Οι οξύτατες αντιθέσεις ανάμεσα στους κυρίαρχους κύκλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης ανέκυψαν εκ νέου την περασμένη βδομάδα με αφορμή τη δημοσιοποίηση των επίσημων στοιχείων, του Σεπτέμβρη, της Στατιστικής Υπηρεσίας της Γερμανίας, σύμφωνα με τα οποία η ισχυρότερη οικονομία της Ευρωζώνης κατέγραψε εμπορικό πλεόνασμα της τάξης των 20,4 δισ. ευρώ. Ο συνολικός όγκος των εξαγωγών διαμορφώθηκε στα 94,7 δισ. ευρώ, αυξημένος κατά 3,6% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2012, την ίδια ώρα που οι εισαγωγές παρουσίασαν μείωση κατά 0,3%, φτάνοντας τα 74,3 δισεκατομμύρια ευρώ. Αύξηση κατά 1,2% παρουσίασαν επίσης και οι εξαγωγές της Γερμανίας προς τα υπόλοιπα κράτη - μέλη της ΕΕ.
Πριν περάσουν καλά καλά δύο μέρες από τη δημοσιοποίηση των «εκπληκτικών» εξαγωγικών επιδόσεων της Γερμανίας, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μανουέλ Ζοζέ Μπαρόζο, ανακοίνωσε τη διεξαγωγή έρευνας «σε βάθος» σχετικά με τα εμπορικά πλεονάσματα της Γερμανίας, τα οποία και χαρακτήρισε «μη ισορροπημένα». Το μέγεθος του γερμανικού εμπορικού πλεονάσματος κατά τον Μ. Μπαρόζο είναι τέτοιο που δικαιολογεί τη διεξαγωγή έρευνας από την Επιτροπή ώστε να ελεγχθεί εάν αυτό επηρεάζει τη λειτουργία της ευρωπαϊκής οικονομίας συνολικά αλλά και να δώσει τέτοιες κατευθύνσεις στη χώρα ώστε «να κάνει περισσότερα για να επαναφέρει την ισορροπία στην οικονομία της ΕΕ».
Πάντως, ο πρόεδρος της Επιτροπής φρόντισε να ξεκαθαρίσει ότι η διεξαγωγή έρευνας δεν αποτελεί κάποιου είδους μομφή προς την ισχυρή ανταγωνιστικότητα της γερμανικής οικονομίας, αφού, όπως είπε, θα ήθελε «κι άλλες Γερμανίες στην Ευρωζώνη», ωστόσο η πολιτική των εμπορικών πλεονασμάτων που η Γερμανία ακολουθεί «επίμονα» καταδεικνύει ότι η χώρα αυτή «επενδύει πολύ στο εξωτερικό, έξω από τη ζώνη του ευρώ», την ώρα που ακριβώς εξαιτίας των οικονομικών της μεγεθών φέρει ειδική ευθύνη για την ανάκαμψη της Ευρωζώνης...
Ο άλλος ισχυρός πόλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, είχε «προλάβει» τις κινήσεις της Επιτροπής - άλλωστε οι στατιστικοί δείκτες και οι πολιτικές ενέργειες είναι γνωστές στους κυρίαρχους κύκλους πριν δημοσιοποιηθούν στο κοινό - με τον πρόεδρό της, Μάριο Ντράγκι, να σπεύδει προς υπεράσπιση της γερμανικής πολιτικής: Οι ανισορροπίες στην Ευρωζώνη πρέπει να αντιμετωπισθούν, όχι όμως «αποδυναμώνοντας τον ισχυρό εταίρο», αλλά οι πιο αδύναμες οικονομίες της Ευρωζώνης θα πρέπει να ισχυροποιηθούν ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητά τους στα επίπεδα της Γερμανίας.
