κυκλοφόρησε το Μάρτη του 1968
Το πρώτο παράνομο φύλλο του «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ» στη χούντα, κυκλοφόρησε το Μάρτη του 1968
Από το σύντροφο Νίκο Κυριακίδη πήραμε ένα κείμενο με μια άγνωστη πτυχή της ιστορίας του «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ», συγκεκριμένα για το ιστορικό της έκδοσης του πρώτου παράνομου φύλλου στην Αθήνα την περίοδο της δικτατορίας των συνταγματαρχών που εγκαθιδρύθηκε στις 21 Απρίλη 1967. Ο ίδιος ο σύντροφος Ν. Κυριακίδης αναφέρει τα εξής:

Τιμώντας τη μνήμη του σ. ΓΙΑΝΝΗ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΥ, δίνω για δημοσίευση από μαρτυρία του, για να μάθουν οι νέοι μας μερικά ιστορικά στοιχεία για την έκδοση του «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ» στην παρανομία στην περίοδο της δικτατορίας.

Το ιστορικό αυτό διαδραματίζεται αρχές του 1968, αμέσως μετά τη 12η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ και την αποχώρηση της δεξιάς αναθεωρητικής ομάδας που δρούσε για πολλά χρόνια στο Κόμμα, αναπτύσσοντας φραξιονιστική δράση με σκοπό την αλλοίωση του χαρακτήρα του ΚΚΕ, ως κόμματος της εργατικής τάξης και τη μετατροπή του σε ένα δεξιό οπορτουνιστικό κόμμα σοσιαλδημοκρατικής υφής. Ηταν η εποχή που στη Δυτική Ευρώπη αναπτυσσόταν και απλωνόταν ο λεγόμενος ευρωκομμουνισμός που ως δεξιό οπορτουνιστικό ιδεολογικό ρεύμα, έβλαψε τα μέγιστα το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα. Στη 12η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ, το Φλεβάρη του 1968, το Κόμμα με τις αποφάσεις της έθετε τέρμα και στη φραξιονιστική αυτή δράση, αλλά άνοιγε το δρόμο για να ξεμπερδεύει με τον οπορτουνισμό που αναπτυσσόταν στις γραμμές του, μέσα στο ίδιο το ΠΓ και την ΚΕ.

Προκειμένου ο αναγνώστης να έχει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για την τεράστια σημασία που είχε για το ΚΚΕ και το ελληνικό εργατικό κίνημα η συγκεκριμένη περίοδος σχετικά με τις εσωκομματικές εξελίξεις, αλλά και της σημασίας του ιστορικού της έκδοσης του «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ» και της πρωτοβουλίας του συντρόφου Γιάννη Νικολόπουλου, θα κάνουμε μια σύντομη ανασκόπηση στη συγκεκριμένη περίοδο που οδήγησε ως τη διάσπαση του ΚΚΕ. Αλλωστε αυτή την αναθεωρητική ομάδα που έφυγε από το ΚΚΕ, αφού δεν μπόρεσε να το αλώσει και να το μετατρέψει σε εξάρτημα του συστήματος σε μια από τις πλέον δύσκολες περιόδους του λαϊκού κινήματος μέσα στη χούντα, έγινε η αιχμή του δόρατος του αντικομμουνισμού, έχει ρίζες ο σημερινός ΣΥΝ.

Η 12 Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ

Ας παρακολουθήσουμε τα ίδια τα γεγονότα.

Στις 16 του Φλεβάρη 1968 συνήλθε η 12η Ευρεία Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ με δύο θέματα: 1. Η πολιτική κατάσταση της χώρας και τα καθήκοντα του Κόμματος. 2. Εσωκομματικά ζητήματα.

Στο πρώτο θέμα η 12η Ολομέλεια, αφού τόνισε ότι για να πέσει η δικτατορία χρειάζεται η κοινή πάλη του λαού και των αντιδικτατορικών δυνάμεων του στρατού, ψήφισε ένα πρόγραμμα μίνιμουμ γύρω από το όποιο μπορούν να συγκεντρωθούν οι αντιδικτατορικές δυνάμεις.

