DHA |
Το τουρκικό ερευνητικό «Μπαρμπαρός» στα ανοιχτά της Αττάλειας |
Μετά τη NAVTEX της Τουρκίας νότια του Καστελόριζου και τις ανακοινώσεις Ερντογάν ότι «αναστέλλονται» οι έρευνες για ένα μήνα προκειμένου να δοθεί χώρος για διάλογο, ήρθε άλλη NAVTEX, στην ΑΟΖ της Κύπρου, να προσθέσει νέα επεισόδια. Εντατικά «τρέχουν» τα ευρω-τουρκικά παζάρια με την ευθύνη της προεδρεύουσας στην ΕΕ, Γερμανίας, με το Αιγαίο να γίνεται μέρος αυτών των διαπραγματεύσεων, που περιλαμβάνουν μια μεγάλη γκάμα θεμάτων. Και σε αυτήν την κατεύθυνση αξιοποιούνται τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, δείχνοντας τους μεγάλους κινδύνους από τις διευθετήσεις που μαγειρεύονται, με ευθύνη της κυβέρνησης και των αστικών κομμάτων.
Είναι χαρακτηριστικά όσα σημείωσε η σύμβουλος του ύπατου εκπροσώπου Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ Ζ. Μπορέλ, Νάταλι Τότσι, αρθρογραφώντας στο «Pοlitico». Ξεκαθάρισε ότι «μια Ανατολική Μεσόγειος στην οποία η Τουρκία δεν απολαμβάνει κομμάτι από την πίτα απλά δεν μπορεί να συμβαδίσει με τη σταθεροποίηση της Λιβύης», δείχνοντας έτσι τι σημαίνει η περιβόητη ένταξη των Ελληνοτουρκικών στο ευρω-τουρκικό παζάρι. Επισήμανε ακόμη ότι «ο εκσυγχρονισμός της τελωνειακής ένωσης ΕΕ - Τουρκίας πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως ανανεωμένη βάση για την καθιέρωση δομικής συνεργασίας στα πεδία της Ενέργειας, της Ασφάλειας και το Μεταναστευτικό», για να καταλήξει: «Αντί να χτυπάμε τα κεφάλια μας στον τοίχο της "ήπιας αντιπαράθεσης"(με την Τουρκία), έχει έρθει ο καιρός για την ΕΕ - μέσω Παρισιού, Αθήνας και Λευκωσίας - να δοκιμάσει μια επιτόπου στροφή και να ξεκινήσει να αντιμετωπίζει την Τουρκία ως εταίρο, αντί για αντίπαλο...». Ο εκπρόσωπος της Κομισιόν, από την πλευρά του, Πίτερ Στάνο, σχολιάζοντας την αποστολή του «Μπαρμπαρός» στην κυπριακή ΑΟΖ, η οποία είναι σε εξέλιξη, εξέφρασε την ανησυχία των Βρυξελλών μη τυχόν επηρεαστεί το κλίμα διαλόγου το οποίο εποπτεύουν, υπενθυμίζοντας ότι ένα από τα τελευταία συμπεράσματα των Ευρωπαίων ΥΠΕΞ ήταν «ο ύπατος εκπρόσωπος να διερευνήσει περαιτέρω δρόμους που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μείωση των εντάσεων και να προετοιμάσουν επιλογές για περαιτέρω κατάλληλα μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν».
