Ετσι, την περασμένη Δευτέρα, δόθηκε στη δημοσιότητα μια έκθεση της μεγάλης αμερικανικής επενδυτικής τράπεζας Pricewaterhouse Coopers για τις πτωχεύσεις στις ΗΠΑ, όπου διαπιστώνει κανείς ότι μέσα στο 2002 θα χρεοκοπήσουν πάνω από 200 εταιρίες, από τις εισηγμένες στο χρηματιστήριο. Αριθμός ελάχιστα μικρότερος από τον περσινό.
«Πρόκειται για εξέλιξη που θα σοκάρει πολλούς ανθρώπους και οι οποίοι θα αναρωτηθούν γιατί οι εταιρίες αυτές κηρύσσουν πτώχευση», δήλωσε ο σύμβουλος της Pricewaterhouse Κάρτερ Πέιτ. «Είναι αυτό που εμείς αποκαλούμε ουρά της ύφεσης», εξήγησε ο ίδιος.
Αν λοιπόν αυτό θα συμβεί με εταιρίες εισηγμένες στο χρηματιστήριο, που είναι κατά τεκμήριο οι ισχυρότερες και μεγαλύτερες, μπορούμε να σκεφθούμε τι θα συμβεί με τις μεσαίες και μικρότερες.
Πάντως, ένα από τα χαρακτηριστικά της τελευταίας ύφεσης στις ΗΠΑ είναι η έντασή της. Το 1991, κατά τη διάρκεια της προηγούμενης μεγάλης ύφεσης, χρεοκόπησαν 125 εταιρίες. Στην τωρινή κρίση και ενώ η ύφεση δεν έχει ολοκληρώσει τον κύκλο της, έχουν χρεοκοπήσει μέχρι σήμερα 257 εισηγμένες εταιρίες και υπολογίζεται ότι μέχρι το τέλος θα χρεοκοπήσουν άλλες 200. Συνολικά υπολογίζεται ότι εξαιτίας της τωρινής ύφεσης θα χρεοκοπήσουν περίπου 500 εισηγμένες εταιρίες.
Φυσικά, πρώτοι αποδέκτες των συνεπειών μιας τέτοιας εξέλιξης θα είναι οι εργαζόμενοι σ' αυτές τις επιχειρήσεις που θα βρεθούν στο δρόμο και πολλοί απ' αυτούς ανασφάλιστοι.
Τον περασμένο μήνα δόθηκαν στη δημοσιότητα από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Χρεοκοπιών (ABI) τα στοιχεία που αφορούν στην περασμένη χρονιά και σύμφωνα με τα οποία ο αριθμός του συνόλου των αιτήσεων για χρεοκοπίες που υποβλήθηκαν το 2001 ενισχύθηκε κατά 19%, ανερχόμενος σε 1,49 εκατ., έναντι 1,25 εκατ. πτωχεύσεων το 2000. Το σύνολο των χρεοκοπιών του 2001 ξεπέρασε το προηγούμενο «ρεκόρ» του 1998, χρονιά κατά την οποία είχαν καταγραφεί 1,44 εκατ. πτωχεύσεις. Τα παραπάνω στοιχεία αναφέρονται σε επιχειρήσεις, επαγγελματίες αλλά και νοικοκυριά.
«Νομίζω ότι η γενικότερη άποψη που επικρατεί είναι ότι και το 2002 αναμένεται να αποτελέσει εξίσου δύσκολη χρονιά», επισημαίνει σε δηλώσεις του ο Σαμ Τζερντάνο, ανώτατο στέλεχος του Ινστιτούτου. Σε πρόσφατη δημοσκόπηση του ABI, το 93% των μελών του Ινστιτούτου πιστεύει ότι οι αιτήσεις χρεοκοπίας θα συνεχίσουν να αυξάνονται και φέτος.
Συνολικά πέρσι κατέρρευσαν οικονομικά 1,45 εκατ. Αμερικανοί, έναντι 1,22 εκατ. του 2000. Οι επιχειρηματικές χρεοκοπίες αυξήθηκαν κατά 13%, ανερχόμενες σε 40.099, έναντι 35.472 εταιρικών πτωχεύσεων του 2000.
Η υπόθεση της Enron μπορεί τώρα να βρίσκεται στα χέρια της αμερικανικής Δικαιοσύνης και του Κογκρέσου, αλλά οι παρενέργειές της φαίνεται ότι θα συνεχίζονται για πολύ ακόμη. Δεν είναι τυχαίο ότι στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης καθιερώθηκε ο όρος «ενρονίτιδα», η οποία ως ιός χτυπάει σε διάφορα ζωτικής σημασίας μέρη του οικονομικού και πολιτικού συστήματος των ΗΠΑ.
Μετά την κήρυξη σε πτώχευση του ενεργειακού γίγαντα της Enron, ακολούθησε σειρά αποκαλύψεων είτε για τις διασυνδέσεις της εν λόγω εταιρίας με το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, είτε για τις λογιστικές απάτες που χρησιμοποιήθηκαν για να παραπλανηθούν οι επενδυτές και οι εργαζόμενοι.