Στο δεύτερο θέμα η Ολομέλεια αντιμετώπισε τη φραξιονιστική επίθεση στη γραμμή και την καθοδήγηση του Κόμματος της ομάδας Μήτσου Παρτσαλίδη, Ζήση Ζωγράφου και Πάνου Δημητρίου, μέλη του ΠΓ της ΚΕ, με δεξιά οπορτουνιστική γραμμή, γραμμή πού οδηγούσε αντικειμενικά στη διάλυση του ΚΚΕ και τη μετατροπή του σε ουρά της αστικής τάξης.

Η 12η Ολομέλεια της ΚΕ αφού καταδίκασε με τον πιο αυστηρό τρόπο τη δεξιά οπορτουνιστική πλατφόρμα και τη φραξιονιστική δράση της ομάδας αυτής, που, όπως αποκαλύφτηκε κατά τη διάρκεια των εργασιών της Ολομέλειας, δρούσε συστηματικά για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθαίρεσε από το ΠΓ τους παραπάνω τρεις και τους κάλεσε να πειθαρχήσουν στη γραμμή και στις αποφάσεις του Κόμματος. Η 12η Ολομέλεια εξουσιοδότησε το ΠΓ, για την περιφρούρηση της ενότητας του Κόμματος, να πάρει τα μέτρα που θα χρειαστούν αν συνεχιστεί η φραξιονιστική δράση.

Η φράξια οδηγεί στη διάσπαση

Αμέσως μετά την καθαίρεσή τους αυτοί οι τρεις όχι μόνο δεν πειθάρχησαν στο Κόμμα, αλλά προχώρησαν σε ανοιχτή διασπαστική δράση. Κατέλαβαν το ραδιοσταθμό του ΚΚΕ «Φωνή της Αλήθειας» απ' όπου απευθύνονταν στα μέλη και τα στελέχη του ΚΚΕ καλώντας να μην πειθαρχήσουν με τις αποφάσεις της 12ης Ολομέλειας. Και στη συνέχεια συγκρότησαν τη λεγόμενη «Ενωτική Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ» σε αντιπαράθεση με την ΚΕ του Κόμματος και με μέσο την παραπληροφόρηση σχετικά με τις αποφάσεις της 12ης Ολομέλειας και σκοπό αντικειμενικά τη διάλυση του ΚΚΕ, οδηγούσαν το Κόμμα στη διάσπαση.

Το Κόμμα συσπειρώνεται

Βεβαίως οι αποφάσεις της 12ης Ολομέλειας συζητήθηκαν σε ολόκληρο το Κόμμα, μέσα σ' αυτές τις αντίξοες συνθήκες και η συντριπτική πλειοψηφία των στελεχών και των μελών του τάχτηκαν με τις αποφάσεις της. Και συζητήθηκαν παντού, στην παρανομία, στις ομάδες κρατουμένων στις φυλακές και τις εξορίες. Στην Ελλάδα τότε τη δουλιά του Κόμματος καθοδηγούσε κλιμάκιο της ΚΕ που ονομαζόταν Γραφείο του Εσωτερικού. Το «Γραφείο Εσωτερικού» όμως τάχτηκε με την αναθεωρητική ομάδα και ενάντια στις αποφάσεις της 12ης Ολομέλειας. Αλλά οι οργανώσεις του Κόμματος, με πρώτη απ' όλες την Κομματική Οργάνωση Αθήνας, τάχτηκαν με τις αποφάσεις της 12ης Ολομέλειας, δηλαδή με το Κόμμα και την ΚΕ και όχι με τη διασπαστική οπορτουνιστική ομάδα, η οποία αμέσως μετά και αφού δεν έπιασε το κόλπο της λεγόμενης «Ενωτικής ΚΕ», προχώρησε στη συγκρότηση κόμματος καπηλευόμενη τον τίτλο του ΚΚΕ, με την ονομασία «ΚΚΕ Εσωτερικού», παίρνοντας το προσωνύμιο από το «Γραφείο Εσωτερικού». Ηταν ονομασία με προβοκατόρικη διάσταση αφού μεγάλο τμήμα του ΚΚΕ συνέχιζε να βρίσκεται στις τότε σοσιαλιστικές χώρες και την ΕΣΣΔ από το τέλος του εμφυλίου πολέμου μετά την ήττα του ΔΣΕ. Ετσι οι ίδιοι πρσκόλλησαν το «Εσωτερικού» στην οπορτουνιστική τους ομάδα για να ξεχωρίζει από το ΚΚΕ στο οποίο προσκόλλησαν οι ίδιοι το προσωνύμιο «Εξωτερικού» και συνέβαλαν έτσι στην αντικομμουνιστική προπαγάνδα περί ξενοκίνητου ΚΚΕ. Και ταυτόχρονα επιδίωκαν να περάσουν στις λαϊκές συνειδήσεις ότι αυτοί εκπροσωπούν το κόμμα της εργατικής τάξης της Ελλάδας σε αντίθεση με το ΚΚΕ. Ο αντικομμουνιστικός και αντισοβιετικός τους κατήφορος δεν είχε όρια. Και βεβαίως η άρχουσα τάξη τους καλοδέχτηκε και τους χρησιμοποίησε, όπως αυτή ξέρει να χρησιμοποιεί τον οπορτουνισμό για να χτυπήσει το εργατικό και το κομμουνιστικό κίνημα. Αλλά και η σύγχρονη ιστορία του κινήματός μας τους έχει κατατάξει εκεί που τους αξίζει, ως ουρά της αστικής τάξης. Είναι μια ιστορία που επιβεβαιώνει την αναγκαιότητα του μονίμως σταθερού ανοιχτού ιδεολογικοπολιτικού μετώπου στον οπορτουνισμό και τους φορείς του ως αποφασιστικό παράγοντα για το δυνάμωμα της επαναστατικής πάλης.

