Το παζάρι για τη Λιβύη, στη Μόσχα, στο επίκεντρο των εξελίξεων
Copyright 2020 The Associated |
Από τη συνάντηση στη Μόσχα των αντιπροσωπειών Ρωσίας και Τουρκίας, όπου συζητούν για τη Λιβύη |
Σκληρά παζάρια, ενταγμένα σε μια ευρύτερη διευθέτηση στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, με επίκεντρο τη Λιβύη και το μεσοπρόθεσμο ξαναμοίρασμα των πηγών Ενέργειας, πραγματοποιήθηκαν χτες στο ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών, στο πλαίσιο εντατικών διαβουλεύσεων ανάμεσα στους υπουργούς Εξωτερικών και Αμυνας Ρωσίας και Τουρκίας και τους επικεφαλής των δύο αντίπαλων πλευρών της λιβυκής σύρραξης, τον Λίβυο δοτό πρωθυπουργό Φαγιέζ Σάρατζ και τον στρατηγό ε.α. του «Λιβυκού Εθνικού Στρατού» (LNA) Χαλίφα Χάφταρ.
Αργότερα χτες το απόγευμα ανακοινώθηκε στη Μόσχα ότι οι δύο πλευρές «δεσμεύτηκαν» να «συμμορφωθούν σε εκεχειρία άνευ όρων». Ωστόσο, οι κόντρες των δύο εμπόλεμων πλευρών φάνηκε να παραμένουν ισχυρές, καθώς οι επικεφαλής, Φ. Σάρατζ και Χ. Χάφταρ, αρνήθηκαν να συναντήσουν ο ένας τον άλλον, ενώ ο δεύτερος ζήτησε διορία μέχρι σήμερα το πρωί προκειμένου να αποφασίσει αν θα υπογράψει το σχετικό κείμενο. Ως εκ τούτου, αργότερα χτες το βράδυ αποφασίστηκε να επαναληφθούν τα ενδολιβυκά παζάρια στη Μόσχα.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, αναφερόμενος στις διαβουλεύσεις, δήλωσε πως ο ίδιος μαζί με τον Τούρκο ομόλογό του Μεβλούτ Τσαβούσογλου και τους υπουργούς Αμυνας των δύο χωρών, Σεργκέι Σόιγκου και Χουλούσι Ακάρ, συζήτησαν με τους Λίβυους αξιωματούχους «το κείμενο της συμφωνίας για τη διευθέτηση της κατάστασης στη Λιβύη».
Πληροφορίες του ρωσικού δικτύου «Σπούτνικ», που επικαλέστηκε το προσχέδιο της συμφωνίας εκεχειρίας, ανέφεραν ότι οι δύο εμπόλεμες πλευρές αποφασίζουν «να τερματίσουν όλες τις επιθετικές επιχειρήσεις» και να ξεκινήσουν την αποκλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων «προς πάσα κατεύθυνση».
Το αραβικό δίκτυο «Αλ Αραμπίγια», επικαλούμενο άλλες διπλωματικές πηγές ανέφερε ότι στο σχέδιο συμφωνίας αναφέρεται η «αμοιβαία δίχως όρους» αποχώρηση των στρατευμάτων των δύο εμπόλεμων πλευρών από την Τρίπολη, κάτι που διέψευσε η πλευρά του Χάφταρ, καθώς επέμεινε πως δεν θα υποχωρήσει «ούτε βήμα» από τα προάστια της Τρίπολης, που κατέλαβε έπειτα από σκληρές μάχες εννιά μηνών. Το σαουδαραβικό δίκτυο μετέδωσε επίσης ότι προβλέπεται ο «Λιβυκός Εθνικός Στρατός» να είναι αρμόδιος για την «εξασφάλιση» των εγκαταστάσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου όλης της Λιβύης και να περάσει υπό την εποπτεία του ΟΗΕ και της Ρωσίας η φύλαξη λιμανιών και αεροδρομίων της χώρας. Αναφέρεται επίσης ότι θα γίνει αναδιανομή εξουσιών και αρμοδιοτήτων ανάμεσα στην «κυβέρνηση εθνικής συμφωνίας» του Σάρατζ και το εκλεγμένο Κοινοβούλιο που εδρεύει στο Τομπρούκ (και υποστηρίζει τον Χάφταρ), καθώς και ότι ο «Λιβυκός Εθνικός Στρατός» θα αναλάβει τον αφοπλισμό κάποιων ένοπλων ισλαμικών ομάδων και τρομοκρατικών οργανώσεων και ότι θα σταματήσει η περαιτέρω ανάπτυξη άλλων τουρκικών στρατευμάτων στη Λιβύη.
