Συνέντευξη με τον Αλέκο Περράκη, πρόεδρο του Συνδικάτου Εργατοϋπαλλήλων Τηλεπικοινωνιών - Πληροφορικής (ΣΕΤΗΠ)
-- Ποιες είναι οι βασικές εξελίξεις στον κλάδο;
-- Η συγκέντρωση και συγκεντροποίηση στον κλάδο των τηλεπικοινωνιών και της πληροφορικής στην Ελλάδα προηγείται κατά πολύ της καπιταλιστικής κρίσης. Ηδη, από το 2005 εμφανίστηκαν τα πρώτα δείγματα επιχειρήσεων που παρουσίαζαν «προβλήματα» στο πλαίσιο του ανταγωνισμού και έτσι ξεκίνησαν οι μεγάλες εξαγορές και συγχωνεύσεις, δέκα σχεδόν χρόνια από την «απελευθέρωση» των τηλεπικοινωνιών, που προβλέπονταν από τη Συνθήκη του Μάαστριχ και εφαρμόστηκε στη χώρα μας.
Σε αυτήν την περίοδο δημιουργήθηκαν και αναπτύχθηκαν οι πρώτες μεγάλες επιχειρήσεις πληροφορικής, εκμεταλλευόμενες την τεχνολογική πρόοδο σε συνδυασμό με το υψηλά εξειδικευμένο προσωπικό, που ήταν σαφώς «φτηνότερο» από αντίστοιχους εργαζόμενους στη μεγάλη πλειοψηφία των κρατών - μελών της ΕΕ. Το πρώτο ηχηρό δείγμα ήταν η πτώχευση της «Lannet» το 2008, που είχε εξαγοράσει την «Telepassport» ένα χρόνο πριν, το κλείσιμο της «Altec Telecoms», όπως επίσης η εξαγορά της «Tellas» από τη «Wind» και άλλες τέτοιες επιχειρηματικές κινήσεις, λιγότερο γνωστές.
Ο Αλέκος Περράκης |
Στις τηλεπικοινωνίες το νέο πεδίο κερδοφορίας είναι τα ολοκληρωμένα πακέτα, που περιλαμβάνουν σταθερή τηλεφωνία με πρόσβαση στο διαδίκτυο, κινητή τηλεφωνία και υπηρεσίες συνδρομητικής τηλεόρασης. Μετά και την εξαγορά της «Hol» από τη «Vodafone», έχουν κυριαρχήσει τα τρία μεγάλα μονοπώλια: Ο όμιλος ΟΤΕ («Deutsche Telekom»), η «Vodafone» και η «Wind», με τις δύο τελευταίες να έχουν προχωρήσει σε μερική συλλειτουργία δικτύου, για να ανταγωνιστούν από κοινού τον ΟΤΕ.
Το επόμενο χρονικό διάστημα, φαίνεται ότι θα απορροφηθεί και η «Forthnet», καθώς έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον και τα τρία μεγάλα μονοπώλια. Γύρω από αυτές τις επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται και πολλές άλλες μικρότερες, είτε θυγατρικές («E-value», «360 Connect» κ.ά.) είτε αυτόνομες («Teleperformance», «Mediate» κ.ά.) που έχουν αναλάβει εργολαβικά τις τηλεφωνικές υπηρεσίες και την εξυπηρέτηση. Τέλος, υπάρχουν μικρότερες εργολαβικές επιχειρήσεις, με εξειδικευμένο προσωπικό, που αναλαμβάνουν κομμάτια και τηλεπικοινωνιακού έργου.
-- Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στην πληροφορική;
-- Στην πληροφορική, παρότι σε διεθνές επίπεδο όλοι οι μεγάλοι όμιλοι προχώρησαν σε χιλιάδες απολύσεις, στη χώρα μας, κυρίως τον τελευταίο χρόνο, οι μεγάλες επιχειρήσεις αναπτύσσονται ταχύτατα, λόγω της εξέλιξης της τεχνολογίας αλλά και του εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού, που είναι ακόμα φτηνότερο για την εργοδοσία μετά τις σαρωτικές ανατροπές στους μισθούς και τα ασφαλιστικά δικαιώματα. Αντίστροφα, όλες οι μικρές επιχειρήσεις και οι μικροί ελεύθεροι επαγγελματίες του κλάδου συμπιέστηκαν σε μεγάλο βαθμό.
Οι επιχειρήσεις πληροφορικής στην χώρα μας ασχολούνται πλέον με όλο το πεδίο των εφαρμογών: Από την παραγωγή λογισμικού για τις τηλεπικοινωνίες, την πληροφορική και για όλους σχεδόν τους κλάδους της οικονομίας, μέχρι την συντήρηση των οικιακών υπολογιστών. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η «Nokia», η «Unify» (πρώην «Siemens Enterprise Communication»), η «Singular», η «Intrasoft», η «Infoquest», το «Πλαίσιο» κ.ά. Ολες αυτές οι εξελίξεις οδήγησαν σε ταχύτατη ανάπτυξη τον κλάδο, ο οποίος απορροφά μεγάλο κομμάτι των «πληροφορικάριων» που αναζητούν δουλειά.