Μέσα σ' αυτές τις συνθήκες εκδόθηκε το πρώτο φύλλο του παράνομου «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ» της περιόδου της χούντας με πρωτοβουλία του Γιάννη Νικολόπουλου. Ας το παρακολουθήσουμε από τη δική του αφήγηση.

Ανακοίνωση της ΚΟΑ του ΚΚΕ για τη 12η Ολομέλεια

Το φύλλο Νο 7 της «Αδούλωτης Αθήνας» (Φλεβάρης 1968), οργάνου της ΚΟΑ του ΚΚΕ
Το φύλλο Νο 7 της «Αδούλωτης Αθήνας» (Φλεβάρης 1968), οργάνου της ΚΟΑ του ΚΚΕ
Η Κομματική Οργάνωση της Αθήνας του ΚΚΕ, θεωρεί ύψιστο κομματικό χρέος αυτή τη στιγμή να δώσει στη δημοσιότητα την παρούσα ανακοίνωση, σχετικά με τις αποφάσεις της 12ης Ευρείας Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ.

1) Θεωρεί ορθές και εγκρίνει τις αποφάσεις της 12ης Ευρείας Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ σε ό,τι αφορά και το πολιτικό θέμα και τα εσωκομματικά ζητήματα.

2) Διαβεβαιώνει την ΚΕ και το ΠΓ του κόμματός μας, ότι θα δουλέψει δραστήρια, παρά τις δυσκολίες, για την εκπλήρωση των καθηκόντων, που απορρέουν από τις αποφάσεις της 12ης Ευρείας Ολομέλειας.

3) Διαβεβαιώνει την ΚΕ και το ΠΓ, ότι θα περιφρουρήσει την καθαρότητα της γραμμής του κόμματος και τη συσπείρωσης όλων των μελών και στελεχών γύρω από την ΚΕ.

4) Αποκρούει και καταδικάζει την οπορτουνιστική γραμμή και φραξιονιστική δράση, καθώς και τη συκοφαντική επίθεση της ομάδας Παρτσαλίδη, Ζωγράφου, Δημητρίου ενάντια στο Κόμμα, την ηγεσία του και τη 12η Ολομέλεια.

- Καταδικάζει ανοιχτά τα διασπαστικά κηρύγματα και τις διασπαστικές ενέργειές τους.

- Εγκρίνει την καθαίρεσή τους από το ΠΓ και τη διαγραφή τους από το κόμμα.

5) Απευθύνει έκκληση προς τα μέλη του κόμματος, στην Ελλάδα και το εξωτερικό

- Να παραμείνουν συσπειρωμένα, γύρω από την ΚΕ και τη γραμμή του κόμματος.

- Να περιφρουρήσουν και να δυναμώσουν την ενότητα του κόμματος.

- Να δουλέψουν για την αφομοίωση και την εφαρμογή των αποφάσεων της 12ης Ευρείας Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ.

