Στο λαμπερό «παραμύθι» που λέγεται Τουρισμός με τις φρούδες ελπίδες που καλλιεργούν ξενοδόχοι και κυβέρνηση περί νέων θέσεων εργασίας, το μόνο πραγματικό είναι τα τεράστια έσοδα - κέρδη των μονοπωλίων του κλάδου, των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων.
Πέρυσι επισκέφθηκαν την Ελλάδα 17,9 εκατομμύρια τουρίστες και τα άμεσα έσοδα ήταν 11,9 δισ. ευρώ σύμφωνα με τις εκτιμήσεις Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ) και των στοιχείων του Κέντρου Τεκμηρίωσης του Ελληνικού Τουρισμού (ΚΤΕΤ).
Ποιος καρπώθηκε τα κέρδη; Σίγουρα όχι οι εργαζόμενοι στον τουρισμό που δουλεύουν όλο και πιο φτηνά. Ούτε φυσικά οι μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις που βάζουν λουκέτο. «Τα λεφτά πήγαν στα λεφτά» δηλαδή στους επιχειρηματικούς ομίλους που δραστηριοποιούνται στο τουρισμό διότι η κρίση δεν είναι για όλους. Αλλωστε σύμφωνα με στοιχεία του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων την περίοδο 2009 έως 2013 άνοιξαν 914 νέα ξενοδοχεία, το 73% των οποίων εντάσσεται στις τρεις υψηλότερες κατηγορίες, ενώ διέκοψαν τα λειτουργία τους 613 μονάδες συνολικής δυναμικότητας 34.480 κλινών, από τις οποίες μόνο το 3% προερχόταν από τις υψηλές κατηγορίες.
Για φέτος προβλέπουν ότι τα συνολικά έσοδα από τον Τουρισμό θα φτάσουν τα 13 δισ. ευρώ. Σε αυτό το μεγάλο φαγοπότι όλο και λιγότεροι εργαζόμενοι βρίσκουν δουλειά (πέρσι που ήταν χρονιά ρεκόρ της πεντακονταετίας για τον Τουρισμό απασχολήθηκαν 3,5% λιγότεροι εργαζόμενοι).
Σε αυτό το μεγάλο φαγοπότι που βασίζεται στην εκμετάλλευση των εργαζομένων, η πλειοψηφία των εργαζομένων δεν κάνουν διακοπές, οι εργαζόμενοι στον Τουρισμό έτσι κι αλλιώς δεν κάνουν διακοπές. Είναι ενδεικτικά τα στοιχεία για τον εποχικό εργαζόμενο που δουλεύει στον Τουρισμό για 5 μήνες και παίρνει συνολικά 3.500 - 4.000 ευρώ για να βγάλει 12 μήνες υποχρεώσεων. Δεν έχει τη δυνατότητα ούτε το χειμώνα που δεν δουλεύει να κάνει πραγματικές διακοπές που θα τού προσφέρουν ξεκούραση και αναψυχή, γιατί τα χρήματα δεν τού φτάνουν ούτε για να ζήσει.
Συνολικά για τους εργαζόμενους το δικαίωμα, η βαθιά ανάγκη τους για διακοπές και ξεκούραση έχει γίνει πολυτέλεια.
Τα στοιχεία μαρτυρούν ότι το 2013 οι αφίξεις τουριστών αυξήθηκαν κατά 15,4%, οι διανυκτερεύσεις κατά 14,5% και οι εισπράξεις κατά 18,1%. Την ίδια περίοδο το 40% των εργαζομένων στη χώρα δεν έκανε διακοπές κι όσοι έκαναν μέτρησαν μέχρι δεκάρας τα διόδια, τα καύσιμα, τα εισιτήρια για να τα βολέψουν 4-5 μέρες στη θάλασσα.
Αυτοί, δηλαδή που παράγουν τον πλούτο, πρέπει να χρυσοπληρώσουν και για τις διακοπές που χρειάζονται για να αναπληρώνουν την εργατική τους δύναμη. Για τους καπιταλιστές, οι διακοπές, οι παραλίες, τα μέσα μεταφοράς, η ζωή των εργαζομένων είναι στοιχεία αξιοποίησης για να βγάλουν κέρδη. Ενας μισθός δε φτάνει για μια βδομάδα διακοπών, ακόμα και ένα μπάνιο στην παραλία κοστίζει όσο ένα μεροκάματο. Στα πλαίσια της φετεινής έρευνας του "Ρ" για το δικαίωμα των εργαζομένων στις διακοπές ενδεικτικό το ρεπορτάζ που παρουσιάζουμε σήμερα από παραλίες της Αττικής, όπου καταφεύγουν χιλιάδες άνθρωποι για λίγες ώρες ξεκούρασης (σε επόμενα φύλλα θα παρουσιάσουμε κι άλλα στοιχεία που αφορούν τόσο το κόστος των διακοπών, όσο και τις συνθήκες μέσα στις οποίες δουλεύουν οι εργαζόμενοι στον τουρισμό).