Η Γερμανία, μέσω του εκπροσώπου του υπουργού της επί των Οικονομικών, απέρριψε το σκεπτικό της Επιτροπής, λέγοντας ότι το εμπορικό της πλεόνασμα αποτελεί προϊόν της «ισχυρής ανταγωνιστικότητας» των επιχειρήσεών της και πρόσθεσε - εν είδει ευχής - ότι τα επόμενα χρόνια «θα περιοριστούν οι ανισορροπίες». Από κοντά βεβαίως και ο πρόεδρος της Ενωσης αυτοκινητοβιομηχανιών, ο οποίος σημείωσε ότι το πλεόνασμα στις εξαγωγές δεν προέρχεται από κάποιου τύπου κρατική παρέμβαση στην αγορά αλλά από την ποιότητα των γερμανικών προϊόντων, λέγοντας ακόμη ότι οι γερμανικές εξαγωγές «βοηθούν την Ευρώπη».
Υπενθυμίζουμε ότι η εξαμηνιαία έκθεση του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ ανέφερε ότι η πολιτική ενίσχυσης των εξαγωγών που ακολουθεί η Γερμανία, σε συνδυασμό με τη «συγκράτηση» της εσωτερικής ζήτησης, υπονομεύει την ανάπτυξη στην Ευρωζώνη και πλήττει τους εταίρους της στην ΕΕ. Ταυτόχρονα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, μέσω του στελέχους του Ντ. Λίπτον, είχε ζητήσει από τη Γερμανία να μειώσει το πλεόνασμα ώστε να βοηθήσει τους εταίρους της στην Ευρωζώνη να μειώσουν τα ελλείμματά τους.
Οι εξελίξεις με επίκεντρο τα πλεονάσματα της Γερμανίας αναδεικνύουν τους οξύτατους καπιταλιστικούς ανταγωνισμούς μέσα στην Ευρωζώνη, που πάντα υπήρχαν αλλά εντείνονται σε συνθήκες κρίσης, πράγμα αντικειμενικό στον καπιταλισμό. Η ανταγωνιστικότητα της Γερμανίας εξασφαλίστηκε πάνω στα συντρίμμια των εργασιακών δικαιωμάτων του λαού της αφού εκατομμύρια είναι αυτοί που δουλεύουν με μόλις 400 ευρώ μισθό, ενώ τα μονοπώλιά της έχουν κάνει εδώ και πολλά χρόνια διευθέτηση του εργάσιμου χρόνου και μεγάλες μειώσεις μισθών και έχει αυξηθεί η παραγωγικότητα της εργασίας. Η Γερμανία εγκαλείται γιατί δεν αντιστρέφει αυτούς τους όρους για να αυξήσει τη ζήτηση στο εσωτερικό της, γιατί εκτιμούν ότι αυτό θα αυξήσει τις εισαγωγές της από άλλα κράτη της Ευρωζώνης και θα συμβάλει στην αντιμετώπιση της κρίσης σ' αυτά. Αλλά αν το κάνει μειώνεται το ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα στη διεθνή αγορά. Η Κομισιόν φαίνεται πως κάνει προσπάθεια να αμβλύνει τους ανταγωνισμούς. Ο λαός κάθε χώρας, βεβαίως, δεν έχει τίποτα να περιμένει από τις φαγωμάρες στη λυκοσυμμαχία. Η δική του ρότα είναι η αντιμονοπωλιακή, αντικαπιταλιστική πάλη.
Μπορεί το Γιούρογκρουπ κατά τη συνεδρίαση της περασμένης Πέμπτης να συνεχάρη τις ιρλανδικές αρχές για την υλοποίηση του προγράμματος «δημοσιονομικής εξυγίανσης» - του μνημονίου δηλαδή, στο οποίο η χώρα είχε εισέλθει από το 2010 - ωστόσο «φωνές αναλυτών», που φέρονται να προέρχονται από την Μ. Βρετανία, εκφράζουν έντονες ανησυχίες.
Η «έξοδος» της Ιρλανδίας από το μνημόνιο είχε ανακοινωθεί από τις αρχές του μήνα, με την επισήμανση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ότι η χώρα κατά την πρώτη της έξοδο στις αγορές θα πρέπει να έχει μία «προληπτική γραμμή πιστώσεων» σε περίπτωση που δεν τύχει και της καλύτερης αντιμετώπισης από τις αγορές. Αν, δηλαδή, προσπαθήσει να δανειστεί και δεν επιτύχει χαμηλά επιτόκια.