- Να ανεβάσουν το ιδεολογικό μέτωπο και πάλη μέσα στο κόμμα, ενάντια σε τυχόν αντικομματικές, διασπαστικές ενέργειες, απ' οπουδήποτε και αν προέρχονται.

- Να περιφρουρήσουν και να διατηρήσουν την καθαρότητα της γραμμής του κόμματος.

Αυτή είναι η αξίωση της Εργατικής Τάξης και του Αγωνιζόμενου Λαού μας.

Αυτή είναι η αξίωση των Φυλακισμένων Αγωνιστών.

Αυτό απαιτεί το συμφέρον του Δημοκρατικού Αντιδικτατορικού Αγώνα.

Φλεβάρης 1968

Η Κομματική Οργάνωση Αθήνας του ΚΚΕ

Αναδημοσιεύεται από το βιβλίο του Γιώργη Μωραΐτη «Κόντρα στη χούντα».

Δημοσιεύτηκε στο παράνομο φύλλο Νο 7, έκτακτο, της εφημερίδας «Αδούλωτη Αθήνα»,(Φλεβάρης 1968), οργάνου της ΚΟΑ και αναδημοσιεύτηκε στο πρώτο παράνομο φύλλο του «Ριζοσπάστη».

ΜΙΑ ΑΓΝΩΣΤΗ ΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ»
Ο Γιάννης Νικολόπουλος αφηγείται

Σκίτσο, που δείχνει την Αμερική και τον Παπαδόπουλο πάνω στη γονατισμένη από τους ίδιους Ελλάδα
Σκίτσο, που δείχνει την Αμερική και τον Παπαδόπουλο πάνω στη γονατισμένη από τους ίδιους Ελλάδα
Το Φλεβάρη του 1968 έγινε στο εξωτερικό η 12η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ.

Στις εργασίες της εκδηλώθηκε ανοιχτά η σύγκρουση μέσα στην ΚΕ και σε όλο το Κόμμα των φραξιονιστών, αναθεωρητών με τη μαρξιστική - λενινιστική πλειοψηφία στην ΚΕ του Κόμματος.

Η σύγκρουση αυτή πρωτοεκδηλώθηκε με τη μορφή του αναθεωρητισμού στην 10η Ολομέλεια, καθώς και στην 11η Ολομέλεια και κορυφώθηκε στη 12η Ολομέλεια.

Οι αναθεωρητές με επικεφαλής τον Παρτσαλίδη αποσπάστηκαν και έφτιαξαν την «Ενωτική Κεντρική Επιτροπή», η οποία με γράμμα της καλούσε να συμπαραταχτεί μαζί της η πλειοψηφία του «Γραφείου Εσωτερικού», που ευνόησε τη διάσπαση, ξεχώρισε τη θέση του και προσπαθούσε να περάσει στις οργανώσεις του Κόμματος στο εσωτερικό της χώρας το φραξιονισμό και αναθεωρητισμό της.

Ο πονηρός όμως και έμπειρος Δ. Παρτσαλίδης στο επαίσχυντο αυτό γράμμα του, έδινε και άλλη λύση. Εγραφε πως εάν οι συνθήκες δεν το επέτρεπαν μέσα στην Ελλάδα να συμπαραταχτεί το «Γραφείο Εσωτερικού» με την «Ενωτική Κεντρική Επιτροπή», δηλαδή δεν μπορούσε να καταγγείλει τις θέσεις της 12ης Ολομέλειας και ταυτόχρονα να εκφράσει εκείνη τη στιγμή τη συμπαράστασή του με την «Ενωτική Κ.Ε.» (του Παρτσαλίδη), τότε να εξέφραζε μόνο τη διαφωνία του και ας κρατούσε «ουδετερότητα».

Το «Γραφείο του Εσωτερικού» το αποτελούσαν Δρακόπουλος, Καρράς, Μπριλάκης (ο Βέττας λούφαξε από την πρώτη μέρα της δικτατορίας).

Ετσι διαμορφώθηκε μια άνευ προηγουμένου κατάσταση, τραγική για τις ΚΟ στο εσωτερικό της χώρας.

Το γράμμα που αναφέρω πιο πάνω, του Παρτσαλίδη προς τον Δρακόπουλο, είχε πέσει στα χέρια του Γ. Γιάνναρη. Οταν το πήρε συναντηθήκαμε και μου το διάβασε. Του είπα ότι πρέπει να το στείλει έξω στο ΠΓ.

