Από το φουαγιέ της αίθουσας Συνεδρίων |
Ενα διήμερο γεμάτο γνώση για τη ζωή και το έργο του ποιητή, τεκμηριωμένα τα παραπάνω με ένα πλήθος παραθεμάτων από τον ποιητικό και πεζό λόγο του, που αποτέλεσε έναυσμα για μεγαλύτερη ενασχόληση και μελέτη.
Το πρωί του Σαββάτου χαιρέτισαν οι Δημήτρης Κουτσούμπας, ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Θοδωρής Χιώνης, Γραμματέας του ΚΣ της ΚΝΕ, και Αϊντεμίρ Γκιουλέρ, μέλος της ΚΕ του ΚΚ (Τουρκίας). Η εναρκτήρια ομιλία έγινε από την Ελένη Μηλιαρονικολάκη, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ και υπεύθυνη του Τμήματος Πολιτισμού της ΚΕ με θέμα: «Τραγουδώντας μες στα μεσάνυχτα την αυγή».
Οι πάνω από 25 εισηγήσεις και παρεμβάσεις ανθρώπων της Τέχνης και της επιστήμης, οι παρεμβάσεις στελεχών του ΚΚΕ από τα Τμήματα της ΚΕ, αλλά και αυτές των συντρόφων από το ΚΚ (Τουρκία) συντέλεσαν στο να παρουσιαστούν σημαντικές πλευρές του έργου του Χικμέτ.
Η δεύτερη μέρα του Συνεδρίου ήταν αφιερωμένη στον προλεταριακό διεθνισμό του Χικμέτ, στη διεθνή απήχηση του έργου του, στη στάση του απέναντι στα ελληνοτουρκικά προβλήματα, στο πώς προσλήφθηκε στην Ελλάδα. Παράλληλα, έγινε προσπάθεια να απαντηθεί και η σύγχρονη εκστρατεία «αποχαρακτηρισμού» του με μεθόδους εκλεκτικισμού και άμβλυνσης των επαναστατικών αιχμών της δημιουργίας του.
Οπως ανακοινώθηκε, το επόμενο διάστημα θα κυκλοφορήσει τεύχος του περιοδικού «Θέματα Παιδείας» που θα είναι αφιερωμένο στον κομμουνιστή ποιητή και θα εκδοθεί τόμος με τα πρακτικά του Συνεδρίου.
|
Στο κατάμεστο Ηρώδειο δόθηκε, την Κυριακή, η πρεμιέρα της όπερας του Τζάκομο Πουτσίνι«Τόσκα»,από την Εθνική Λυρική Σκηνή, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, στην οποία παραβρέθηκε και ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας.
Η δημοφιλέστατη όπερα του Πουτσίνι, η οποία πρωτοπαρουσιάστηκε από την Εθνική Λυρική Σκηνή το 1942 με την Μαρία Κάλλας στον ομώνυμο ρόλο, είναι ένα έργο - αναφορά για τους φίλους της όπερας παγκοσμίως. Η υποβλητική μουσική του Πουτσίνι υπογραμμίζει τα παράφορα πάθη των ηρώων του. Ο Αργεντινός σκηνοθέτης Ούγκο ντε Ανα, ο οποίος εκτός από τη σκηνοθεσία υπέγραψε τα σκηνικά και κοστούμια, παρουσίασε μια «Τόσκα» συναρπαστική, δραματική και απολύτως συνεπή στο πνεύμα του συνθέτη και στο ιστορικό πλαίσιο, στο οποίο αναφέρεται το λιμπρέτο. Η παραγωγή αυτή πρωτοπαρουσιάστηκε το καλοκαίρι του 2012 στο Ηρώδειο. Την αναβίωση της σκηνοθεσίας επιμελήθηκε η Κατερίνα Πετσατώδη.
Στο ρόλο της Φλόρια Τόσκα, η σπουδαία Ελληνίδα σοπράνο Δήμητρα Θεοδοσίου ερμήνευσε τον αρχετυπικό ρόλο με πάθος και συναίσθημα. Ο κορυφαίος μας βαρύτονος Δημήτρης Πλατανιάς στο ρόλο του Σκάρπια έδωσε μια εξαιρετική ερμηνεία, ενώ ο Ρομπέρτο Αρόνικα ήταν ένας υπέροχος Μάριο Καβαραντόσι. Ο Λουκάς Καρυτινός διεύθυνε με ένταση και πάθος την Ορχήστρα, τους Μονωδούς, τη Χορωδία και την Παιδική Χορωδία της ΕΛΣ. Επόμενες παραστάσεις: Σήμερα, αύριο και την Πέμπτη.
