Τα χαράματα της 21ης Απρίλη 1967, ο ελληνικός λαός πληροφορούνταν από το ραδιόφωνο ότι «λόγω της εκρύθμου καταστάσεως από του μεσονυκτίου ο στρατός ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας». Λίγο αργότερα, θα ανακοινωθεί και Βασιλικό Διάταγμα, με το οποίο αναστέλλονταν όλα τα άρθρα - 5, 6, 8, 10, 11, 12, 14, 18, 20, 95 και 97 - του Συντάγματος, περί ατομικών δικαιωμάτων, ελευθεριών κλπ. Τέλος, μεταδίδονται ανακοινώσεις για απαγόρευση κυκλοφορίας οχημάτων και πολιτών στους δρόμους της Αθήνας, ανάληψης χρημάτων από τις τράπεζες, για διακοπή των μαθημάτων στα σχολεία, για κλείσιμο του Χρηματιστηρίου κ.ο.κ. Ετσι, το πρωί βρήκε την Αθήνα μέσα σ' ένα σκηνικό τρόμου, που το συμπλήρωναν άριστα τα τανκς, τα στρατιωτικά αυτοκίνητα και οι περιπολίες στρατιωτών στους δρόμους. Δεν υπήρχε η παραμικρή αμφιβολία πως ολόκληρη η Ελλάδα είχε μπει στο γύψο.
Οι πραξικοπηματίες κινήθηκαν βάσει σχεδίου από τις 2 π.μ. της 21ης Απρίλη. Γρήγορα κατέλαβαν το Πεντάγωνο, τα βασικά υπουργεία και υπηρεσίες, τις τηλεπικοινωνίες και τους ραδιοσταθμούς. Επίσης συνέλαβαν το νόμιμο πρωθυπουργό Π. Κανελλόπουλο, υπουργούς, πολιτικούς ηγέτες και απλούς πολίτες και, κυρίως, κομμουνιστές και αριστερούς. Μέχρι τις 30 Απρίλη, είχαν συλληφθεί 8.270, άνδρες και γυναίκες, από τους οποίους οι 6.118 εκτοπίστηκαν στη Γυάρο (Σπ. Λιναρδάτου: «Από τον Εμφύλιο στη χούντα», τόμος Ε`, σελ. 437).
Το πραξικόπημα της 21ης Απρίλη διευθύνθηκε από μια ηγετική ομάδα 15 στρατιωτικών - κατά βάση συνταγματαρχών και αντισυνταγματαρχών - στην κορυφή της οποίας βρίσκονταν ο συνταγματάρχης Γ. Παπαδόπουλος (ο δικτάτωρ), ο συνταγματάρχης Ν. Μακαρέζος και ο ταξίαρχος Στ. Παττακός. Οι πραξικοπηματίες κατάφεραν να επιβληθούν εύκολα και να κρατήσουν τη διεύθυνση των πραγμάτων της χώρας για 7 ολόκληρα χρόνια. Πώς, όμως, έγινε δυνατό κάτι τέτοιο;
Για να μπορέσουμε να αναζητήσουμε τις αιτίες που οδήγησαν στο πραξικόπημα, είμαστε υποχρεωμένοι να στραφούμε στη δομή και στο περιεχόμενο του μετεμφυλιακού καθεστώτος, ενός καθεστώτος, που, χωρίς αμφιβολία, δεν ήταν μια συνηθισμένη αστική δημοκρατία.
Η πολιτική δημοκρατία μετά τον εμφύλιο ήταν, το λιγότερο, υποτυπώδης, αφού μια μεγάλη κατηγορία του πληθυσμού βρισκόταν υπό διωγμό. Ο αντικομμουνισμός οργίαζε. Το εργατικό και ευρύτερα το μαζικό - λαϊκό κίνημα βίωνε ανείπωτες διώξεις και απαγορεύσεις. Το ΚΚΕ ήταν παράνομο. Ενα μεγάλο μέρος της ηγεσίας και της βάσης του βρισκόταν στην πολιτική προσφυγιά, εκτός Ελλάδος. Τα στελέχη, τα μέλη, οι οπαδοί του, που ζούσαν στη χώρα, αλλά και οι αριστεροί - προοδευτικοί πολίτες βίωναν καθημερινά τον τρόμο που προκαλούσε ο αντίπαλος, με τις εκτελέσεις, τις φυλακίσεις, τις εκτοπίσεις, το ανελέητο κυνηγητό των διωκτικών αρχών, το χαφιεδισμό και τη δράση του λεγόμενου παρακράτους, που συντηρούνταν και ενισχυόταν από το ίδιο το κράτος, αφού ήταν στην πραγματικότητα μέρος του κράτους. Η οργάνωση αντισυγκεντρώσεων, η ενεργός συμμετοχή των παρακρατικών στο όργιο της βίας και νοθείας των εκλογών του '61, αλλά και η οργάνωση δολοφονιών πολιτικών προσώπων, όπως έγινε, π.χ., στην περίπτωση του συνεργαζόμενου βουλευτή της ΕΔΑ Γρ. Λαμπράκη, φανερώνουν του λόγου το αληθές.