Ο Γιάννης Νικολόπουλος
Ο Γιάννης Νικολόπουλος
Η «Φωνή της Αλήθειας», παρά το κλείσιμο του Σταθμού στο Βουκουρέστι από τους Ρουμάνους, λειτούργησε σε μερικές μέρες στο έδαφος της Λαοκρατικής Γερμανίας.

Εμείς από δω στέλναμε την «Αδούλωτη Αθήνα» και ο Ρ/Σ της «Φωνής της Αλήθειας» μετέδιδε τα υλικά της.

Στο φύλλο, μετά την 12η Ολομέλεια, της «Αδούλωτης Αθήνας» είχε και τις θέσεις της ΚΟΑ για αποδοχή των αποφάσεων της 12ης Ολομέλειας και συμπαράταξη με την ΚΕ του Κόμματος και το ΠΓ, που αναγνώριζε ως μόνα καθοδηγητικά όργανά της, με βάση το Καταστατικό του Κόμματος που επισημαίνει το γεγονός ότι το ΠΓ καθοδηγεί απευθείας την ΚΟΑ.

Ετσι επήλθε και ανοιχτή σύγκρουση της ΚΟΑ με το «Γραφείο Εσωτερικού» και η αγνόηση της «Ενωτικής ΚΕ».

Αρχίζει η πρωτόβουλη μάχη

Κάτω από τις νέες αυτές δύσκολες συνθήκες που διαμορφώθηκαν μετά τη 12η Ολομέλεια και τη διάσπαση των αναθεωρητών, με την παράλληλη κάλυψη της καθοδήγησης (ΚΕ και ΠΓ) του Κόμματος από την ΚΟΑ και την «Αδούλωτη Αθήνα», ποια θα ήταν η εξέλιξη στον κομματικό χώρο μέσα στην Ελλάδα;

Τι θα έκανε το «Γραφείο Εσωτερικού» για να αντιμετωπίσει τη δύσκολη θέση του που το έφερε η ΚΟΑ και η «Αδούλωτη Αθήνα», με την καταγγελία της στάσης του «Γραφείου Εσωτερικού» και τη διάθεσή της στο πλευρό του Πολιτικού Γραφείου;

Ποιες θα 'ναι οι επόμενες οργανωμένες «κομματικές» κινήσεις του «Γραφείου Εσωτερικού», το οποίο είχε ανάγκη από ένα κομματικό έντυπο, αφού αυτό που διέθετε, δεν ήταν κομματικό όργανο, αλλά έντυπο του ΠΑΜ;

Ολες οι σκέψεις που έκανα οδηγούσαν στη μοναδική υποψία ότι θα επιδίωκε ο Δρακόπουλος και η παρέα του να έβγαζαν το «Ριζοσπάστη».

Η υποψία αυτή συνοδεύτηκε από μια ανατριχίλα που διαπέρασε όλο μου το σώμα και με περιέλουσε μ' έναν κρύο ιδρώτα. Μονόδρομος για το «Γραφείο Εσωτερικού», για να βγει από τη δύσκολη θέση που είχε έρθει από τις αγωνιστικές ενέργειες της ΚΟΑ και της «Αδούλωτης Αθήνας», ήταν να βγάλει το «Ριζοσπάστη» στο εσωτερικό της Ελλάδας. Τη σκέψη αυτή τη δούλεψα όλη τη νύχτα, προσπαθώντας να σχεδιάσω ένα απλό και τολμηρό σχέδιο, για να βγάλω πριν από το Γραφείο Εσωτερικού το «Ριζοσπάστη».

Σκίτσο του ΠΑΜ (Πανελλήνιο Αντιδικτατορικό Μετώπο: Συνεργασία πλατιών δυνάμεων, όπου δρούσαν και οι κομμουνιστές)
Σκίτσο του ΠΑΜ (Πανελλήνιο Αντιδικτατορικό Μετώπο: Συνεργασία πλατιών δυνάμεων, όπου δρούσαν και οι κομμουνιστές)
Την άλλη μέρα το βράδυ πήγα μόνος μου και βρήκα στο σπίτι του τον Μ. Γκατζούνη και του εξήγησα το σκεπτικό και το σχέδιο της έκδοσης. Η απάντησή του ήταν ότι «βάζω στη διάθεση του κόμματος για την ιστορική αυτή υπόθεση και τον εαυτό μου και την οικογένειά μου (γυναίκα και δύο παιδιά)». Του απάντησα ότι «από αυτή τη στιγμή το σπίτι σου θα είναι η γιάφκα, όπου σε μερικές μέρες θα βγει ο "Ρ". Να μεγαλώσεις τη νόμιμη κάλυψή σου». Και έφυγα το ίδιο βράδυ.

