Κλιμάκωση της έντασης στα σύνορα με το προτεκτοράτο
Ανάπτυξη αυτοκινούμενων οβιδοβόλων του σερβικού στρατού κοντά στα σύνορα με το Κόσοβο |
Χαρακτηριστική είναι η άφιξη στην περιοχή των συνόρων του στρατηγού Μ. Μοϊσίλοβιτς, αρχηγού των σερβικών Ενόπλων Δυνάμεων, μετά από εντολή του Προέδρου της χώρας Αλ. Βούτσιτς. Ο Μοϊσίλοβιτς δήλωσε ότι «η κατάσταση είναι περίπλοκη» και απαιτεί «την παρουσία του σερβικού στρατού κατά μήκος της διοικητικής γραμμής» (όρος με τον οποίο οι σερβικές αρχές περιγράφουν τα σύνορα με το Κόσοβο).
Ο Σέρβος υπουργός Αμυνας Μ. Βούτσεβιτς είπε ότι υπάρχει εντολή «οι σερβικές Ενοπλες Δυνάμεις να βρίσκονται σε ύψιστη ετοιμότητα για να χρησιμοποιήσουν το... στρατιωτικό δυναμικό των σερβικών ενόπλων δυνάμεων, δηλαδή στο επίπεδο της χρήσης ένοπλης ισχύος». Πρόσθεσε ότι υπάρχει εντολή για δραστική ενίσχυση των ειδικών δυνάμεων, από 1.500 που είναι σήμερα, στις 5.000, μέχρι και τα τέλη του 2023. Η δύναμη αυτή, ανέφερε, θα είναι «εκπαιδευμένη και καλά προετοιμασμένη, με την πιο σύγχρονη, "τελευταίας λέξης" εκπαίδευση, αλλά και τον πιο σύγχρονο εξοπλισμό (...) θα αποτελεί την ισχυρότερη γροθιά που θα συντρίβει τις κακόβουλες προθέσεις και τους στόχους όσων δεν συμπαθούν το έθνος μας και θέλουν να βλάψουν τον λαό μας».
Λίγο πριν την αναχώρηση Μοϊσίλοβιτς για την περιοχή, σερβικά ΜΜΕ μετέδωσαν βίντεο στο οποίο ακούγονται ριπές όπλων, με αναφορές για «μάχες» που ξέσπασαν όταν Κοσοβάροι αστυνομικοί επιχείρησαν να διαλύσουν ένα από τα οδοφράγματα που διατηρούν Σέρβοι στην περιοχή. Υπενθυμίζεται ότι Σέρβοι συνεχίζουν τους αποκλεισμούς δρόμων σε Λεπόσαβιτς, Ζβετσαν, Ζούμπιν Ποτόκ και αλλού στο βόρειο Κόσοβο, διαμαρτυρόμενοι για την ανάπτυξη αστυνομίας της Πρίστινα στην περιοχή όπου πλειοψηφεί ο σερβικός πληθυσμός, αλλά και τις συλλήψεις Σέρβων αξιωματούχων που παραιτήθηκαν από κοσοβάρικους θεσμούς, τους οποίους οι αρχές της Πρίστινα κατηγορούν και για «τρομοκρατικές ενέργειες».
Από την πλευρά του, ο Κοσοβάρος υπουργός Εσωτερικών Τζ. Σβέτσια υποστήριξε πως περίπολος της ΝΑΤΟικής δύναμης KFOR δέχθηκε επίθεση. Κατηγόρησε δε τη Σερβία ότι «επηρεασμένη από τη Ρωσία, έχει τεθεί σε κατάσταση στρατιωτικής ετοιμότητας και διατάσσει την ανέγερση νέων οδοφραγμάτων, προκειμένου να δικαιολογήσει και να προστατεύσει τις εγκληματικές ομάδες που τρομοκρατούν (...) τους πολίτες σερβικής εθνικότητας που ζουν στο Κόσοβο».
Η ίδια η KFOR ανακοίνωσε από την πλευρά της πως διεξάγει έρευνα για πυρά «στις 25 Δεκεμβρίου κοντά σε μια περίπολο της αποστολής του ΝΑΤΟ στο Κόσοβο», προσθέτοντας ότι «δεν υπήρξαν τραυματίες ούτε υλικές ζημιές».
Ο πρωθυπουργός του προτεκτοράτου, Αλμπιν Κούρτι, είχε συναντήσεις με τους επικεφαλής τόσο της KFOR, Αντζελο Μικέλε Ριστούτσια όσο και με τον αρχηγό της EULEX (αστυνομική δύναμη της ΕΕ), Λαρς Γκούναρ Γουίγκεμαρκ, εμφανίζοντας ως κοινό συμπέρασμα ότι «πρέπει να αποκατασταθεί η ελεύθερη κυκλοφορία» στην περιοχή.