Icon |
Φυσικά, η είσοδος είναι μόνο η αρχή, αφού στις οργανωμένες πλαζ τα πάντα πληρώνονται. Συγκεκριμένα το πάρκινγκ, σε κάποιες παραλίες χρεώνεται επιπλέον, οι ξαπλώστρες, επίσης, σε κάποιες περιπτώσεις χρεώνονται έξτρα και ξεκινούν από 2 και καταλήγουν στα 5 ευρώ. Το αποτέλεσμα όλων αυτών είναι ένα μπάνιο μιας τετραμελούς οικογένειας σε μια οργανωμένη παραλία να ξεκινά από 25 ευρώ, σχεδόν όσο ένα μεροκάματο, και να φτάνει μέχρι και τα 40 με 50 ευρώ.
Ολα αυτά, βέβαια, χωρίς να φάει και να πιει κανείς κάτι, από τις διάφορες καντίνες και τα μπαρ της παραλίας, γιατί τότε το κυριακάτικο ή και καθημερινό μπάνιο θα φτάσει να κοστίζει σχεδόν όσο ένα βδομαδιάτικο. Καθώς, ανάλογα με το σε ποια πλαζ βρίσκεται ο καθένας χρεώνεται ανάλογα και το νερό, ο καφές, το παγωτό και όλα τα υπόλοιπα.
Icon |
Οι ελεύθερες παραλίες τελευταίο καταφύγιο για όσους - και είναι πολλοί - δεν έχουν άλλη διέξοδο |
Την ίδια ώρα, ο φυσικός πλούτος της χώρας ο γιαλός, οι παραλίες, τα δάση, η δημόσια περιουσία γενικότερα, έχουν ήδη μετατραπεί σε κερδοφόρα εμπορεύματα. Αρκετές από τις καλύτερες ακτές του Σαρωνικού έχουν μετατραπεί σε επιχειρηματικά ιδιωτικά φέουδα στα οποία οι λουόμενοι που αναγκαστικά καταφεύγουν πληρώνουν αδρά.
Σε οργανωμένη παραλία του Αλίμου, η Γιώτα, η Μαρία, η Μέλπω και η Δήμητρα, μόλις τέλειωσαν το Λύκειο. Ηρθαν με το λεωφορείο από τη Νίκαια. «Ακόμα και τα 8 ευρώ είναι πολλά για μας», λένε. «Οσο για διακοπές, λεωφορείο και μπάνια στις κοντινές παραλίες». Ο Δημήτρης με την οικογένειά του μένουν στον Αλιμο και μπαίνουν στην πλαζ χωρίς εισιτήριο. «Η κρίση δεν έχει στριμώξει πολύ την οικογένειά μου. Ακόμα εργαζόμαστε με τη γυναίκα μου και δεν αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα που έχουν πολλοί άλλοι».
Στην ουρά για την είσοδο σε μια από τις οργανωμένες, δηλαδή εμπορευματοποιημένες παραλίες |
Η Δέσποινα, φοιτήτρια της Νομικής, μένει στο Κορωπί. «Η πόλη έχει μεγαλώσει σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Εδώ εξοχή είναι το Κίτσι». Οταν ήταν πιο μικρή με τον αδερφό και τη μητέρα της πήγαιναν για ένα χρονικό διάστημα στο χωριό, στη Μάνη. Για νησιά ούτε λόγος, τότε και τώρα. Φέτος θα κάνει ολιγοήμερες διακοπές στο σπίτι μιας φίλης της. «Από μικρή είχα στο μυαλό μου ότι αυτός που κάνει διακοπές πρέπει να είναι πλούσιος. Οταν τέλειωσα το σχολείο δούλεψα για να βγάλω τα χρήματα για να πάω κάπου για λίγες μέρες. Οι φοιτητές που εργάζονται, όπως εγώ, δεν μπορούν να πάνε διακοπές», τονίζει.