Μια αποστολή

Ειδοποίησα και συνάντησα την άλλη μέρα, που ψιλόβρεχε, την Α., μια πανέξυπνη κοπέλα, αγωνίστρια, μεγάλωσε με σημαντική μόρφωση και γεωγραφική γνώση όλης της Ευρώπης, με συχνά και πολλά ταξίδια σε όλες τις χώρες, στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και το κυριότερο με οικονομική άνεση.

Της εξήγησα γιατί τη ζήτησα να τη δω τόσο ξαφνικά. Της είπα να πάει στην Ευρώπη να συναντήσει τον Κολιγιάννη ή κάποιο άλλο μέλος του ΠΓ.

Της εξήγησα το δρομολόγιο. Της υπέδειξα τρόπους νόμιμης κάλυψης κατά το ταξίδι και κλείσαμε ανοιχτό ραντεβού σε 15 μέρες και εφεδρικά άλλες δύο συναντήσεις σε διαφορετικά σημεία. Ως τότε νόμιμη κάλυψη στη ζωή της και τσιμουδιά σε κανέναν.

Το ίδιο βράδυ άρχισα και χτυπούσα τις μεμβράνες στον «πολύγραφο» του «Ριζοσπάστη». Το άλλο βράδυ πήγα στο σπίτι του σ. Μ. και συμφωνήσαμε την άλλη μέρα, Κυριακή νομίζω, να τυπώσουμε το πρώτο 6σέλιδο φύλο του «Ρ» του μήνα Μάρτη 1968.

Την άλλη μέρα λοιπόν, αφού η γυναίκα του σ. πήγε βόλτα με τα παιδιά, μείναμε μόνοι οι δυο μας, κλειδώσαμε το σπίτι και αρχίσαμε να τυπώνουμε τον πρώτο εξασέλιδο «Ριζοσπάστη». Γεμίσαμε το δωμάτιο με απλωμένα τα φύλλα του «Ρίζου» για να στεγνώσουν πιο γρήγορα. Στο τέλος αποφασίσαμε να κάψουμε και να πολτοποιήσουμε τις μεμβράνες. Αλλά το κάψιμο δεν έφερε το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Φλομώσαμε πολύ και μύριζε και ο φωταγωγός, υπήρχε κίνδυνος η μυρουδιά να μας αποκαλύψει. Το σταματήσαμε και πολτοποιήσαμε όσο μπορούσαμε τις μεμβράνες που ανέλαβε να τις πετάξει στα σκουπίδια ο σ. Μήτσος.

Σκίτσο του Διογένη στον «Ελληνικό Ταχυδρόμο» του Καναδά, που παρουσιάζει τους τρείς πρωτεργάτες της χούντας, Παπαδόπουλο, Πατακό, Μακαρέζο ως «Κέρβερο»
Σκίτσο του Διογένη στον «Ελληνικό Ταχυδρόμο» του Καναδά, που παρουσιάζει τους τρείς πρωτεργάτες της χούντας, Παπαδόπουλο, Πατακό, Μακαρέζο ως «Κέρβερο»
Να σημειώσω μόνο ότι, κάτω από τις δύσκολες εκείνες συνθήκες και τη βιασύνη που αυτές επέβαλαν να βγει ο «Ριζοσπάστης», το βγάλαμε αποκλειστικά και μόνο με προσωπική μου ευθύνη, χωρίς να ξέρουν τίποτα τα άλλα μέλη του Γραφείου της ΚΟΑ, μιας και δεν ήταν εύκολο να τους βρω.

Τη νύχτα πήρα δυο - τρία φύλλα του «Ρίζου» και έφυγα για το σπίτι για να προετοιμάσω τα υλικά για την Α. και να τα δώσω στο αυριανό ραντεβού μας, ώστε να έφευγε το συντομότερο στην Ευρώπη προς αναζήτηση του ΠΓ του Κόμματος.