-- Ποιες είναι οι συνέπειες αυτών των εξελίξεων για τους εργαζόμενους;
-- Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η διασφάλιση και αύξηση της κερδοφορίας όλων των μεγάλων ομίλων του κλάδου στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στο χτύπημα των εργασιακών δικαιωμάτων, στη συμπίεση της τιμής πώλησης της εργατικής δύναμης.
Το σύνολο των εργοδοτών, εκμεταλλευόμενοι το αντεργατικό νομοθετικό οπλοστάσιο που ψήφισαν οι κυβερνήσεις πριν και κατά τη διάρκεια της κρίσης, στα πλαίσια πάντα της ΕΕ, απολύουν το παλιότερο και «ακριβότερο» προσωπικό και το αντικαθιστούν με νέο, πιο φτηνό και ευέλικτο, σε όλα τα επίπεδα και τις ειδικότητες. Αυτή η τακτική, φυσικά, διαφέρει στους ρυθμούς και στο εύρος από επιχείρηση σε επιχείρηση, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες και τις συνθήκες.
Η ενοικιαζόμενη εργασία γιγαντώθηκε, τόσο στο κυρίαρχο μονοπώλιο όσο και συνολικά στις επιχειρήσεις του κλάδου. Οπου οι μειώσεις μισθών και οι αλλαγές βρήκαν αντιστάσεις από τους εργαζόμενους η εργοδοσία προχώρησε σε άλλα μέτρα, όπως η «εκ περιτροπής» εργασία («Phonemarketing», «Intracom Defence»), οι «εθελούσιες» και μη απολύσεις («Forthnet», «Wind», «Vodafone», «Intracom»), είτε ακόμα οι μαζικές απολύσεις («Hol»). Συνολικά, οι συνέπειες για τους εργαζόμενους είναι οδυνηρές και σ' αυτό έχει μεγάλη ευθύνη και ο εργοδοτικός κυβερνητικός συνδικαλισμός, που κυριαρχεί στον κλάδο.
-- Πώς στάθηκε το ΣΕΤΗΠ απέναντι σε αυτές τις εξελίξεις; Τι αποδοχή βρήκε η δράση του από τους εργαζόμενους του κλάδου;
-- Το Συνδικάτο, από την πρώτη στιγμή, μπήκε μπροστά και ανέπτυξε δράση προκειμένου οι εργαζόμενοι να οργανωθούν, να συντονιστούν και να βάλουν εμπόδια στην επίθεση της εργοδοσίας. Παρά τον ιδιαίτερα αρνητικό συσχετισμό, είχαμε σημαντική συμβολή σε κάθε μικρή και μεγάλη κινητοποίηση που ξέσπασε τον κλάδο, κάνοντας προσπάθεια να συνειδητοποιηθεί από τους εργαζόμενους το ενιαίο της επίθεσης και ενιαία να δοθεί η απάντηση.
Από την τρίμηνη απεργία στην «Phonemarketing» μέχρι την «Intracom Defence», το Συνδικάτο πρωτοστάτησε στον αγώνα ενάντια στην «εκ περιτροπής» εργασία και στις μειώσεις μισθών, όπως και ενάντια στις ατομικές συμβάσεις σε «Forthnet» και «Intracom». Καταγγείλαμε την επινοικίαση εργασίας και τις συνθήκες γαλέρας με τις μηνιαίες συμβάσεις στα τηλεφωνικά κέντρα. Κινητοποιήσαμε τους εργαζόμενους στον ΟΤΕ ενάντια στην κατάργηση έργου (γκαράζ, καλωδιακές) που επέβαλε η εργοδοσία.
Μόνιμα στον προσανατολισμό μας είναι να αποκτήσει το συνδικάτο δεσμούς και μέλη σε όλες τις επιχειρήσεις. Το προηγούμενο διάστημα, ρίξαμε ιδιαίτερο βάρος στις συλλογικές διαδικασίες, στις Γενικές Συνελεύσεις των εργαζομένων, όπου αναδείξαμε την ανάγκη να πάρουν την υπόθεση στα χέρια τους, ξεπερνώντας την τρομοκρατία της εργοδοσίας και τα εμπόδια που βάζει ο εργοδοτικός κυβερνητικός συνδικαλισμός, με την συγκρότηση επιτροπών ανά επιχείρηση ή ανά χώρο δουλειάς.
Οπου αναπτύχθηκαν αγώνες και δεν υπήρχε οργάνωση σε επιχειρησιακό επίπεδο, συμβάλαμε καθοριστικά στο να οργανωθούν οι συνάδελφοι και να συγκροτήσουν επιχειρησιακά σωματεία («Forthnet» και «360 Connect»).