Σε ό,τι αφορά το μετεμφυλιακό πολιτικό σύστημα, αυτό συγκροτούνταν από τους εξής παράγοντες: Τα νόμιμα πολιτικά κόμματα, το παλάτι, το στρατό, ενώ στην κορυφή της πυραμίδας βρίσκονταν οι ΗΠΑ, που είχαν λόγο για κάθε τι, αφού χωρίς την έγκρισή τους τίποτα δε γινόταν. Τα πολιτικά κόμματα - παρόλο που η δημοκρατία ήταν κοινοβουλευτική - βρίσκονταν αρκετά ανίσχυρα απέναντι στο στρατό και το παλάτι, πράγμα που φάνηκε περίτρανα αρκετές φορές, ενώ ο στρατός - υπό τον απόλυτο πάντα έλεγχο των αμερικανικών υπηρεσιών - ήταν μια αυτόνομη δύναμη, που παρενέβαινε στις εξελίξεις και αποτελούσε τη χρυσή εφεδρεία του καθεστώτος, έτοιμος ανά πάσα στιγμή να πάρει την εξουσία στα χέρια του - όπως και, τελικά, έκανε.
Αν προσέξει κανείς τα προαναφερόμενα και μελετήσει σε βάθος την αλληλοδιαπλοκή τους, δε θα δυσκολευτεί να αντιληφθεί πως η μήτρα που εξέθρεψε το πραξικόπημα και την 7χρονη δικτατορία ήταν το καθεστώς που επιβλήθηκε στην Ελλάδα μετά την απελευθέρωση και εδραιώθηκε μετά τον εμφύλιο πόλεμο.
Οι πραξικοπηματίες κατέλαβαν την εξουσία, θέτοντας σε εφαρμογή ένα ΝΑΤΟικό στρατιωτικό σχέδιο - γνωστό με την επωνυμία «Προμηθεύς» - που είχε καταρτίσει η Ατλαντική Συμμαχία για την κινητοποίηση των ελληνικών στρατιωτικών και άλλων κατασταλτικών δυνάμεων, ώστε να χτυπηθεί καίρια το προοδευτικό κίνημα της χώρας, σε περίπτωση που η «Συμμαχία» και η Ελλάδα θα εμπλέκονταν σε πόλεμο με τις σοσιαλιστικές χώρες. Το σχέδιο αυτό τροποποιήθηκε για την περιοχή της Αττικής και προσαρμόστηκε στις ανάγκες του πραξικοπήματος λίγο διάστημα πριν αυτό εκδηλωθεί. Το γεγονός αυτό και πλήθος άλλων, αλλά και ολόκληρος ο βίος και η πολιτεία της χούντας των συνταγματαρχών - που δε θα μπορούσε να σταθεί ούτε για μια ώρα στην εξουσία χωρίς αμερικανοΝΑΤΟική στήριξη - επιβεβαιώνουν πως το ΚΚΕ είχε απόλυτα δίκαιο στις εκτιμήσεις του, όταν, με προκήρυξή του προς τον ελληνικό λαό στις 21 Απρίλη 1967, υπογράμμιζε πως η δικτατορία ήταν έργο «που προετοιμάστηκε μεθοδικά και επίμονα» από την ντόπια αντίδραση και τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Το ΚΚΕ, που πρωτοστάτησε στον αντιδικτατορικό αγώνα, κάλεσε τότε όλους τους Ελληνες και τις Ελληνίδες - ανεξαρτήτως των πολιτικών, ιδεολογικών και κομματικών τους τοποθετήσεων - να αγωνιστούν από κοινού για την ανατροπή της δικτατορίας, για την αποκατάσταση της δημοκρατίας και για να μη «μετατραπεί η Ελλάδα σε ορμητήριο του νεοφασισμού και επικίνδυνων πολεμικών τυχοδιωκτισμών του ιμπεριαλισμού στην Ευρώπη» («Νέος Κόσμος» 5/1967, σελ. 5-6).
Σήμερα, τηρουμένων των ιστορικών αναλογιών, στην εποχή της ιμπεριαλιστικής νέας τάξης πραγμάτων, στην εποχή της περιστολής των λαϊκών δικαιωμάτων και των ελευθεριών, στην εποχή των πολεμικών τυχοδιωκτισμών στα Βαλκάνια και γενικότερα, χρειάζεται πάλι η μεγάλη λαϊκή πανστρατιά σε αντιιμπεριαλιστική, αντιμονοπωλιακή, δημοκρατική κατεύθυνση. Η οικοδόμηση του λαϊκού μετώπου που προτείνουν οι κομμουνιστές θα είναι και η εγγύηση για τη νικηφόρα κατάληξη του αγώνα.