Ακόμα πιο ενδεικτικές είναι οι συστάσεις που πυκνώνουν στην ίδια τη Γερμανία, στο πλαίσιο των πρωταγωνιστικών ρόλων που αναλαμβάνει από τη θέση του προέδρου της ΕΕ. Η εφημερίδα «Suddeutsche Zeitung» έγραφε προ ημερών ότι «η Αγκυρα ανέβαλε προς το παρόν τις προκλητικές γεωτρήσεις της», για να επισημάνει μετά: «Τώρα (Ελλάδα και Τουρκία) θα πρέπει να μιλήσουν. Αυτό όμως σημαίνει πως η Αθήνα θα πρέπει να απομακρυνθεί από τις σκληρές θέσεις της για τα κυριαρχικά δικαιώματα των 3.000 νησιών και νησίδων της...». Ανάλογες παροτρύνσεις εκφράζουν διάφοροι εκπρόσωποι αστικών επιτελείων, όπως ένα στέλεχος του Ινστιτούτου Διεθνούς Δικαίου από το Πανεπιστήμιο του Κιέλου (στη Γερμανία), που πρότεινε «μέχρι να βρεθεί οριστική λύση, οι χώρες να συμφωνήσουν σε μια προσωρινή λύση που θα προσφέρεται για κοινή οικονομική ανάπτυξη των διαφιλονικούμενων θαλάσσιων περιοχών, χωρίς αξιώσεις (στην παρούσα φάση) και χωρίς πρόβλεψη του σχήματος της μεταγενέστερης συμφωνίας... (Ετσι) μοιράζονται τα κέρδη μέχρι, ίσως, κάποια μέρα, συμφωνηθεί...». Με αυτόν τον τρόπο - συνέχισε - η κοινή αξιοποίηση αυτών των περιοχών μπορεί τελικά να αποτελέσει βάση για μόνιμη λύση.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επανέλαβε τη «βαθιά ανησυχία» των ΗΠΑ «για τα δεδηλωμένα σχέδια της Τουρκίας για έρευνα για φυσικούς πόρους στα ύδατα της Κύπρου», με αφορμή τη NAVTEX για έρευνες από το «Μπαρμπαρός». Θυμίζουμε τις δηλώσεις του αμερικανικού ΥΠΕΞ περί «αμφισβητούμενων υδάτων», σε συνέχεια αντίστοιχων δηλώσεων Ευρωπαίων αξιωματούχων, που δημιουργούν «τετελεσμένα» γκριζαρίσματα και νομιμοποιούν τις απαράδεκτες τουρκικές διεκδικήσεις. Αξίζει δε να καταγραφεί και η επισήμανση που έκανε στενός συνεργάτης του Τζο Μπάιντεν (υποψήφιου για την Προεδρία των ΗΠΑ) και στέλεχος του ιδρύματος «Penn Biden Center for Diplomacy and Global Engagement», ο οποίος επισήμανε πως «εφεξής, οι επιθετικές ενέργειες της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο και στο Αιγαίο θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με μια ισχυρή, συντονισμένη συνεργασία των ΗΠΑ με την ΕΕ», μοιάζοντας να εκφράζει και έναν αμερικανικό προβληματισμό για την έκταση που μπορεί να αποκτήσει η αυτοτελής παρέμβαση των Ευρωπαίων...
Στο ναρκοθετημένο αυτό πλαίσιο για το λαό και τα κυριαρχικά του δικαιώματα, έρχονται και οι παρεμβάσεις υπουργών της ΝΔ, που επιβεβαιώνουν ότι τα επεισόδια στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου μιας σύνθετης διαπραγμάτευσης που είναι σε εξέλιξη με τη σφραγίδα ΗΠΑ και ΕΕ. Οπως είπε ο Ν. Δένδιας σε συνεντεύξεις του μέσα στη βδομάδα, υπερασπιζόμενος αυτόν το διάλογο, «οι διαφορές Ελλάδας και Τουρκίας αφορούν την υφαλοκρηπίδα και τις υπερκείμενες θαλάσσιες ζώνες». Μια τοποθέτηση που γεννά ερωτήματα, καθώς οι «υπερκείμενες θαλάσσιες ζώνες» περιλαμβάνουν όχι μόνο την ΑΟΖ, αλλά και τα χωρικά ύδατα όπου ένα κράτος ασκεί απόλυτη κυριαρχία. Ερωτηθείς, μάλιστα, ο υπουργός αν εννοεί μόνο την ΑΟΖ, απέφυγε να απαντήσει, λέγοντας σε «διπλωματική γλώσσα»: «Μη σας μπλέξω τώρα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, αλλά έτσι όπως το λέτε περιγράφεται επαρκώς».