Μαζί με τα υλικά του «Ρίζου» έστειλα και ένα σημείωμα μέσα στο οποίο έδινα μερικές χρήσιμες πληροφορίες για την όλη κατάσταση και τη γνώμη μου ότι η βασική αιτία του διχασμού του Κόμματος από τους διασπαστές ήταν το γεγονός της αλλοίωσης της ΚΕ και όλου του Κόμματος, της κοινωνικής σύνθεσής του και της επικράτησης μέσα στην ΚΕ των μικροαστικής προέλευσης και νοοτροπίας μελών της. Η ΚΕ και το Κόμμα είχαν χάσει τον προλεταριακό χαρακτήρα τους, γιατί τουλάχιστο το πρόβλημα των στελεχών του Κόμματος είχε αντιμετωπιστεί όχι με μαρξιστικά - λενινιστικά κριτήρια, αλλά με σοσιαλδημοκρατικά - μικροαστικά, ξεχνώντας ότι ο Λένιν μας άφησε την υποθήκη ότι ο μπολσεβικισμός ανδρώθηκε στην πάλη του ενάντια στο μικροαστισμό.

Και η επιτυχία της

Σε δυο μέρες η Α. έφυγε για τη Ρώμη, πήγε στη Ρώμη, βρήκε τον Παγέτα, του έδωσε τα υλικά και «Ριζοσπάστη» καθώς και ένα σημείωμα. Του ζήτησε να τη φέρει σε επαφή με το ΚΚΕ. Αυτός τη δέχτηκε ψυχρά και της είπε να ξαναπεράσει την επομένη. Και όταν αυτή τον ξανασυνάντησε, της επέστρεψε τα υλικά και της είπε πως δεν μπορούσε να κάνει τίποτα.

Ο Παγέτα ήδη είχε επαφή στην Ιταλία με τους αναθεωρητές, όπως έμαθα αργότερα.

Τελικά η Α. πήρε τα υλικά και έφυγε. Την άλλη κιόλας μέρα έφυγε για το Παρίσι και πήγε κατευθείαν στην «Ουμανιτέ». Την υποδέχτηκαν με συγκίνηση και την έφεραν σε επαφή, πολύ σύντομα, με αντιπρόσωπο του ΚΚΕ, ο οποίος αμέσως φρόντισε και την έστειλε στη Βουδαπέστη και συνάντησε τον Κ. Κολιγιάννη, το Λ. Στρίγκο, κλπ. Το ΠΓ τη δέχτηκε με συγκίνηση. Οταν είδαν το «Ριζοσπάστη» δεν μπόρεσαν να κρατήσουν τα δάκρυά τους.

Η αποστολή της Α. παρά την αποτυχία στη Ρώμη, είχε στεφθεί με πλήρη επιτυχία.

Στο σημείωμα που είχα στείλει στο ΠΓ ζητούσα να δοθεί ο «Ριζοσπάστης» στο Ρ/Σ «Φωνή της Αλήθειας» για να βεβαιωθούμε για την επιτυχία της αποστολής και την τύχη της κοπέλας.

Ο «Ριζοσπάστης» στη «Φωνή της Αλήθειας»

Ο Ρ/Σ από την επόμενη της επαφής της Α. με το ΠΓ άρχισε να μεταδίδει και την είδηση της παράνομης κυκλοφορίας του «Ριζοσπάστη» στην Ελλάδα και το περιεχόμενό του που ομολογουμένως ορισμένα σημεία του ήταν πολύ αιχμηρά ενάντια στην προβοκατόρικη συμπεριφορά απέναντι στο Κόμμα από τους φραξιονιστές - αναθεωρητές.

Για το ζήτημα αυτό, στο σημείωμα - με την απάντηση που μας έστειλε το ΠΓ - μας έκανε την υπόδειξη να μην είμαστε τόσο αιχμηροί απέναντί τους. Ας τους αφήσουμε να εκδηλωθούν πρώτα. Ομως να εγκαταλείψουμε όλα τα σπίτια που χρησιμοποιούμε και τα γνωρίζουν οι αναθεωρητές. Το δυάρι που κρατούσαμε στην περίοδο του 1967 με το σ. Νίκο, το διατήρησα 8-9 μήνες μέχρι που ζήτησαν οι αστυνομικές αρχές τα ονόματα των ενοικιαστών και ιδιοκτητών της πολυκατοικίας. Τότε το εγκατέλειψα γιατί η σπιτονοικοκυρά ήθελε να το δηλώσει - ως όφειλε - στην αστυνομία.