Με αφορμή τη μαύρη επέτειο από τη συμπλήρωση 33 χρόνων από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου του 1967, τα κόμματα εξέδωσαν ανακοινώσεις:
- Ο πρωθυπουργός Κ. Σημίτης με μήνυμά του αναφέρει: «Συμπληρώνονται 33 χρόνια από το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου και την κατάλυση του δημοκρατικού πολιτεύματος. Κάθε τέτοια μέρα τιμούμε τους ανώνυμους και επώνυμους αγωνιστές που έδωσαν το μαχητικό τους "παρών" στον αγώνα κατά της χούντας των συνταγματαρχών, αλλά δεν ξεχνούμε ποιοι, γιατί και πώς ευθύνονται για την εθνική ντροπή της χούντας της 21ης Απριλίου. Τριάντα τρία χρόνια μετά, ο ελληνικός λαός έχει κατακτήσει τη δημοκρατία». Στη συνέχεια του μηνύματός του υποστηρίζει: «Μόνο η εθνική ενότητα μπορεί να κάνει τη χώρα μας σεβαστή σε φίλους και εχθρούς, μόνο η εθνική συνεννόηση μπορεί να μας οδηγήσει σε νέα εποχή χωρίς ήττες και απώλειες, αλλά με νίκες σε ένα καλύτερο μέλλον για μας και τα παιδιά μας».
- Ο εκπρόσωπος Τύπου της ΝΔ Αρ. Σπηλιωτόπουλος αναφέρει στη δήλωσή του: «Στον 20ό αιώνα ο ελληνισμός έζησε στιγμές μεγαλοσύνης και δημιουργίας, αλλά και σκοτεινές περιόδους με τεράστιο εθνικό κόστος. Η δικτατορία της 21ης Απριλίου ήταν η τελευταία - οδυνηρή για τους Ελληνες πολίτες και προσβλητική για τον πολιτικό πολιτισμό μας - σελίδα της ελληνικής πολιτικής ιστορίας». Στη συνέχεια, ο ίδιος υποστηρίζει ότι «η ΝΔ με υπευθυνότητα εργάστηκε στη μεταπολίτευση για τη συμφιλίωση, την κατάργηση των διαχωριστικών γραμμών, την εδραίωση μιας ποιοτικής δημοκρατίας, τη θωράκιση του δημοκρατικού πολιτεύματος. Με την επιλογή της να εντάξει την Ελλάδα στη Δημοκρατική Ευρωπαϊκή οικογένεια, ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τη σταθερότητα και τη δημοκρατία στον τόπο μας».
- Το γραφείο Τύπου του ΣΥΝ, με δελτίο Τύπου, επισημαίνει ότι «τα δεινά που προκάλεσε η δικτατορία του '67 παραμένουν έντονα χαραγμένα στην ιστορική μνήμη, παρά τη φθορά του χρόνου και τις προσπάθειες παραφθοράς των ιστορικών γεγονότων». Στη συνέχεια του δελτίου Τύπου αναφέρεται: «Σήμερα 26 χρόνια μετά τη μεταπολίτευση, στην αυγή του 2000, και η απόσταση ανάμεσα στις προσδοκίες και την πραγματικότητα τροφοδοτεί την απαίτηση για προοδευτικές μεταρρυθμίσεις που να ενισχύουν την κοινωνική πρόοδο και συνοχή, τη δημοκρατία και την ποιότητα ζωής, την αποκέντρωση, την ενίσχυση της διαφάνειας και των ελέγχων».
- Τέλος το γραφείο Τύπου του ΔΗΚΚΙ με ανακοίνωση που εξέδωσε υποστηρίζει: «Αν τότε τη δημοκρατία την κατέλυσαν τα τανκς, σήμερα απειλείται από εξωθεσμικά και ανεξέλεγκτα κέντρα οικονομικής ισχύος. Είναι τα ίδια κέντρα, τα οποία στο όνομα της ασύδοτης οικονομίας της αγοράς και του δήθεν εκσυγχρονισμού, δημιουργούν στρατιές ανέργων και απελπισμένων πολιτών, καταλύοντας την κοινωνική συνοχή, βασικό οχυρό της δημοκρατίας».
Ανακοίνωση του Γραφείου Τύπου για τη ζοφερή επέτειο της 21ης Απρίλη
Για τη «μαύρη» επέτειο της 21ης Απρίλη το Γραφείο Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ εξέδωσε την παρακάτω ανακοίνωση: «Η ζοφερή επέτειος της 21ης Απρίλη 1967 υπενθυμίζει ότι στους τόπους δουλιάς βασιλεύει η εργοδοτική τρομοκρατία και οι εκβιασμοί και ότι στα πλαίσια της ιμπεριαλιστικής "νέας τάξης" η πολιτική ζωή αντιδραστικοποιείται συνεχώς και περισσότερο.
Συνεπώς, η επέτειος από την επιβολή της δικτατορίας προσφέρεται μόνο για επίκαιρα διδάγματα και ως μια ακόμη αφορμή για να δυναμώσει η πάλη κατά των μονοπωλίων και του ιμπεριαλισμού, κατά της αντιλαϊκής πολιτικής, που χτυπάει τους λαϊκούς αγώνες, στήνει "αγροτοδικεία" και "μαθητοδικεία", κηρύσσει παράνομες τις απεργιακές κινητοποιήσεις, χαμηλώνει διαρκώς τον πήχη των εργατικών και λαϊκών δικαιωμάτων».
Παρακολουθήστε στην τηλεόραση του «902» σήμερα Παρασκευή.