Τραγουδίστρια με βελούδινη φωνή, που έγινε μύθος με τις αξεπέραστες ερμηνείες της, πνεύμα ανήσυχο, με πολυσήμαντη δημιουργική προσφορά στη μουσική (έγραψε και η ίδια τραγούδια) και στα γράμματα (συγγραφέας και ποιήτρια), η Δανάη Στρατηγοπούλου, με τη μεταφραστική πένα της, «έφερε» στην Ελλάδα τα ποιητικά «Απαντα» ενός από τους μεγαλύτερους ποιητές του 20ού αιώνα, του Χιλιανού Πάμπλο Νερούδα. Ανθρωπος προικισμένος με πολλά πνευματικά και ψυχικά χαρίσματα, η Δανάη παρέμενε πάντα αγωνίστρια της ζωής: Είτε ως πρωτόβγαλτη στη «Μάντρα» του Αττίκ, είτε ως ασυμβίβαστη ψυχή στα χρόνια της Εθνικής Αντίστασης, είτε ως ακούραστο δημιουργικό πνεύμα στη μακρινή Χιλή - τόπο αυτοεξορίας της την περίοδο της απριλιανής χούντας. Γιατί, πέρα από την αποθέωση που γνώρισε, η Δανάη «γεύτηκε» και πίκρες, διώξεις, φυλακή και την πολιτική αυτοεξορία.
Γεννημένη στην Αθήνα στις 8 Φλεβάρη του 1913, πέρασε τα παιδικά της χρόνια στη Γαλλία. Οι οικονομικές και πολιτικές επιστήμες που παρακολούθησε και η ενασχόλησή της, αρχικά με τη δημοσιογραφία, δεν κατάφεραν να μειώσουν το πάθος της για το τραγούδι. Το 1935 γνωρίζει τον Αττίκ και ξεκινά τις εμφανίσεις στη θρυλική «Μάντρα» του. Γίνεται η ιδανική ερμηνεύτρια των τραγουδιών του, αλλά και άλλων συνθετών, όπως οι Γιαννίδης, Χαιρόπουλος κ.ά. Ανάμεσά τους τα: «Ας ερχόσουν για λίγο», «Της μιας δραχμής τα γιασεμιά», «Μαραμένα τα γιούλια», «Τ' οργανάκι», «Αδικα πήγαν τα νιάτα μου»... Καθιερώθηκε ως μεγάλη τραγουδίστρια, όχι μόνο στη «Μάντρα», αλλά και στη συνείδηση του κόσμου.
Ο Πάμπλο Νερούδα με τη Δανάη Στρατηγοπούλου |
Το 1942, με την κατηγορία της υποδαύλισης επαναστατικών διαθέσεων, φυλακίζεται από τους Γερμανούς και στη συνέχεια ζει την αγωνιώδη κούρσα της καταδίωξής της. Στα χρόνια της Κατοχής, γνωρίζεται με τον ΕΑΜίτη συναγωνιστή της, Γιώργο Χαλκιαδάκη, τον οποίο παντρεύεται το 1945, και ο οποίος χάθηκε πρόωρα. Η μαχόμενη αγωνίστρια δε διώχτηκε μόνον από τους Γερμανούς, καθώς η καταδίωξή της συνεχίστηκε και μεταπολεμικά από τα Τάγματα Ασφαλείας.
Ενα μεγάλο κεφάλαιο της ζωής και προσφοράς της αφορά στη Χιλή, όπου έζησε κατά τη διάρκεια της επταετίας, και στη γνωριμία της με τον Πάμπλο Νερούδα - μετέφρασε το «Κάντο Χενεράλ» (11 τόμοι). Ζει τις μέρες της ανάτασης του 1970, τότε που Πρόεδρος της Χιλής εκλέχτηκε ο Σαλβαδόρ Αλιέντε. Δίνει συναυλίες, γίνεται καθηγήτρια της Ελληνικής Λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Σαντιάγκο, γράφει λογοτεχνικά, ποιητικά, λαογραφικά έργα και άρθρα για την Ελλάδα.