Αναφορικά, εξάλλου, με το ενδεχόμενο υπογραφής συμφωνίας καθορισμού ΑΟΖ με την Αίγυπτο, απάντησε ότι «έχει υπάρξει πρόοδος» και συμπλήρωσε ότι αυτή η συμφωνία «θα μπορούσε να έχει φάσεις. Η πρώτη φάση να είναι μια μερική οριοθέτηση ενός τμήματος των θαλάσσιων ζωνών τις οποίες έχουμε να διαμοιράσουμε με την Αίγυπτο», επαναλαμβάνοντας παλιότερες τοποθετήσεις για εξαίρεση του Καστελόριζου, κλείνοντας το μάτι στην τουρκική πλευρά, που με το τουρκο-λιβυκό σύμφωνο ουσιαστικά «εξαφανίζει» το ακριτικό νησί.
Παραπέρα, επιβεβαίωσε τη μεγάλη κινητικότητα που υπάρχει στο παρασκήνιο: «Είμαστε σε επίπεδο συζητήσεων, επαφών (...) που θα μπορούσαν, εάν πετύχουν, να οδηγήσουν σε επανέναρξη των διερευνητικών». Επιβεβαίωσε επίσης την αυξημένη παρέμβαση Μέρκελ, λέγοντας ότι «η καγκελάριος έχει και το θεσμικό καθήκον (...) γιατί έχει σαφή ευρωπαϊκή συνείδηση να χειριστεί θέματα που αφορούν την ασφάλεια της ΕΕ και των κρατών - μελών της ΕΕ»...
Θύμισε, τέλος, ότι «έχουν γίνει 60 γύροι διερευνητικών συνομιλιών». «Με κεκτημένο αυτών των 60 γύρων που είναι σημαντικό κεκτημένο, μπορούμε να προχωρήσουμε», «να ξεκινήσουμε πάλι από εκεί που σταμάτησαν οι διερευνητικές το 2016», πιάνοντας (και σε αυτό το θέμα) το νήμα από εκεί που το άφησε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, «και αν δεν μπορέσουμε να το λύσουμε, μπορούμε κάλλιστα να οδηγηθούμε στη Χάγη και να λυθεί εκεί», είπε.
Από τη δική της πλευρά, η Τουρκία επιδιώκει διάλογο «χωρίς όρους και προϋποθέσεις», ενώ όπως τόνισε και ο εκπρόσωπος της τουρκικής προεδρίας, Ιμπραχίμ Καλίν, αναγγέλλοντας μια προσωρινή αναβολή των γεωτρήσεων, ζητούμενο για την Αγκυρα είναι«μια εποικοδομητική προσέγγιση» αλλά και το πώς «θαείμαστε ένα βήμα μπροστά στις διαπραγματεύσεις». Ο Καλίν υποστήριξε ότι «στην τελευταία μας NAVTEX η Ελλάδα αντέδρασε με υπερβολικό τρόπο» και επισήμανε ότι «η περιοχή των ερευνών του "Oruc Reis" σχεδιάστηκε 180 χιλιόμετρα από το Καστελόριζο».
Την ίδια στιγμή, ο Τούρκος υπουργός Αμυνας, Χουλούσι Ακάρ, επανέλαβε ότι «κάθε ενεργειακό σχέδιο που προχωρά στην Ανατολική Μεσόγειο χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας είναι καταδικασμένο να αποτύχει». Πάντως, ο Ακάρ από την Αδριανούπολη, όπου επιθεώρησε μονάδα του στρατού, δήλωσε την Παρασκευή ότι «περιμένουμε να έχουμε μια συνάντηση με τους Ελληνες γείτονες στην Αγκυρα τις επόμενες ημέρες. Προσπαθούμε να λύσουμε τα προβλήματά μας με αυτές και άλλες παρεμφερείς συναντήσεις.Η δουλειά μας συνεχίζεται σ' αυτήν την κατεύθυνση». Κατά πηγές, η συνάντηση ενδέχεται να αφορά «ανταποδοτική επίσκεψη» ελληνικής στρατιωτικής αντιπροσωπείας στο πλαίσιο των περιλάλητων ΜΟΕ (Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης) καθώς αντίστοιχη τουρκική αντιπροσωπεία είχε καταφτάσει στην Αθήνα για τον ίδιο σκοπό στις 17 Φλεβάρη φέτος.