Χρειάζεται να τονίσουμε ότι το συγκεκριμένο έπος δεν έχει μεταφραστεί ακόμα στα ελληνικά. Πέρα από τα τουρκικά υπάρχει και σε μεταφράσεις, όπως στα αγγλικά και στα γαλλικά, αλλά, όπως τόνισε και η Ελ. Μηλιαρονικολάκη στο κλείσιμο του Συνεδρίου, «(...) ακόμη και στο απόσπασμα της "Τάνια" που παρουσιάσαμε όταν έγινε η αντιπαραβολή της αγγλικής μετάφρασης με την τουρκική διαπιστώσαμε ότι η μόνη παράγραφος που είχε αφαιρεθεί στα αγγλικά ήταν αυτή για τον Στάλιν, έτσι για να ξεχαστεί ο ρόλος του στον πόλεμο της Σοβιετικής Ενωσης κατά της ναζιστικής Γερμανίας, στη Μεγάλη Αντιφασιστική Νίκη των Λαών (...)».
Η παράσταση, που ολοκληρώθηκε με τα λόγια της Ζόγια προς το σοβιετικό λαό, «αντίο, αδέρφια, ο αγώνας είναι μέχρι τέλος! Ακούω τα ποδοβολητά, έρχονται οι δικοί μας!», γέμισε συγκίνηση, περηφάνια το κοινό που παρακολούθησε την παράσταση, το οποίο επιφύλαξε το πιο θερμό χειροκρότημα στους νεαρούς Τούρκους συντρόφους που ετοίμασαν και παρουσίασαν την παράσταση.
Ο χαιρετισμός του Αϊντεμίρ Γκιουλέρ, μέλος της ΚΕ του Κομμουνιστικού Κόμματος (Τουρκία), στην έναρξη του Επιστημονικού Συνεδρίου το περασμένο Σάββατο
«Θεωρούμε ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας πολύ σωστά επέλεξε τον Ναζίμ Χικμέτ ως κεντρικό θέμα αυτών των εκδηλώσεων. Και μη νομίζετε ότι το λέω αυτό επειδή προέρχομαι από την πατρίδα του Ναζίμ Χικμέτ...
Η σημερινή ανθρωπότητα, ο εργαζόμενος λαός, η εργατική τάξη του 2015 έχει ανάγκη τον Ναζίμ Χικμέτ. Στην εποχή μας, που ο ιμπεριαλισμός είναι υπαίτιος για τους πολέμους και για την οπισθοδρόμηση, ο καπιταλισμός για τις λεηλασίες και την εκμετάλλευση, που ρίχνουν σκοτάδια πάνω στους λαούς, έχουμε ανάγκη να πούμε στους απελπισμένους ότι η ζωή είναι ωραία, αδελφέ μου.
Εχουμε το καθήκον να πούμε σε αυτούς που αρκούνται στα λίγα και σε αυτούς που δεν ξεσηκώνονται ότι φταις κι εσύ, αδελφέ μου.
Και έχουμε την υποχρέωση να δείξουμε στο λαό τη διέξοδο... Και έχουμε δίπλα μας τον Ναζίμ, που το μόνο για το οποίο καυχήθηκε στη ζωή του ήταν ότι υπήρξε πάντα τοποθετημένος με το Κομμουνιστικό Κόμμα.
Αγαπητοί σύντροφοι,
Σας φέρνω μηνύματα αλληλεγγύης και συντροφικότητας από το κόμμα του Ναζίμ.
Γνωρίζετε, ίσως, ότι την προηγούμενη Κυριακή είχαμε βουλευτικές εκλογές στην Τουρκία. Το εκλογικό αποτέλεσμα, από κάποια άποψη, έμοιαζε με αυτό που είχατε κι εσείς πολύ πρόσφατα.