Οι πληροφορίες αυτές δεν επιβεβαιώθηκαν επίσημα, αλλά ούτε και διαψεύστηκαν. Το μόνο βέβαιο είναι ότι τα σκληρά παζάρια για την «επόμενη μέρα» στη Λιβύη θα συνεχιστούν την επόμενη Κυριακή, 19 Γενάρη, στο Βερολίνο, όπου σχεδιάζεται συνάντηση κορυφής ανάμεσα στην καγκελάριο Αγκελα Μέρκελ, τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, τον Ιταλό πρωθυπουργό Τζουζέπε Κόντε και τον Τούρκο Πρόεδρο Ρ. Τ. Ερντογάν. Επιχειρείται την ίδια μέρα, ή λίγο αργότερα, να πραγματοποιηθεί η περιβόητη «Διεθνής Διάσκεψη» του Βερολίνου για τη Λιβύη. Με στόχο την πραγματοποίησή της μετέβη χτες στην Τύνιδα ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Λουίτζι ντι Μάγιο, που συναντήθηκε με τον Τυνήσιο Πρόεδρο Καΐς Σαΐντ και κατά δήλωσή του είχαν «εγκάρδια και παραγωγική συζήτηση». Ο ντι Μάγιο τόνισε την άποψη της ιταλικής κυβέρνησης πως οι γειτονικές χώρες της Λιβύης, όπως η Τυνησία και η Αλγερία, θα πρέπει να συμμετάσχουν στις διαδικασίες για τη σταθεροποίηση της Λιβύης και την αποκλιμάκωση των συγκρούσεων. «Εχουμε μπροστά μας έναν πόλεμο διά αντιπροσώπων. Πρέπει να σταματήσουν όλες οι ξένες παρεμβάσεις. Να σταματήσουν οι πωλήσεις όπλων. Να επικρατήσει η διπλωματική οδός», τόνισε ο Ιταλός υπουργός.
Νωρίτερα, το Σάββατο, από τη Μόσχα όπου μετέβη για συνάντηση με τον Πούτιν, η Α. Μέρκελ (βλ. σχετικό θέμα σελ. 21) επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Αιγύπτιο Πρόεδρο Α. Φ. Σίσι, προκειμένου να τον ενημερώσει για διπλωματικές και άλλες εξελίξεις που αφορούν τη Λιβύη.
Το ίδιο διάστημα εμφανίστηκε για μία ώρα στο αιγυπτιακό Κοινοβούλιο στο Κάιρο ο πρόεδρος του εκλεγμένου λιβυκού Κοινοβουλίου Αγκίλα Σάλεχ, ευχαριστώντας την Αίγυπτο για τη στήριξη και την «ξεκάθαρη στάση υπέρ του LNA».
Το Σάββατο βρέθηκε στην Αγκυρα ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και χτες ο πρωθυπουργός της Ιταλίας
Από τη συνάντηση Ερντογάν - Μισέλ |
Πυρετώδεις επαφές με ανώτατους Ευρωπαίους ηγέτες έχει ο Πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθώς ευρεία τμήματα του ευρωενωσιακού κεφαλαίου αναγνωρίζουν το ρόλο που αντικειμενικά έχει (και μπορεί να ενισχύσει) η Αγκυρα στις εξελίξεις σε όλα τα κρίσιμα μέτωπα της Μέσης Ανατολής και της γύρω περιφέρειας.
Χτες βρέθηκε στην Αγκυρα ο πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζουζέπε Κόντε, που εκτός από το ζήτημα της Λιβύης συζήτησε με τον Ερντογάν και πλευρές της διμερούς συνεργασίας και πώς αυτή μπορεί να ενισχυθεί. Περισσότερες λεπτομέρειες δεν ανακοινώθηκαν, ωστόσο τις τελευταίες βδομάδες εκπρόσωποι των δύο πλευρών είχαν απανωτές επαφές, σε Ρώμη και Αγκυρα κ.τ.λ. Οσο για τη Λιβύη, ο μεν Κόντε τάχτηκε υπέρ της επίσπευσης της συνάντησης στο Βερολίνο και έσπευσε να αναγνωρίσει ότι «η ΕΕ θα έχει ένα σημαντικό ρόλο (στη συνάντηση), αλλά επίσης σημαντικό ρόλο θα έχουν και η Τουρκία και η Ρωσία». Ο δε Ερντογάν χαρακτήρισε την Ιταλία «στρατηγικό εταίρο και σύμμαχο», εκφράζοντας τις ελπίδες του για σύσφιξη των διμερών σχέσεων. Ανακοίνωσε μάλιστα ότι το 2020 θα επαναληφθεί μετά από 8 ολόκληρα χρόνια η διμερής Σύνοδος Κορυφής που δεν έχει γίνει από το 2012.