Στο μεταξύ, χτες, ο Πρόεδρος της Σερβίας Αλ. Βούτσιτς επισκέφτηκε τον Πατριάρχη των Σέρβων Πορφύριο, με αφορμή και την προχτεσινή απαγόρευση εισόδου που επέβαλαν οι κοσοβάρικες αρχές στον Πορφύριο, στη διάβαση «Μερνταρε». Ο Πορφύριος υποστήριξε ότι αυτό που συνέβη αντιστοιχεί με μια απαγόρευση εισόδου του Πάπα στο Βατικανό, ενώ ο Βούτσιτς μίλησε για «ντροπή» που βαραίνει όχι μόνο την Πρίστινα αλλά και τον διεθνή παράγοντα που δεν αντέδρασε.
Κατά τα άλλα, ο Σέρβος ηγέτης είπε ότι η Σερβία «θα συνεχίσει να αγωνίζεται για την ειρήνη και να αναζητά συμβιβαστικές λύσεις».
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η Ρωσία εξέφρασε «ανησυχία» για την επίσημη έναρξη των ενταξιακών συνομιλιών της ΕΕ με τη Βοσνία - Ερζεγοβίνη, μιλώντας για απόφαση που λήφθηκε «στο πλαίσιο της τρέχουσας κατάστασης στον κόσμο και της επεκτατικής γραμμής της Δύσης (...) με πρωταρχικό κίνητρο τον στόχο της πλήρους γεωπολιτικής κατάκτησης της περιοχής».
Η εκπρόσωπος του ρωσικού ΥΠΕΞ Μαρία Ζαχάροβα δήλωσε ότι η ΕΕ χρησιμοποίησε τις ενταξιακές συνομιλίες για να αναγκάσει τις χώρες των Βαλκανίων να υιοθετήσουν «αυτομάτως» την εξωτερική πολιτική της και τις αντιρωσικές κυρώσεις της.
Τόνισε δε ότι «έχουμε την πρόθεση να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε με στόχο να απελευθερώσουμε την κυρίαρχη και ανεξάρτητη Βοσνία και Ερζεγοβίνη από το παρωχημένο καθεστώς του προτεκτοράτου».
Η αποστολή εκεί είναι εξάμηνη. Σύμφωνα με πληροφορίες, μάλιστα, πριν περίπου 7 με 10 μέρες έφτασε στην περιοχή η νέα φουρνιά αντικαταστατών, οπότε έγιναν και οι σχετικές διαδικασίες ενημέρωσης και απενημέρωσης (των αποχωρούντων).
Σημειωτέον, σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία η Ελλάδα συμμετέχει βασικά με τις παρακάτω δυνάμεις στην ΚFOR: Εναν Μηχανοκίνητο Λόχο Ελιγμoύ (εδρεύει στο Film City) και δύο Ομάδες Συνδέσμων Παρατηρητών (Liaison Monitoring Teams) που εδρεύουν στο στρατόπεδο Novoselo στη Μιτροβίτσα.
Επιπλέον, επιτελείς του στρατού ξηράς είναι αποσπασμένοι στη SPOU (Sea Port Operations Unit) στη Θεσσαλονίκη, της οποίας το λιμάνι είναι ενταγμένο στον αμερικανοΝΑΤΟικό σχεδιασμό για τη μεταφορά μέσων και εφεδρειών του ΝΑΤΟ στο Κοσσυφοπέδιο, άλλος ένας λόγος που στοιχειοθετεί το ενδιαφέρον των Αμερικανών για το λιμάνι της πόλης. Στην πόλη, άλλωστε, είναι σε διαθεσιμότητα για το ΝΑΤΟ Λόχος Γενικών Μεταφορών προς υποστήριξη της επιχείρησης στο Κόσοβο. Επίσης διατίθεται προσωπικό (μέχρι 40 στελέχη) στα στρατηγεία και ανεξάρτητα γραφεία του ΝΑΤΟ στη Βαλκανική: KFOR-HQ, Tirana, NHQ Skopje, MLO Belgrad και COMMZZ - South στην Καλαμαριά Θεσσαλονίκης.
Παραπέρα, διατίθενται πτήσεις μεταγωγικών αεροσκαφών C-130 της Πολεμικής Αεροπορίας, «επ' ωφελεία ΝΑΤΟ» («NATO CHANNEL FLIGHT»), και επί του δρομολογίου Ελευσίνα - Νάπολη - Σαράγεβο - Πρίστινα - Ελευσίνα.
Σε άλλη μια εξέλιξη ενδεικτική της κρισιμότητας των στιγμών, διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι «λόγω της τεταμένης κατάστασης που επικρατεί στο βόρειο Κόσοβο» ο υπουργός Εξωτερικών επικοινώνησε χθες το πρωί με την επικεφαλής του Γραφείου Συνδέσμου της Ελλάδας στην Πρίστινα, καθώς και με στελέχη του ελληνικού αποσπάσματος της KFOR, προκειμένου να ενημερωθεί για την κατάσταση που διαμορφώνεται στην περιοχή μετά και τις τελευταίες εξελίξεις.