Ο Γιάννης είναι δευτεροετής φοιτητής του ΕΜΠ, ηλεκτρολόγος. Μένει στην Αθήνα. Το χωριό στην Τρίπολη ήταν για τον ίδιο, τον πατέρα και τη μητέρα του ο συνηθισμένος τόπος διακοπών. «Εχουμε δικαίωμα στις διακοπές, όμως η οικογένειά μου που κοπιάζει όλο το χρόνο δεν έχει αυτή τη δυνατότητα. Πρόπερσι διάβασα πως στις σοσιαλιστικές χώρες όλοι οι εργαζόμενοι πήγαιναν διακοπές με τα έξοδα πληρωμένα. Τότε κατάλαβα ότι αποτελεί δικαίωμα και όχι προνόμιο».
Η Μαράλ είναι δευτεροετής στη Γεωπονική. Ολη η οικογένειά της μένει στην Αθήνα. «Δεν έχουμε χωριό. Τα προηγούμενα χρόνια πηγαίναμε για πέντε μέρες διακοπές. Τώρα ούτε αυτό. Οι διακοπές θεωρούνται, πια, πολυτέλεια. Μια οικογένεια, ακόμα κι αν πάει διακοπές, θα κόψει από το φαΐ, θα πάει σε μέρη χωρίς να κάνει πολλές μετακινήσεις, αφού καύσιμα και εισιτήρια ανεβάζουν πολύ το κόστος. Οι περισσότεροι φιλοξενούνται σε συγγενείς ή φίλους».
Ο Κώστας είναι τελειόφοιτος στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο, κατάγεται από το Αγρίνιο. «Φέτος δε νομίζω να κάνω διακοπές. Δεν υπάρχουν χρήματα. Η οικογένειά του είναι τετραμελής. Πιο μικροί κάναμε διακοπές στο Αγρίνιο ή στο Γραμματικό, απ' όπου κατάγεται ο πατέρας μου. Οταν τέλειωσα το Λύκειο πήγα διακοπές λίγες μέρες με τους φίλους μου, αλλά τώρα ούτε αυτό».
από τις παρεμβάσεις δυνάμεων του ΚΚΕ για ανοιχτές παραλίες |
Το δικαίωμα στις διακοπές είναι κοινό συμφέρον των μισθωτών, αλλά και των αυτοαπασχολούμενων, ανάγκη που μπορεί να ικανοποιηθεί ουσιαστικά και ολοκληρωμένα μόνο στο πλαίσιο της σοσιαλιστικής - κομμουνιστικής κοινωνίας. Θεμελιακή θέση του ΚΚΕ είναι η ανάπτυξη τόσο του εσωτερικού όσο και του εξωτερικού τουρισμού, ώστε τα λαϊκά στρώματα να έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης και γνωριμίας με τους λαούς άλλων χωρών, την ιστορία, τον πολιτισμό τους.
Οι οικονομικές, οργανωτικές και πολιτιστικές προϋποθέσεις κάλυψης αυτής της ανάγκης μπορούν να προκύψουν μαζικά για τους εργαζομένους, τη νεολαία, τους συνταξιούχους μόνο στις συνθήκες της κοινωνικής ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής και των υποδομών, του κεντρικού σχεδιασμού, της λειτουργίας της εκπαίδευσης και της φροντίδας υγείας ως αποκλειστικά δημόσιες και δωρεάν παρεχόμενες κοινωνικές υπηρεσίες, σε συνθήκες που η συμμετοχή των εργαζομένων στην άσκηση της εξουσίας οργανώνεται «από τα κάτω έως τα πάνω», από το χώρο εργασίας μέχρι τα ανώτατα όργανα της λαϊκής εξουσίας.
Μόνο με την κατάργηση της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής και της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο θα εξασφαλιστούν ο ελεύθερος χρόνος και ο οργανωμένος κοινωνικός τουρισμός, θα εξαλειφθεί η αναρχία της καπιταλιστικής παραγωγής.
Πρώτη και βασική προϋπόθεση για να τεθεί στη διάθεση του λαού και της εργατικής τάξης όλος αυτός ο τεράστιος πλούτος υποδομών (δρόμοι, σιδηροδρομικά δίκτυα, ναυσιπλοΐα, αεροδρόμια), χώρων (γη, δάση, ορεινοί όγκοι, αιγιαλοί) και κτιρίων είναι η κοινωνικοποίησή τους.