Η «ενρονίτιδα», λοιπόν, εκδηλώθηκε πρώτα στο χρηματιστήριο με τη μορφή των υποψιών για σειρά μεγάλων επιχειρήσεων που κατηγορήθηκαν ότι χρησιμοποίησαν τα ίδια μέσα για τους ίδιους σκοπούς. Το αποτέλεσμα ήταν οι μετοχές των «ύποπτων» επιχειρήσεων να κατρακυλήσουν σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Στα πρώτα θύματα της «ενρονίτιδας» συγκαταλέγονται και δύο από τις μεγαλύτερες και παγκοσμίως γνωστές πολυεθνικές επιχειρήσεις, η General Electric και η Tyco International. Η μετοχή της Tyco έχασε από τα τέλη Γενάρη μέχρι το τέλος Φλεβάρη το 60% της αξίας της!
Η υπόθεση της Enron αποκάλυψε και το νοσηρό κύκλωμα των εταιριών παροχής συμβουλών και ορκωτών λογιστών, που λυμαίνεται την «παγκοσμιοποιημένη» οικονομία αποκομίζοντας κέρδη εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Οι εταιρίες αυτές αφ' ενός συμβουλεύουν τους πελάτες τους για τις επενδύσεις που πρέπει να κάνουν, ενώ από την άλλη έχουν το δικαίωμα να εκδίδουν «λογιστική νομιμότητα» γι' αυτούς. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, αποκαλύφθηκε ότι η εταιρία Arthur Andersen, η οποία συνεργαζόταν με την Enron, κατέστρεψε πολλά στοιχεία, τα οποία ενοχοποιούσαν τα στελέχη της Enron για απάτες κατ' εξακολούθηση και συνεχείς καταχρήσεις. Η Arthur Andersen ομολόγησε τις πράξεις των στελεχών της και πρότεινε μάλιστα η ίδια να προκαταβάλει ως πρόστιμο 750 εκατομμύρια δολάρια για να κλείσει η υπόθεση χωρίς περαιτέρω διερεύνηση.
Ως αποτέλεσμα των αποκαλύψεων για το ρόλο της Arthur Andersen ο ένας μετά τον άλλο οι πελάτες της άρχισαν να την εγκαταλείπουν, ώσπου την περασμένη βδομάδα ανακοινώθηκε ότι η εταιρία βρίσκεται στα όρια της χρεοκοπίας και αναζητά αγοραστές για να πωληθεί. Εγινε γνωστό ότι διαπραγματεύσεις για το θέμα αυτό γίνονται με μια από τις μεγαλύτερες εταιρίες του κλάδου, την Deloite.
Η εντεινόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή και οι ειδήσεις για επικείμενη επίθεση των ΗΠΑ και των συμμάχων τους κατά του Ιράκ, είχαν αποτέλεσμα την αύξηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου στα επίπεδα των 24 δολαρίων το βαρέλι. Σημειώνεται ότι η μέση τιμή του τελευταίου εικοσαημέρου έφτασε τα 22 δολάρια. Παρά την άνοδο των τιμών, που τροφοδοτείται και από τις εκτιμήσεις περί του τέλους της ύφεσης, τα μέλη του Οργανισμού Πετρελαιοπαραγωγών Κρατών (ΟΠΕΚ) δε σκοπεύουν να αυξήσουν την ημερήσια παραγωγή τους, καθώς περιμένουν ότι με τις νέες τιμές θα αντισταθμίσουν ένα μέρος των απωλειών τους το προηγούμενο διάστημα.
Με απώλειες έκλεισε το 2001 για την αεροπορική εταιρία Lufthansa. H δεύτερη μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αεροπορική εταιρία οδηγήθηκε σε αυτό το αποτέλεσμα λόγω της μειωμένης ζήτησης που παρουσιάστηκε μετά το τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης του Σεπτέμβρη στη Νέα Υόρκη. Σύμφωνα με ανακοίνωση της διοίκησης, η εταιρία απώλεσε για την προηγούμενη χρονιά 591 εκατ. ευρώ σε αντίθεση με τα καθαρά κέρδη, ύψους 689 εκατ. ευρώ που είχε σημειώσει το 2000, ενώ ανακοινώθηκε ότι θα αποφύγει την καταβολή μερίσματος για την προηγούμενη χρονιά.
Παρέμβαση στο θέμα της απασχόλησης πραγματοποίησε αυτή τη βδομάδα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα με έκθεση, όπου περιγράφει την κατάσταση της αγοράς εργασίας σε κάθε κράτος-μέλος της «ευρωζώνης» και διατυπώνει τις αντίστοιχες συστάσεις. Στην έκθεση σημειώνεται ότι «η αγορά εργασίας δεν προσαρμόζεται στο αυξανόμενο ανταγωνιστικό περιβάλλον και στις ραγδαίες τεχνολογικές αλλαγές». Στην κατακλείδα της έκθεσης η EKT τονίζει πως το μέλλον ανήκει στις ιδιωτικοποιημένες υπηρεσίες απασχόλησης και επικρίνει κάποια κράτη-μέλη της «ευρωζώνης» για υπερβολικά μέτρα προστασίας των εργαζομένων..!