Οι ίδιες πηγές προσθέτουν ότι ο υπουργός «στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών που αναλαμβάνει για την αποκλιμάκωση της έντασης, μέσω και των συχνών επισκέψεών του στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων, βρίσκεται σε τακτική επαφή με τον ειδικό απεσταλμένο της ΕΕ για τα Δυτικά Βαλκάνια, Miroslav Lajcak, όπως έγινε και την προηγούμενη εβδομάδα πριν την επίσκεψη του ΥΠΕΞ στην Πρίστινα. Για τον σκοπό αυτό, έχει ορίσει και την πρέσβη, Σοφία Γραμματά, ειδική απεσταλμένη για τα Δυτικά Βαλκάνια».
Ενώ λένε πως τάχα για την «ασφάλεια και σταθερότητα», όπως την εννοούν στα πλαίσια του ΝΑΤΟ, η κυβέρνηση «υποστηρίζει τη συνέχιση του διαλόγου Βελιγραδίου - Πρίστινας, τασσόμενη υπέρ μιας αμοιβαίως συμπεφωνημένης επίλυσης των εκκρεμών ζητημάτων, οριστικής και νομικά δεσμευτικής».
Θυμίζουμε ότι ο ΥΠΕΞ επισκέφτηκε το Κόσοβο στις 20 του μήνα για κατ' ιδίαν συνάντησή του με την Κοσοβάρα ομόλογό του, ενώ είδε και τον Κοσοβάρο πρωθυπουργό, όπως και στελέχη του ελληνικού αποσπάσματος της KFOR. Την Πρίστινα είχε επισκεφτεί ξανά τον Οκτώβριο του 2020, τον Ιούνιο του 2021 και τον Ιούνιο του 2022, ενώ η Κοσοβάρα ΥΠΕΞ επισκέφτηκε την Αθήνα τον Ιανουάριο του 2022, με αντικείμενο μεταξύ άλλων και το παζάρι για την αναγνώριση του ΝΑΤΟικού προτεκτοράτου.
Σε σημείο έντασης μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ αναδεικνύεται το Στενό του Οτράντο στην Αδριατική Θάλασσα, καθώς ρωσικά και αμερικανικά πολεμικά πλοία εντοπίστηκαν να πλέουν πολύ κοντά μεταξύ τους.
Ερωτήματα προκαλεί και η παρουσία ενός ρωσικού πλοίου μεταφοράς καυσίμων στην περιοχή, όπου συγκεντρώνονται αγωγοί φυσικού αερίου, ενεργειακά δίκτυα και καλώδια ίντερνετ μεταξύ Ιταλίας και Βαλκανίων.
Σύμφωνα με ιταλικές ιστοσελίδες που παρακολουθούν την κίνηση πλοίων στην Αδριατική, το ρωσικό πλοίο «Academic Pashin», το οποίο χαρακτηρίζεται πλοίο μεταφοράς καυσίμων του ρωσικού Πολεμικού Ναυτικού, έφτασε στην περιοχή του Οτράντο από τη ρωσική βάση της Ταρτούς στη Συρία. Το πλοίο συνοδεύεται από την κορβέτα «Steregushchiy» του ρωσικού Πολεμικού Ναυτικού.
Την περασμένη Τρίτη το «Steregushchiy» εντοπίστηκε να κινείται σε απόσταση 4 χλμ. από το αμερικανικό καταδρομικό «Leyte Gulf», το οποίο συνοδεύει το αεροπλανοφόρο «George WH Bush», τη ναυαρχίδα του αμερικανικού στόλου.
Επίσης, σύμφωνα με καταγραφές δορυφόρων τις οποίες αναμεταδίδουν ιστοσελίδες, το «Academic Pashin» εντοπίστηκε την Πέμπτη να είναι ακίνητο στο σημείο της Αδριατικής όπου στον πυθμένα της βρίσκεται ο αγωγός «Trans Adriatic Pipeline» (TAP). Τις προηγούμενες μέρες το συγκεκριμένο πλοίο πέρασε και από την περιοχή όπου βρίσκεται ποντισμένο το υποβρύχιο καλώδιο οπτικών ινών «OteGlobe», που συνδέει την Ιταλία με την Ελλάδα.
Αργά το απόγευμα το «Academic Pashin» ξεκίνησε να πλέει νότια, έχοντας φτάσει ανοιχτά της Κέρκυρας.
Σε κάθε περίπτωση, και τα δύο αυτά συμβάντα αναδεικνύουν την επικίνδυνη κατάσταση η οποία διαμορφώνεται στην Αδριατική και στο Ιόνιο Πέλαγος, που μπορεί να μετατραπούν σε πεδίο ιμπεριαλιστικής αντιπαράθεσης, όπως και συνολικά η Ανατολική Μεσόγειος.