Επιστρέφει με το πραξικόπημα της στρατιωτικής χούντας του Πινοτσέτ. Για την προσφορά της στον πολιτισμό της Χιλής και στο λαό της, τιμήθηκε, πριν λίγα χρόνια, από τη Δημοκρατία της Χιλής με το παράσημο «Orden Libertador Bernardo O' Higgins». Για την προσφορά της στον αγώνα κατά τη γερμανική Κατοχή, της απονεμήθηκε Μετάλλιο και Δίπλωμα από την Πανελλήνια Ενωση Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης, ενώ για την προσφορά της στον ελληνικό πολιτισμό, παρασημοφορήθηκε με το Μετάλλιο της Πόλης των Αθηνών.
Η σημαντική αυτή προσωπικότητα της πολιτιστικής ζωής του τόπου μας, της οποίας αρκετά κείμενα (λ.χ. για τον Νερούδα, τον ηρωικό αγωνιστή - ποιητή - τραγουδοποιό Βίκτορ Χάρα, τον χιλιάνικο πολιτισμό κ.ά.) έχει δημοσιεύσει στο παρελθόν ο «Ρ», άφησε την τελευταία της πνοή σε γηροκομείο, μακριά από τα αγαπημένα της πρόσωπα. Επιβεβαιώνοντας με τον πιο δραματικό τρόπο την αναλγησία των κρατούντων, την απαξίωση της ασκούμενης πολιτιστικής πολιτικής, απέναντι σε πολλούς καλλιτέχνες με σημαντικότατη προσφορά. Ούτε καν είχε ιδρώσει το αυτί τους, όταν πριν έξι χρόνια, η Δανάη δήλωνε, με απόγνωση, πως δεν έχει τα προς το ζην...
Πέντε ορχηστρικά και έξι τραγούδια απαρτίζουν το σάουντρακ του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα για την ταινία «Πεθαίνω για σένα» της Ελένης Ράντου, σε σκηνοθεσία Νίκου Καραπαναγιώτη. Τους στίχους υπογράφουν οι Ελένη Ράντου, Οδυσσέας Ιωάννου και Γιάννης Μαύρος. Στο cd που κυκλοφόρησε υπάρχει και μια διασκευή του «Μικρού Τιτανικού», της μεγάλης επιτυχίας του Λ. Μαχαιρίτσα, σε στίχους Μιχάλη Γκανά. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Λ. Μαχαιρίτσας συνθέτει μουσική για τον κινηματογράφο. Στο παρελθόν «έντυσε» μουσικά τις ταινίες του Νίκου Ζαπατίνα «Ενας κι ένας» και «Εφάπαξ», και το «Ηθικόν ακμαιότατον» του Σταμάτη Τσαρουχά. Να σημειώσουμε ότι πρόσφατα απονεμήθηκε χρυσός δίσκος στον Λ. Μαχαιρίτσα για το διπλό άλμπουμ «Τόσα χρόνια μια ανάσα».
Συλλυπητήρια του ΚΚΕ για την απώλεια της Δανάης Στρατηγοπούλου
Με ανακοίνωσή του το ΚΚΕ εκφράζει τα συλλυπητήριά του για το θάνατο της Δανάης Στρατηγοπούλου στους οικείους της και τονίζει:
«Η προσφορά της στις τέχνες, στα γράμματα και συνολικά στον πολιτισμό ήταν ουσιαστική, σημαντική και πολύμορφη. Οι ερμηνείες της στο τραγούδι θα μείνουν αξέχαστες. Σημαντικά ήταν, επίσης, το συγγραφικό της έργο και οι συνθέσεις της. Ηταν η πρώτη που μετέφρασε, στα ελληνικά, την ποίηση του μεγάλου Πάμπλο Νερούντα. Η Δανάη Στρατηγοπούλου ήταν πάντα θερμή φίλη του ΚΚΕ, αγωνίστρια. Πήρε μέρος στον ΕΑΜικό αγώνα, αντιπάλεψε και διώχθηκε από τη στρατιωτική δικτατορία του 1967 στην Ελλάδα και στη συνέχεια από τη δικτατορία του Πινοσέτ στη Χιλή».