Στη βάση αυτή, η εργατική εξουσία θα μπορεί με κεντρικό σχέδιο και αντίστοιχη περιφερειακή εξειδίκευση να κατανέμει αναλογικά τους παραγωγικούς πόρους, δημιουργώντας ισόμετρα σε όλη την Ελλάδα ένα δίκτυο με ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις, κατασκηνώσεις, καταλύματα, θέρετρα, χώρους αναψυχής, κέντρα διασκέδασης και πολιτισμού. Θα μπορεί να σχεδιάζει προστατεύοντας το περιβάλλον, αξιοποιώντας ισορροπημένα τη γη για τις παραγωγικές ανάγκες, για την Ενέργεια, τις διατροφικές λαϊκές ανάγκες. Σ' αυτό το πλαίσιο, θα είναι δυνατό να εξασφαλίζεται η συνεχής τουριστική κίνηση για τις λαϊκές ανάγκες όλο το χρόνο, τόσο τους χειμερινούς όσο και τους θερινούς μήνες. Θα λυθεί το ζήτημα της ισόμετρης ανάπτυξης όλων των περιοχών και προοπτικά το πρόβλημα της υπερσυγκέντρωσης του πληθυσμού στα μεγάλα αστικά κέντρα και σε λίγες περιοχές. Θα είναι δυνατό ν' αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της εξάρτησης ολόκληρων περιοχών σχεδόν αποκλειστικά από την τουριστική δραστηριότητα. Θα είναι δυνατό ν' αναπτύσσονται όλες οι απαραίτητες υποδομές, ν' ανανεώνονται ο εξοπλισμός και τα κτίρια και ν' αναπτύσσονται με σύγχρονες τεχνικές, με πλήρη ασφάλεια και προστασία του περιβάλλοντος. Θα τεθεί σε νέα βάση η αξιοποίηση και η κατανομή εργατικού δυναμικού, πόρων και υποδομών. Στο πλαίσιο του κεντρικού σχεδιασμού θα σταματήσει πραγματικά η σπατάλη παραγωγικών πόρων και θα επιτευχθεί η αξιοποίηση όσων πραγματικά απαιτούν οι κοινωνικές ανάγκες.
Την ίδια στιγμή που το ΚΚΕ αναδεικνύει ότι η πλήρης ικανοποίηση της ανάγκης του τουρισμού για όλους τους εργαζομένους προϋποθέτει την οικοδόμηση της σοσιαλιστικής - κομμουνιστικής κοινωνίας, οργανώνει την πάλη για τις αντίστοιχες διεκδικήσεις του λαϊκού κινήματος.
Προβάλλει και οργανώνει την ταξική πάλη για την ανακούφιση των εργαζομένων, των νέων, των συνταξιούχων κ.λπ. Διεκδικεί ν' αναπτυχθούν με ευθύνη του κράτους κοινωνικά προγράμματα τουρισμού για όλους τους εργαζομένους, ταυτόχρονα με τη διεκδίκηση της ανάπτυξης κρατικών δομών και δικτύων ξενοδοχείων - κατασκηνώσεων - εγκαταστάσεων για λαϊκή χρήση. Από αυτήν τη σκοπιά, τάσσεται ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις των όποιων κρατικών υποδομών, των μεταφορών, των λιμανιών, των αεροδρομίων, των νησιών, των ιαματικών πηγών, των παραλιών και των δασών. Οργανώνει την πάλη ενάντια στην επιχειρηματική εκμετάλλευση, είτε αυτή γίνεται μέσω καπιταλιστών είτε μέσω φορέων της Τοπικής Διοίκησης.
Παλεύει για να είναι ελεύθερη η είσοδος για τους εργαζομένους, τους ανέργους, τους νέους ανθρώπους και ΑμΕΑ, σε μουσεία, αρχαιολογικούς χώρους, οργανωμένες πλαζ και πολιτιστικές δραστηριότητες, στις ιαματικές πηγές και τα λουτρά, για ν' αναπτυχθούν πολιτιστικές - μορφωτικές εκδρομές από τα σχολεία με την κάλυψη των εξόδων από το κράτος, για να καταργηθεί ο ΦΠΑ στα είδη πλατιάς λαϊκής κατανάλωσης.