Το κλαδικό συνδικάτο ανέλαβε, επίσης, πρωτοβουλίες για συντονισμό με όλα τα επιχειρησιακά σωματεία. Αυτή η προσπάθεια, όμως, με ευθύνη των συνδικαλιστικών πλειοψηφιών, δεν προχώρησε. Πρόκειται για πλειοψηφίες που συστηματικά καλλιεργούν τη λογική του διαχωρισμού των εργαζομένων, τη λογική του «να σώσουμε το μαγαζάκι μας» και πολλές φορές εντάσσουν τους εργαζόμενους στους ανταγωνισμούς που έχουν μεταξύ τους οι επιχειρήσεις.
-- Το τελευταίο διάστημα, βλέπουμε ότι η εργοδοσία «σκληραίνει» τη στάση της απέναντι στο σωματείο. Πώς ερμηνεύετε αυτήν την εξέλιξη;
-- Είναι βέβαιο ότι ο ανταγωνισμός ανάμεσα στους επιχειρηματικούς ομίλους του κλάδου θα κλιμακωθεί το επόμενο διάστημα και μαζί θα δυναμώσει η επίθεση στους εργαζόμενους. Ξέρουμε ότι οι εργοδότες «σκοτώνονται» μεταξύ τους για τα κέρδη και τα μερίδια στην αγορά, όταν, όμως, είναι να αντιμετωπίσουν τους εργαζόμενους είναι μονοιασμένοι και κρατούν ενιαία στάση.
Θέλουν να έχουν τα χέρια τους λυμένα στα χειρότερα που σχεδιάζουν σε βάρος των εργασιακών - ασφαλιστικών δικαιωμάτων και γι' αυτό βάζουν στο στόχαστρο το κλαδικό συνδικάτο, συνολικά το ταξικό συνδικαλιστικό κίνημα, που είναι καρφί στο μάτι τους, παλεύει με συνέπεια και επιμονή και ξέρουν ότι δεν μπορούν να το βάλουν στο χέρι. Στοχοποιούν πρωτοπόρους εργατοϋπάλληλους και συνδικαλιστές, με απολύσεις και εμπόδια στη συνδικαλιστική δράση.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν το τελευταίο εξάμηνο οι απολύσεις του πρόεδρου της προσωρινής διοίκησης του σωματείου «360 Connect» και του γραμματέα του ΣΕΤΗΠ από τη, βελγικών συμφερόντων πολυεθνική εταιρεία πληροφορικής, «COMΜSQUΑRE».
Προσπαθούν να ποινικοποιήσουν τη συνδικαλιστική δράση, με μηνύσεις σε στελέχη του ΠΑΜΕ στη «Wind», τη «Newsphone» και άλλες εταιρείες. Εφτασαν σε σημείο να βάζουν τους εργαζόμενους να υπογράφουν δηλώσεις νομιμοφροσύνης στην εργοδοσία, ότι δε θα αναπτύξουν καμία πολιτική δράση στη «Mediatel», αποδεικνύοντας περίτρανα ότι τα όρια της αστικής δημοκρατίας σταματάνε στις πύλες των επιχειρήσεων, γιατί στην πραγματικότητα είναι δικτατορία των μονοπωλίων.
-- Μέσα σ' αυτές τις συνθήκες, πού εκτιμάτε ότι έγιναν τα σημαντικότερα βήματα στην κατεύθυνση ανασύνταξης του κινήματος και πού εντοπίζετε τις μεγαλύτερες αδυναμίες;
-- Εχουν γίνει αισθητά βήματα στη μαζικοποίηση του συνδικάτου, καθώς τα τελευταία τέσσερα χρόνια τα μέλη του ΣΕΤΗΠ έχουν αυξηθεί κατά περίπου 50%. Οι Γενικές Συνελεύσεις του συνδικάτου είναι όλο και πιο μαζικές. Βήματα γίνονται και στην οργάνωση των εργαζομένων σε επιχειρησιακά σωματεία, στην προσπάθεια να ανατραπούν οι συσχετισμοί στα επιχειρησιακά σωματεία, όπως στην «Cosmote» και στη «Vodafone», όπου έχουν ήδη γίνει εκλογές, ενώ το 2015 είναι χρονιά εκλογών για τα περισσότερα σωματεία και για το ΣΕΤΗΠ.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η πρωτοπόρα δράση του συνδικάτου συμβάλλει στο να βάζουν οι εργαζόμενοι εμπόδια στα σχέδια της εργοδοσίας, όπως έγινε στην «360 Connect», όπου η, ιδιοκτήτρια πλέον, «Vodafone» υποχρεώθηκε σε ελιγμό και πήρε πίσω τις μειώσεις (-20%) που επιβλήθηκαν εκβιαστικά στους εργαζόμενους που προέρχονται από τη «Hol».
Παρόλα αυτά, εκτιμάμε ότι πρέπει καλύτερα να σχεδιάσουμε τη δράση με τις Σωματειακές Επιτροπές ανά χώρο δουλειάς. Ο συνολικός βαθμός οργάνωσης των εργαζομένων είναι ακόμα πολύ χαμηλός σε σχέση με τη μεγάλη συγκέντρωση και ανάπτυξη που έχει ο κλάδος και πρέπει το επόμενο διάστημα να προσπαθήσουμε πιο εντατικά για να αλλάξουμε αυτήν την κατάσταση.