Απάνθισμα τραγουδιών των Χατζιδάκι, Θεοδωράκη, Ξαρχάκου, Μούτση κ.ά., καθώς και κομμάτια από δίσκους του, παρουσιάζει ο Τάκης Κωνσταντακόπουλος, στη μουσική παράσταση που θα δώσει (21/1, 9μμ), στον «Ιανό» (Σταδίου 24, 210-3217810). Τον συνοδεύει λαϊκή ορχήστρα: Νίκος Κρέτσης - Αρης Σιγάλας (μπουζούκια), Ηλίας Καραγιάννης (κιθάρα), Γιώργος Πολίτης (μπάσο), Γιώργος Σαλβάνος (πιάνο).
Η θεατρική ομάδα «Σύρραξις» παρουσιάζει (έως 15/3) στο «Αλεκτον» (Σφακτηρίας 23, Κεραμεικός), την παράσταση «Μοναχά μονάχοι». Πρόκειται για δραματοποίηση τεσσάρων διηγημάτων της Ιωάννας Καρυστιάνη από το πρώτο βιβλίο της «Η κυρία Κατάκη», μια συλλογή διηγημάτων με κεντρικά πρόσωπα καθημερινούς μοναχικούς ανθρώπους. Διασκευή - σκηνοθεσία του θιάσου. Σκηνικό-κοστούμια Δώρας Θωμοπούλου, μουσική Γιάννη και Χρήστου Γαλίτη. Παίζουν: Δώρα Θωμοπούλου, Γιώργος Αραχωβίτης.
Συναυλία διαμαρτυρίας για τα θύματα της Γάζας και με σύνθημα «Σταματήστε τον πόλεμο τώρα», δίνει η Λαϊκή Ορχήστρα «Μίκης Θεοδωράκης», αύριο (21/1, 7μμ), στο Περιστέρι (κλειστό γυμναστήριο «Α. Παπανδρέου»). Την ορχήστρα πλαισιώνουν οι τραγουδιστές Γεράσιμος Ανδρεάτος, Νένα Βενετσάνου, Πέτρος Γαϊτάνος, Δώρος Δημοσθένους, «Κίτρινα Ποδήλατα», Μαρίζα Κωχ, Βασίλης Λέκκας, Σωτηρία Λεονάρδου, Νατάσσα Μανίσαλη, Λάκης Χαλκιάς, οι οποίοι θα ερμηνεύσουν τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη για την ειρήνη. Τη συναυλία διοργανώνει ο Δήμος Περιστερίου. Είσοδος ελεύθερη.
Στο Πολιτιστικό Κέντρο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τράπεζας (Θεσσαλονίκη, Βασ. Ολγας 108) μεταφέρεται η έκθεση «Ηλίας Δεκουλάκος. Αναδρομή 1968-1978». Τα παρουσιαζόμενα έργα ανήκουν σε δύο ενότητες. Η πρώτη (1969-1973), που θα παρουσιαζόταν στην γκαλερί «Αθηνών Χίλτον», το 1973, απαγορεύτηκε από τη χούντα, παρουσιάστηκε αργότερα στις «Νέες Μορφές». Οι δημιουργίες της δεύτερης περιόδου (1976-1978, μαζί με σπουδές 1974-78), πρωτοπαρουσιάστηκαν το 1979 στην γκαλερί «Δεσμός».
Η Ενωση Ζακυνθίων και «Το θέατρο τση Ζάκυθος» παρουσίασε (χτες) την παράσταση «Ωραία και μόνη η Ζάκυνθος... με κυριεύει». Το έργο των Διονύση Γιατρά - Κώστα Καποδίστρια, σε σκηνοθεσία Κ. Καποδίστρια - Μπάμπη Σούλη, πραγματεύεται την ιστορία του νησιού, από το 1480 έως την ένωσή του με την Ελλάδα το 1864. Αναφέρεται στους κυριότερους ιστορικούς σταθμούς της Ζακύνθου και στις κυριότερες φυσιογνωμίες των Γραμμάτων (Σολωμός, Κάλβος, Φώσκολος, Γουζέλης, Μάτεσης κ.ά.).