Σ' αυτό το πλαίσιο πάλης ενώνονται οι εργαζόμενοι διαφορετικών κλάδων, ενώ ταυτόχρονα προωθείται και η κοινωνική συμμαχία της εργατικής τάξης με τα λαϊκά τμήματα των μεσαίων στρωμάτων, σφυρηλατείται η Λαϊκή Συμμαχία. Στην πάλη για τις άμεσες οξυμένες ανάγκες διαμορφώνονται και οι προϋποθέσεις για την κατάργηση των παραγόντων που γεννούν τα προβλήματα υποβάθμισης της ζωής, ανεργίας και φτώχειας. Γι' αυτόν το λόγο η πάλη δεν μπορεί να περιορίζεται στα όρια μιας επιχείρησης ή στην εναντίωση μόνο στα αντιλαϊκά μνημόνια, αλλά να στοχοποιεί τους μονοπωλιακούς ομίλους, ολόκληρη την αστική τάξη, την εξουσία της, τους διακρατικούς οργανισμούς της, όπως η ΕΕ. Βασικός όρος για τη λαϊκή αντεπίθεση είναι η ισχυροποίηση του ΚΚΕ - πρώτα και κύρια μέσα στους χώρους δουλειάς - και η αλλαγή των αρνητικών πολιτικών συσχετισμών με την αποδυνάμωση των δυνάμεων που υπηρετούν το κεφάλαιο.
Ενδεικτικό της κατάστασης που επικρατεί είναι το κόστος σε οργανωμένες πλαζ της Αττικής:
Ακτή του Ηλιου, Αλιμος: Είσοδος 5 ευρώ (σ.σ. στην τιμή περιλαμβάνεται και η ξαπλώστρα) τις καθημερινές. Τα Σαββατοκύριακα η είσοδος κοστίζει 6 ευρώ, συν 2 ευρώ η ξαπλώστρα.
South Coast, Α' Πλαζ Βούλας: Καθημερινές 4 ευρώ (είσοδος), τιμή ξαπλώστρας 2,5 ευρώ και καναπέ 5 ευρώ. Τα Σαββατοκύριακα 5 ευρώ η γενική είσοδος, 4 ευρώ η ξαπλώστρα και 10 ευρώ ο καναπές.
Ακτή Βουλιαγμένης: Κανονικό εισιτήριο 4 ευρώ και μειωμένο (για παιδιά ηλικίας 6 έως 12 χρόνων, πολύτεκνους, άτομα ηλικίας άνω των 65 χρόνων, ανέργους, φοιτητές και άλλες κατηγορίες) 3 ευρώ. Οι ξαπλώστρες δεν έχουν επιπλέον χρέωση. Οι δημότες πληρώνουν 1,5 ευρώ τις καθημερινές και 2 ευρώ τα σαββατοκύριακα.
Αστέρας Βουλιαγμένης: Δευτέρα με Παρασκευή 15 ευρώ. Τα Σαββατοκύριακα 25 ευρώ.
Yabanaki, Βάρκιζα: Τις καθημερινές 5 ευρώ και τα Σαββατοκύριακα 6 ευρώ συν 5 ευρώ η ξαπλώστρα.
Grand Beach, Λαγονήσι: Ενήλικες: Δευτέρα έως Παρασκευή 8 ευρώ. Σαββάτο, Κυριακή, αργίες 17 ευρώ. Παιδιά έως 6 χρόνων: Δευτέρα έως Κυριακή & Αργίες, δωρεάν. Εως δύο παιδιά 6 - 12 χρόνων: Δευτέρα έως Παρασκευή, δωρεάν. Πάνω από δύο παιδιά 6 -12 χρόνων: Δευτέρα έως Παρασκευή, 4 ευρώ. Παιδιά 6 - 12 χρόνων: Σαββάτο, Κυριακή, Αργίες, 7 ευρώ.
Eden Beach, Ανάβυσσος: Χωρίς είσοδο με κόστος 5 ευρώ την ξαπλώστρα τις καθημερινές και 7 τα Σαββατοκύριακα.
Αυλάκι, Πόρτο Ράφτη: Τις καθημερινές, 5 ευρώ, 3 ευρώ για άτομα άνω των 60 χρόνων και παιδιά 4 - 12 χρόνων. Τα Σαββατοκύριακα υπάρχει γενική είσοδος 5 ευρώ.
Καράβι Σχοινιά: Η είσοδος στο Καράβι είναι δωρεάν, υπάρχει, όμως, 4 ευρώ ελάχιστη κατανάλωση το άτομο. Επιπλέον τα Σαββατοκύριακα η ξύλινη ξαπλώστρα χρεώνεται 5 ευρώ, η μεταλλική με ομπρέλα 5 ευρώ και χωρίς ομπρέλα 4 ευρώ.
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Γιώργος ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΣ, Παντία ΚΑΖΑΤΖΗ