Το Σάββατο, ο Ερντογάν υποδέχτηκε στην Αγκυρα τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ, στην πρώτη του επίσκεψη ως επικεφαλής του Συμβουλίου, και - σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση των Βρυξελλών - συζήτησαν «πώς η ΕΕ και η Τουρκία μπορούν να εργαστούν από κοινού για την αποκλιμάκωση της κατάστασης σε Μέση Ανατολή και Λιβύη», όπως και για την πορεία ανάπτυξης της ευρωτουρκικής σχέσης. Μάλιστα, η ανακοίνωση ξεχώρισε το ενδιαφέρον που μοιράζονται Αγκυρα και Βρυξέλλες για «την παρεμπόδιση ενός νέου κύκλου βίας στη Μέση Ανατολή» και ο Μισέλ καλωσόρισε «την εποικοδομητική γλώσσα» που χρησιμοποίησε ο Ερντογάν στην πρόσφατη συνάντησή του με τον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντιμίρ Πούτιν.
Φυσικά, δεν κρύφτηκαν σημαντικές διαφωνίες, που αφορούν και την τακτική των δύο πλευρών σε θέματα που θέλουν διατήρηση της συνεργασίας. Ο Μισέλ επανέφερε «τη θέση της ΕΕ για τις παράνομες γεωτρήσεις της Τουρκίας», θέση που αντανακλάται στα ανακοινωθέντα και όλων των τελευταίων Συνόδων Κορυφής οξύνοντας το παζάρι για τη ΝΑ Μεσόγειο, παροτρύνοντας βέβαια σε συνέχιση του παζαριού για το Κυπριακό, χαρακτηρίζοντας τις συνομιλίες «ουσιαστικές για την αντιμετώπιση ορισμένων από τα ζητήματα που διαιρούν». Επίσης, ο Μισέλ εξέφρασε και «ανησυχία για το πρόσφατο μνημόνιο κατανόησης» Τουρκίας και Λιβύης. Σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα «Μιλιέτ», ο Τούρκος ηγέτης έσπευσε πάντως να υπενθυμίσει στον Ευρωπαίο αξιωματούχο ότι «η νόμιμη κυβέρνηση η οποία αναγνωρίζεται στη Λιβύη είναι η κυβέρνηση Σάρατζ» και ότι στην Αγκυρα υπάρχει δυσκολία «να αντιληφθούμε γιατί προκαλεί τέτοια ανησυχία μια συμφωνία που έγινε μεταξύ δύο νόμιμων πλευρών».
Τέλος, όσον αφορά τις ευρωτουρκικές σχέσεις, η ανακοίνωση των Βρυξελλών μίλησε για «ανοιχτό και χρήσιμο διάλογο» που έγινε για τις σχέσεις μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας, προσθέτοντας ότι οι δυο πλευρές «είναι σημαντικό να συνεργαστούν σε θέματα όπου μοιράζονται συμφέροντα αλλά και ανοιχτά να αντιμετωπίσουν τα θέματα που τις χωρίζουν», κρίνοντας σκόπιμο να αναγνωριστεί ότι «η μεταναστευτική πίεση που αντιμετωπίζει η Τουρκία συνεχίζει να είναι τεράστια...».
Στο μεταξύ, ενδεικτική είναι και η είδηση που μεταδόθηκε, ότι τελικά ο Ερντογάν θα συναντήσει την Γερμανίδα καγκελάριο Αγκελα Μέρκελ νωρίτερα από ό,τι αρχικά είχε προγραμματιστεί και την Κυριακή 19 Γενάρη θα βρεθεί στο Βερολίνο. Νωρίτερα είχε ανακοινωθεί ότι η Μέρκελ θα επισκεφτεί την Αγκυρα, για να συζητήσει τις περιφερειακές εξελίξεις, τις διμερείς σχέσεις Τουρκίας - Γερμανίας, αλλά και την πορεία συνολικά των σχέσεων ΕΕ - Τουρκίας, με έμφαση στο Μεταναστευτικό. Βέβαια, δεν έχει διευκρινιστεί αν η επίσκεψη Ερντογάν στο Βερολίνο συνδέεται με την αναμενόμενη Σύνοδο για τη Λιβύη, όπως και αν αναβάλλεται εντελώς η επίσκεψη Μέρκελ στην Αγκυρα. Πάντως οι δύο ηγέτες συνομίλησαν ξανά τηλεφωνικά, με έμφαση και στη Λιβύη.
Τέλος, ας καταγραφεί ότι ο Ερντογάν είχε νέα συνάντηση και με τον δοτό πρωθυπουργό της Λιβύης Φαγιέζ αλ Σάρατζ, με τον οποίο συζήτησε για πάνω από 2,5 ώρες κεκλεισμένων των θυρών, στο προεδρικό μέγαρο Ντολμαμπαχτσέ, στην Αγκυρα, προφανώς «προετοιμάζοντας» και τις χτεσινές επαφές στη Μόσχα.