Είδαμε από τη μια μεριά τα δύο μεγάλα κόμματα να εξασθενούν και από την άλλη ένα δήθεν αριστερό και ένα φασιστικό κόμμα, που μοιράζουν ψεύτικες ελπίδες, να αυξάνουν τις ψήφους τους. Τα δύο μεγάλα κόμματα δε διαλύθηκαν, βέβαια, όπως εδώ. Η ψευτοαριστερά δε θα προχωρήσει στη συγκρότηση κυβέρνησης και το φασιστικό κόμμα δεν μπορούμε να πούμε ότι έχει δυναμώσει πολύ... Ομως, μας θυμίζει την Ελλάδα πριν μερικά χρόνια.
Με σκοπό την αναδόμηση του εκμεταλλευτικού καθεστώτος και τη συντήρηση του καπιταλισμού που έχει βγει εκτός ελέγχου, επιδιώκουν να αποθαρρύνουν την αριστερή ιδεολογική πτέρυγα. Δε θα τα καταφέρουν.
Το μόνο κόμμα που αντέδρασε σε αυτήν την επιχείρηση αποθάρρυνσης ήταν το Κομμουνιστικό Κόμμα. Οπως ακριβώς εδώ ήταν το ΚΚΕ.
Η εργατική τάξη της Ελλάδας έδωσε την απάντησή της στην κάλπη στις τελευταίες εκλογές. Η αύξηση των ψήφων του ΚΚΕ ανύψωσε το ηθικό και των Τούρκων κομμουνιστών. Η κινητοποίηση που πραγματοποιήθηκε πριν λίγες μέρες στο υπουργείο Οικονομικών, αποδεικνύει ότι εσάς δε θα καταφέρουν να σας αποθαρρύνουν, να κάμψουν τον αγώνα σας. Οι Τούρκοι κομμουνιστές εκείνη τη μέρα ένιωσαν σαν να βρίσκονταν οι ίδιοι μέσα στο κτίριο, σαν να ήταν και δική τους επιτυχία.
Στο δύσκολο εκλογικό αγώνα μας, το ΚΚΕ ήταν πάλι δίπλα μας με τα ανώτατα στελέχη του. Τον προηγούμενο μήνα, μια αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον αγαπητό σύντροφο, Γενικό Γραμματέα του Κόμματος, Δημήτρη Κουτσούμπα, παρευρέθηκε σε εκδηλώσεις και συγκεντρώσεις μας στην Κωνσταντινούπολη και τη Σμύρνη, για να μας συμπαρασταθεί. Για μια ακόμη φορά, σας μεταφέρουμε τους συντροφικούς μας χαιρετισμούς.
Πιστεύουμε ότι τις σχέσεις συνεργασίας και αλληλεγγύης που έχουμε, θα τις βαθαίνουμε κάθε μέρα και περισσότερο.
Κι όπως λέει ο Ναζίμ,
Θα δούμε όμορφες μέρες...».
Επίσης, για πρώτη φορά ακούστηκαν στα ελληνικά ορισμένα από τα «Ρουμπαγιάτ» του Χικμέτ. Πρόκειται για ποιήματα που γράφτηκαν το 1945 με την παραδοσιακή μορφή των περσικών τετράστιχων, αλλά με σύγχρονο διαλεκτικό - υλιστικό, κοινωνικό και επαναστατικό περιεχόμενο.
Συντελεστές: Πρωτότυπη μουσική σύνθεση: Χριστόφορος Φλυτζάνης. Σενάριο - χορογραφία: Ευαγγελία Κυριαζίδου. Βοηθός χορογράφου: Πηνελόπη Μουσγά. Δραματουργική επεξεργασία: Εύη Γιαννοπούλου. Φωτισμοί: Ακης Αποστολίδης. Video: Αριάδνη Μιχαηλάρη.
Επαιξαν οι μουσικοί: Χριστόφορος Φλυτζάνης, Δημήτρης Κουφαλάκος, Γιάννης Καραλιάς. Τραγούδησε η Πολυξένη Καρακάσογλου.
Ερμήνευσαν: Ιορδάνης Καλέσης, Ειρήνη Δρακοπούλου, Πηνελόπη Μουσγά, Κατερίνα Οικονομίδη, Ζωή Πάλμου, Αλεξάνδρα Τσουκνίδα, Αννα Παντελέου.
Ακούστηκε η φωνή του ηθοποιού Κωστή Μαλκότση.