Στο μεταξύ, ο αντιπρόεδρος της τουρκικής κυβέρνησης, Φουάτ Οκτάι, εξήγησε ότι στόχος της Αγκυρας είναι να ανατρέψει ευρύτερους γεωπολιτικούς συμβιβασμούς από τους οποίους εκτιμά ότι ζημιώνεται πολλαπλά. «Εδώ και 100 χρόνια παίζεται και ένα άλλο παιχνίδι στο Αιγαίο. Αν κοιτάξετε στα ελληνικά νησιά βλέπετε καθαρά τι κάνουν», ανέφερε, και επικρίνοντας όσους επιδιώκουν «να φυλακίσουν την Τουρκία στα ηπειρωτικά (της εδάφη)» έκρινε σκόπιμο να καταγγείλει τη «γενοκτονία των μουσουλμάνων (που έγινε) στην Κρήτη»!
Για να συνεχίσει: «Η Τουρκία είδε αυτό το παιχνίδι (για τον αποκλεισμό της) και αυτό που κάνει σήμερα η Τουρκία είναι να σκίσει αυτό τον χάρτη ο οποίος άλλωστε δεν υπάρχει και να τον πετάξει». Τόνισε μάλιστα ότι το παράτυπο σύμφωνο Ερντογάν - Σάρατζ δεν είναι παρά ένα εργαλείο για «ντε φάκτο σκίσιμο αυτού του χάρτη», ανατροπής δηλαδή δυσμενών έως τώρα δεδομένων για τη χώρα του. «Αφήστε τα τεχνάσματα, παρακαλώ η Τουρκία δεν είναι μια χώρα με την οποία δεν κάθεται κάποιος να διαπραγματευτεί μαζί της. Θα καθίσουμε και θα συζητήσουμε».
Να καταγραφεί ακόμα ότι αντιδρώντας στο ψήφισμα με το οποίο το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ανανέωσε τη θητεία της ειρηνευτικής δύναμης του Οργανισμού στην Κύπρο (ΟΥΝΦΙΚΥΠ), το τουρκικό ΥΠΕΞ διαμαρτυρήθηκε ότι «το Συμβούλιο αγνοεί ως πεδίο συνεργασίας (μεταξύ των δύο πλευρών στην Κύπρο) τον ισότιμο διαμοιρασμό των πηγών υδρογονανθράκων» και μεταξύ άλλων επανέφερε την πρόταση για την «καθιέρωση ενός μηχανισμού για απευθείας επαφές στρατιωτικών» μεταξύ των δύο πλευρών στο νησί.
Στο πλαίσιο των παζαριών εντάσσεται από διάφορες αναλύσεις και το άνοιγμα της Παναγίας Σουμελά στον Πόντο για ορθόδοξη λειτουργία στις 15 Αυγούστου, γεγονός που χαιρετίστηκε από τον πατριάρχη Βαρθολομαίο, ο οποίος τηλεφώνησε στον Ερντογάν. Στο επίκεντρο των διεργασιών - μεθοδεύσεων παραμένει και η μετατροπή σε τζαμί της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη, την οποία επισκέφτηκε ο Αμερικανός πρέσβης στην Αγκυρα, Ντέιβιντ Σάτερφιλντ, όπως και τη Σχολή της Χάλκης.
Σημειώνεται, τέλος, ότι μέσα στη βδομάδα πραγματοποιήθηκαν συνεκπαιδεύσεις τόσο των ελληνικών όσο και των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων με το πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο των ΗΠΑ «Αϊζενχάουερ», το οποίο πλέει στη Μεσόγειο. Σε πρώτη φάση έγιναν ασκήσεις με το Πολεμικό Ναυτικό και την Πολεμική Αεροπορία της Ελλάδας, με την κυβέρνηση να συνδέει αυτήν τη δραστηριότητα με μηνύματα που τάχα παίρνει η τουρκική πλευρά. Λίγα 24ωρα μετά ήρθε η σειρά της Τουρκίας να προχωρήσει σε ασκήσεις με τη δύναμη του αεροπλανοφόρου, με τουρκική φρεγάτα η οποία πραγματοποίησε συνεκπαίδευση και με καταδρομικό των ΗΠΑ στα νοτιοανατολικά της Κύπρου.