Η κυβέρνηση της Ιρλανδίας αρνήθηκε μία τέτοια προοπτική, με τους «αναλυτές», όπως μεταδίδουν διεθνή πρακτορεία, να επισημαίνουν το τεράστιο χρέος της Ιρλανδίας, το οποίο έχει φθάσει στο 125% του ΑΕΠ με αυξητικές τάσεις, - παρά τα τρία χρόνια αιματηρής λιτότητας - καθώς και τις πρόσφατες αρνητικές εξελίξεις στην Ευρωζώνη, όπου η ανάπτυξη για το τρίτο τρίμηνο του έτους προβλέπεται να είναι μόλις 0,1% λόγω των αρνητικών εκτιμήσεων για τη Γαλλία και την Ιταλία.
Ενας από τους γνωστούς πια «διεθνείς οίκους» η Moody's, προχώρησε σε δυσμενείς προβλέψεις, αναφέροντας ότι «οι μετασεισμοί της ιρλανδικής οικονομικής κρίσης δεν έχουν σταματήσει», με δεδομένο και το γεγονός ότι οι εξαγωγές της χώρας - που κατά τον πρωθυπουργό της Ιρλανδίας ήταν βασικός παράγοντας εξόδου από το μνημόνιο - απευθύνονται στο συντριπτικό ποσοστό τους στην ΕΕ.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι τα βάσανα του ιρλανδικού λαού δεν τελειώνουν - με μνημόνιο ή χωρίς μνημόνιο, είτε δανείζεται από τις «αγορές» είτε δανείζεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο - παρά μόνο αν αποφασίσει ο ίδιος να πάρει το τιμόνι της οικονομίας στα χέρια του και να πλεύσει σε εντελώς αντίθετη πορεία από τη σημερινή.
Οι ΗΠΑ θα γίνουν η μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγός χώρα του κόσμου μέχρι το 2016, αξιοποιώντας και την παραγωγή από τα σχιστολιθικά πετρώματα, ωστόσο η πρωτοκαθεδρία τους είναι επισφαλής. Το 2020 ενδέχεται τα πρωτεία να περάσουν εκ νέου στις χώρες της Μέσης Ανατολής, που καλύπτουν κατά κύριο λόγο τις ολοένα και αυξανόμενες ανάγκες της Κίνας και της Ινδίας σε πετρέλαιο.
Τα παραπάνω πορίσματα προέρχονται από την ετήσια έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Στελέχη του εκτιμούν ότι από τα μέσα της δεκαετίας του 2020 η παραγωγή από χώρες εκτός ΟΠΕΚ θα μειωθεί και οι χώρες στη Μέση Ανατολή θα προμηθεύουν το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης της παγκόσμιας παραγωγής. Οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι είναι σημαντικό για την παγκόσμια ανάπτυξη να συνεχιστούν οι επενδύσεις στα άφθονα και χαμηλού κόστους πετρελαϊκά κοιτάσματα της Μέσης Ανατολής, για να καλυφθεί η αυξανόμενη ζήτηση από την Ασία, καθώς σήμερα η μεγαλύτερη ζήτηση προέρχεται από την Κίνα και μετά το 2020 θα έρχεται από την Ινδία.
Αναφορικά με την άντληση πετρελαίου από μη συμβατικά κοιτάσματα, (σχιστόλιθος), στα οποία επενδύουν οι ΗΠΑ το τελευταίο διάστημα σημειώνεται ότι η παραγωγή πετρελαίου από τέτοιες πηγές μπορεί να είναι «πολύ καλή είδηση για τις ΗΠΑ» και τη δική τους ανεξαρτησία από τις εισαγωγές, ωστόσο οι μεγαλύτεροι όγκοι της ζήτησης αφορούν την Ασία που έχει ως κύριους τροφοδότες τις χώρες της Μέσης Ανατολής. Σύμφωνα με την έκθεση του Οργανισμού αν συνεχισθούν οι υφιστάμενες τάσεις κατανάλωσης, περίπου το 2030 η Κίνα θα ξεπεράσει τις ΗΠΑ σε κατανάλωση και η Ινδία την Ευρωπαϊκή Ενωση.