Αποσπάσματα από την ομιλία που «έκλεισε» τις εργασίες του Συνεδρίου
Παραθέτουμε αποσπάσματα από την ομιλία της:
«Κλείνουμε ένα Συνέδριο κατά γενική ομολογία επιτυχημένο, γεμάτο γνώση και συγκίνηση, νου και καρδιά. Παρατηρούμε ότι ο θεσμός, όπως αποκάλεσε ο ΓΓ του Κόμματός μας τη σειρά των συνεδρίων μας, όχι μόνο έχει καθιερωθεί, αλλά συγκεντρώνει κάθε φορά όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Η συμμετοχή σ' αυτό τοΣυνέδριό μας δεν ήταν μόνο μεγαλύτερη από το προηγούμενο, αλλά και καλύτερη, από την άποψη ότι συμμετείχαν περισσότεροι νέοι άνθρωποι, που ήρθαν σε επαφή για πρώτη φορά με το έργο του Χικμέτ και γενικότερα με την επαναστατική τέχνη της εποχής μας (...).
Ωστόσο, δεν πρέπει να επαναπαυόμαστε. Χρειάζεται ακόμη πολλή δουλειά, για να κατανοηθεί - πρώτα πρώτα από μας τους ίδιους, μέσα στο Κόμμα μας - ότι η στρατευμένη τέχνη είναι ένα όπλο στα χέρια μας το ίδιο αποτελεσματικό, το ίδιο ισχυρό όπως αυτό του μαχητή. Και μάλιστα ένα όπλο παντός καιρού, "ειρηνικού" ή πολεμικού. Η περίπτωση του Χικμέτ, όπως και τόσων άλλων κομμουνιστών επαναστατών δημιουργών, επιβεβαιώνει αυτήν την αλήθεια. Πόσες φορές δεν ακούσαμε από εισηγητές ότι ο Χικμέτ σερνόταν και ξανασερνόταν σε δίκες και φυλακές μόνο και μόνο για το περιεχόμενο κάποιας ποιητικής συλλογής του, ή επειδή οι ευέλπιδες διάβαζαν την ποίησή του κι επομένως προετοιμαζόντουσαν για εξέγερση; Μήπως κι ο δικός μας Βάρναλης δεν εξορίστηκε για τον ίδιο λόγο; Για "το φως που καίει";
Η Ελ. Μηλιαρονικολάκη στο βήμα του Συνεδρίου |
«Η αισιοδοξία του Χικμέτ - όπως τονίστηκε σήμερα - δεν είναι η μοδάτη χαζοχαρούμενη, μεταφυσική και βολική για τους κυρίαρχους αισιοδοξία, be happy, ό,τι κι αν σου συμβαίνει σα γελάδα στο καμιόνι για το σφαγείο. Η αισιοδοξία του Χικμέτ πηγάζει απ' τον τιτάνιο, το μεγαλειώδη, το διαρκή - προαιώνιο θα τον αποκαλούσε ο Ρίτσος - αγώνα του ανθρώπου για να περάσει από την προϊστορία του, την ανταγωνιστική, εκμεταλλευτική κοινωνία, στην ιστορία. Αυτή η αισιοδοξία δεν είναι πάντα χαρούμενη, μπορεί να είναι θλιμμένη, πικρή και γι' αυτό ακόμη πιο βαθιά και σταθερή, όπως εκφράζεται μοναδικά σ' ένα από τα σχετικά τελευταία ποιήματα του Χικμέτ: "Ανοίγουμε πόρτες, κλείνουμε πόρτες, δρασκελάμε πόρτες και στο τέρμα του μοναδικού μας ταξιδιού, μήτε πολιτεία, μήτε λιμάνι. Το τραίνο εκτροχιάζεται, το πλοίο ναυαγεί, τ' αεροπλάνο συντρίβεται. Ενα μονάχα επισκεπτήριο στον πάγο χαραγμένο. Αν είχα δικαίωμα εκλογής να ξαναρχίσω ή όχι αυτό το ταξίδι, θα το ξανάρχιζα".
Σημασία δεν έχει, δηλαδή, που τελικά μπορεί να μην προφτάσεις να δεις το σκοπό σου να εκπληρώνεται - όσο κι αν το απεύχεσαι και να το αντιπαλεύεις, μπορεί να νικηθείς. Σημασία δεν έχει αν τελικά θα επιβραβευτούν οι κόποι και οι θυσίες σου. Σημασία έχει ότι έζησες σαν άνθρωπος, όπως παρατήρησαν αρκετοί εισηγητές μας. Αυτή, αν θέλετε, είναι η πιο ακριβή παρακαταθήκη που μας αφήνει ο Χικμέτ μέσα από τη ζωή και το έργο του.