Το σημείωμα αυτό εκτός αυτών, μας πληροφορούσε ότι ο Γιάννης, ο Γιώργος κι εγώ θα αποτελούμε από δω και εμπρός την «προσωρινή συντακτική επιτροπή» του «Ριζοσπάστη». Και ότι σύντομα θα μας έστελναν χρήματα από τους εράνους που γίνονταν για τον αντιδικτατορικό αγώνα σε όλη την Ευρώπη.

Στο μεταξύ, οι σύντροφοι, ο Μήτσος και η γυναίκα του είχαν κρεμαστεί κυριολεκτικά από τον Ρ/Σ για να ακούσουν τα αναμενόμενα νέα για το «Ριζοσπάστη».

Οι δύο ακριβοί μου σύντροφοι μόλις πέρασα το βράδυ το κατώφλι της πόρτας, με αγκάλιασαν και μου είπαν ότι όλη μέρα ο σταθμός μεταδίδει την είδηση για το «Ριζοσπάστη». Ενώ εγώ το είχα ακούσει μόνο στην πρωινή εκπομπή, γιατί ο νέος παράνομος «Ριζοσπάστης» σε νέο πια στιλ και με τυπογραφικά στοιχεία, άρχισε να βγαίνει μετά τα γεγονότα της Πράγας, το Σεπτέμβρη του 1968.

Με την Α. και το σημείωμα του ΠΓ ειδοποιήθηκα να ετοιμάζομαι για έξοδό μου από την Ελλάδα. Και ότι τη δουλιά μου θα την παρέδιδα σε σύντροφο που θα ερχόταν απ' έξω, πράγμα που έγινε αργότερα όταν ήρθε στην Αθήνα ο σ. Αντώνης και ανέλαβε την ευθύνη του «Ριζοσπάστη», ενώ εγώ και ο Γιώργος μείναμε μέλη της Συντακτικής Επιτροπής με συγκεκριμένες αρμοδιότητες ο καθένας.

Εγώ στο μεταξύ άρχισα να προετοιμάζομαι για την έξοδό μου από την Ελλάδα.

Υστερα από τη γνωστοποίηση σε όλη την Ευρώπη της κυκλοφορίας του παράνομου «Ριζοσπάστη», μέσα και έξω από την Ελλάδα, ήρθε η πρώτη αντίδραση του «ΚΚΕ Εσωτερικού». Κυκλοφόρησαν το «Ριζοσπάστη Μαχητή» με σαφώς αντικουκουέ και αντισοβιετικό περιεχόμενο.

Μια άλλη κατάπτυστη και χαφιέδικη προβοκατόρικη δουλιά που έκανε η ηγεσία των αναθεωρητών και ιδιαίτερα ο Δρακόπουλος: Διέδιδε ότι την «Αδούλωτη Αθήνα» και το «Ριζοσπάστη» έβγαζε κάποιος Νικολόπουλος που είχε κλέψει το μηχανισμό από το «Γραφείο Εσωτερικού» και τώρα βγάζει την «Αδούλωτη Αθήνα» και το «Ριζοσπάστη». Ενώ ο Δρακόπουλος δε βρέθηκε με μηχανισμό στη φάση της δικτατορίας. Αυτή η αισχρή πληροφόρηση με ανησυχούσε πολύ, γιατί η Ασφάλεια ενέτεινε ασφυχτικά τη δραστηριότητά της και πολιορκούσε και ταλαιπωρούσε τις οικογένειές μας, τους κουβαλούσαν στην Ασφάλεια και τις πίεζαν να μας αποκηρύξουν. Αλλά δεν έβγαζαν τίποτα.

Τη νύχτα προς τις 30 Νοέμβρη η Ασφάλεια έσπασε την πόρτα, μ' έπιασε, με κακοποίησε και με κουβάλησε στο άντρο της Μπουμπουλίνας.

Οι υπότιτλοι είναι του «Ρ»



Ευρωεκλογές Ιούνη 2024
Μνημεία & Μουσεία Αγώνων του Λαού
Ο καθημερινός ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ 1 ευρώ