Αυτό το μεγαλείο της ανθρωπιάς του κομμουνιστή είναι ακατανόητο και αδιανόητο για την αστική διανόηση... που "δεν διανοείται: είναι σαν τις πλάκες του γραμμοφώνου. Αναπαράγει αυτό που έχουν χαράξει πάνω της", σύμφωνα με τον Χικμέτ. Αυτός ο συνηθισμένος και στον καιρό μας τύπος της "διανόησης" παρουσιάζει τον Χικμέτ άλλοτε σαν αφελή ρομαντικό, άλλοτε σαν ιδιοτελή συμφεροντολόγο (...) και άλλοτε πάλι σαν αντισοβιετικό (...).
Το κωμικοτραγικό είναι ότι αυτές τις τρεις αντικρουόμενες μεταξύ τους εκδοχές συνήθως υποστηρίζονται ταυτόχρονα από το ίδιο άτομο στο ίδιο βιβλίο. Οπως και να 'χει δηλαδή το πράγμα, το σίγουρο είναι ότι με κάθε τρόπο πρέπει ο κομμουνιστής επαναστάτης Χικμέτ να κατασυκοφαντηθεί και να απομυθοποιηθεί, για να μην πολλαπλασιαστεί (...)
Στο Συνέδριό μας δεν ηρωοποιήσαμε τον Χικμέτ, ποτέ δεν θα το θελε. Στα ώριμα χρόνια του έγραφε ότι οι ιδανικοί, αλύγιστοι ήρωες πρέπει να κατεβούν από το βάθρο τους στη λογοτεχνία. Η λογοτεχνία πρέπει να δείχνει πώς ο απλός, ο καθημερινός και γεμάτος αντιφάσεις άνθρωπος - αντανάκλαση της ταξικής πάλης στη συνείδησή του, όπως σημειώθηκε - μπορεί να γίνει κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες γενναίος και ηρωικός. Προσπαθήσαμε, λοιπόν, να τον παρουσιάσουμε με τρόπο συγκεκριμένο, "μέσα στις ιστορικές, κοινωνικές, οικονομικές συνθήκες της χώρας του και της εποχής του και στο πλαίσιο της τάξης που ανήκει και υπηρετεί" όπως κι εκείνος το θεωρούσε επιβεβλημένο για τη μελέτη οποιουδήποτε συγγραφέα σύμφωνα με τα γράμματά του στον Κεμάλ Ταχίρ.
Ετσι δεν παρουσιάστηκε σαν μια φυσικά προικισμένη ατομική περίπτωση με θαυματουργές ικανότητες, αλλά σαν ζωντανό, ιστορικό, ανθρώπινο υποκείμενο, που η διαμόρφωσή του εξηγείται από τις συνθήκες και τις αντιφάσεις της ταξικής πάλης του καιρού του και μάλιστα σε κορυφαίες στιγμές της και την πρωτοπόρα συμμετοχή του σ' αυτήν με την πλευρά του πιο προωθημένου τμήματος της εργατικής τάξης, των κομμουνιστών. Αυτό πιστεύουμε πως βοήθησε να κατανοηθεί καλύτερα όχι μόνο ο Χικμέτ, αλλά και το έργο του, η σημασία και η επίδρασή του, ενώ επιπλέον μας εφοδίασε με ένα πλούτο ιστορικών, κοινωνιολογικών, αισθητικών γνώσεων και συμπερασμάτων, χρήσιμων στη σημερινή πάλη μας.
Αλλωστε, μαζί με τον Χικμέτ γνωρίσαμε ακόμη καλύτερα και αγαπήσαμε ακόμη περισσότερο το λαό του, τα ταξικά αδέρφια μας της Τουρκίας και αυτό είναι μια ακόμη σπουδαία συμβολή του Συνεδρίου μπροστά στις ενδεχόμενες μελλοντικές περιπέτειες που μας επιφυλάσσουν τα ιμπεριαλιστικά - καπιταλιστικά συμφέροντα στην περιοχή (...)».
«Το Συνέδριο πιστεύουμε ότι πρόσθεσε πολλά στην κατακτημένη μέχρι σήμερα γνώση του Χικμέτ στην Ελλάδα. Αποτελεί μάλλον την πιο ολοκληρωμένη εργασία πάνω στο έργο του. Επιπλέον, ξύπνησε μια διάθεση για καλύτερη γνωριμία μ' αυτό και πρόσφερε τα βασικά μεθοδολογικά εργαλεία για βαθύτερη προσέγγισή του. Απ' αυτήν την άποψη, αποτελεί ένα θεμέλιο, μια βάση. Σε καμία περίπτωση δηλαδή δεν εξάντλησε το θέμα του (...).
Εκείνο που, απ' όλα αυτά, από σήμερα μπορούμε να υποσχεθούμε ότι θα βάλουμε μπροστά είναι τα παρακάτω:
Πρώτα - πρώτα την επιμέλεια και έκδοση των πρακτικών τούτου του Συνεδρίου, αλλά και την έκδοση ειδικού τεύχους αφιερώματος του περιοδικού «Θέματα Παιδείας» στον Χικμέτ, στην οποία θα συμπεριληφθούν αποσπάσματα από άγνωστα μέχρι σήμερα έργα του στην Ελλάδα με βάση τη μεταφραστική δουλειά που πραγματοποίησαν όλο αυτό το διάστημα προετοιμασίας του Συνεδρίου σύντροφοι και φίλοι του Κόμματος από τα Τούρκικα και άλλες γλώσσες, ακόμη και από τα Ισπανικά. Ταυτόχρονα, πιθανά μέσω των «Θεμάτων Παιδείας» να προετοιμάσουμε την έκδοση βιβλίου με τις επιστολές του Χικμέτ στον Κεμάλ Ταχίρ, που κατά τη γνώμη μας θα αποδειχτεί ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο για νέους μαρξιστές λογοτέχνες και καλλιτέχνες - δημιουργούς, ενώ θα συμβάλει στην κατανόηση του κορυφαίου έργου του Χικμέτ «Ανθρώπινα Τοπία της Πατρίδας μου» που φιλοδοξούμε να μεταφράσουμε και να εκδώσουμε επίσης το επόμενο διάστημα, καθώς υπάρχουν σύντροφοι που έχουν ήδη ξεκινήσει τη μετάφρασή του από τα Γαλλικά και τα Αγγλικά, ενώ άλλοι είναι πρόθυμοι να βοηθήσουν στη μετάφραση από τα Τουρκικά και είμαστε σίγουροι ότι με την υποστήριξη των Τούρκων σ. του ΚΚ θα καταφέρουμε να αποδώσουμε πιστά και ολοκληρωμένα το περιεχόμενό του χωρίς λογοκρισία, τελίτσες και αποσιωπητικά (...)»
«Το επόμενο Συνέδριό μας, που θα πραγματοποιηθεί σε τρία χρόνια, το 2108, όπως έχει ήδη ανακοινωθεί από την ΚΕ, είναι αφιερωμένο στην επίδραση της πάλης του ΚΚΕ στην ελληνική λογοτεχνία (πεζογραφία και ποίηση). Οπως καταλαβαίνετε θα είναι ένα ιδιαίτερα απαιτητικό Συνέδριο, του οποίου η προετοιμασία θα ξεκινήσει από αύριο και φυσικά καλούμε από τώρα όλους τους συντρόφους, οπαδούς, φίλους που θέλουν να βοηθήσουν στις ομάδες εργασίας του και στις προσυνεδριακές πολιτιστικές δραστηριότητες να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους.
Μέσα απ' αυτή την εργασία, όπως και από όλα τα συνέδριά μας φιλοδοξούμε πάνω απ' όλα να ξεπηδήσει μια νέα γενιά επιστημόνων που θα κατακτά σταδιακά την ικανότητα να χειρίζεται δημιουργικά τα μαρξιστικά εργαλεία στα αντικείμενα της Τέχνης, της Αισθητικής, της Λογοτεχνίας, της Φιλοσοφίας, της Παιδαγωγικής, στόχος που τέθηκε άλλωστε για το σύνολο των επιστημονικών αντικειμένων από το 19ο Συνέδριο του Κόμματός μας (...)».