Πρόβες για το «Canto General», παρουσία του μεγάλου κομμουνιστή ποιητή, Π. Νερούδα και του ερμηνευτή Π. Πανδή |
«Ο Μίκης μας έφυγε», έγραψε το πρακτορείο «Reuters», συμπληρώνοντας: «Βασανίστηκε για τις ιδέες του, πέθανε κομμουνιστής».
Εκτός από τον «Ζορμπά», «σε μια ταραχώδη περίοδο στην ελληνική ιστορία, ήρθε επίσης να συνοψίσει τους πικρούς αγώνες της ταξικής αντίστασης με τη σφοδρή ένταση του κύκλου τραγουδιών "Ρωμιοσύνη" που έγιναν ύμνος για την πολιτική αριστερά», σημειώνεται.
Ανάμεσα σε άλλα, για την πολιτική του δράση αναφέρει ότι «συνελήφθη το 1947, επειδή υποστήριζε τις αντάρτικες δυνάμεις στον εμφύλιο πόλεμο που ξέσπασε αμέσως μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο μεταξύ δεξιών βασιλικών και αριστερών λαϊκών δυνάμεων» και «στάλθηκε στο διαβόητο στρατόπεδο στο νησί της Μακρονήσου το 1948, όπου ξυλοκοπήθηκε και βασανίστηκε».
Την είδηση μετέδωσαν και τα αμερικανικά ΜΜΕ, μεταξύ τους οι «New York Times» με τίτλο «Ο Ελληνας συνθέτης και μαρξιστής επαναστάτης» και το «Associated Press».
Το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) μετέδωσε την είδηση του θανάτου του, κάνοντας λόγο για έναν «αντιστασιακό, πολέμιο της δικτατορίας των Συνταγματαρχών, ο οποίος έγινε γνωστός στον κόσμο από τη μουσική που συνέθεσε για την ταινία "Ζορμπάς"» και «υπήρξε ο δημιουργός ενός γιγαντιαίου έργου και ο διασημότερος Ελληνας συνθέτης», ο οποίος έγινε «το σύμβολο της αντίστασης στην Ελλάδα στη διάρκεια των χρόνων», «κάνοντας μέσα από τη μουσική του προσιτή σε όλους την υψηλή τέχνη των τιμημένων με Νόμπελ ποιητών Οδυσσέα Ελύτη και Γιώργου Σεφέρη».
Eurokinissi |
Από τη συναυλία στο Βελιγράδι το 1999 ενάντια στους ΝΑΤΟικούς βομβαρδισμούς |
Η «Liberation» ανέφερε ότι «έγινε σύμβολο αντίστασης στην Ελλάδα στο πέρασμα των χρόνων. Εχοντας συμπαραταχθεί με τους κομμουνιστές στη διάρκεια του εμφυλίου (1946-1949) που ξέσπασε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, εξορίστηκε στο νησί - φυλακή της Μακρονήσου όπου βασανίστηκε».
Τα γερμανικά ΜΜΕ, όπως η Γερμανική Ραδιοφωνία και η δημόσια τηλεόραση ARD, μετέδωσαν την είδηση του θανάτου του. H εφημερίδα «Die Zeit» έγραψε: «Για πολλούς Ελληνες ο Μίκης Θεοδωράκης ήταν μέχρι και σήμερα η φωνή του λαού. Η μουσική του θεωρήθηκε παρηγοριά, ειδικά σε ιστορικά δύσκολες εποχές, όπως η στρατιωτική δικτατορία, αλλά και ένδειξη αντίστασης».
«Τα απλά, συναισθηματικά λαϊκά τραγούδια του, που έχουν τις ρίζες τους στην ελληνική παράδοση και στα κείμενα των οποίων ζωντανεύει τους μεγάλους ποιητές της χώρας του, τον έκαναν σύμβολο του αγώνα της αριστεράς», αναφέρει ανάμεσα σε άλλα το εκτενές αφιέρωμα της «Deutsche Welle», υπογραμμίζοντας ότι η μουσική του ήταν «διεθνώς αναγνωρισμένη και απαγορευμένη στην Ελλάδα».
«Ως αναγνωρισμένος αριστερός, ο Θεοδωράκης ήταν επίσης δημοφιλής στη Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία. Πολλά από τα έργα του πρωτοπαρουσιάστηκαν στην Ανατολική Γερμανία, γύρω στο 1981, το "Canto General" στο Βερολίνο - μόλις το 1993 ακολούθησε η πρεμιέρα του στη Χιλή, τρία χρόνια μετά το τέλος της δικτατορίας Πινοσέτ», έγραψε το σάιτ «nordbayern». «Το 1982 η γερμανική έκδοση του "Αξιον Εστί" έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Μουσικής της Δρέσδης. Ενα χρόνο αργότερα - επίσης στο φεστιβάλ της Δρέσδης - τραγούδησε τη Λειτουργία Αρ. 2 δημόσια για πρώτη φορά, με τον υπότιτλο "Στα παιδιά που σκοτώθηκαν σε πολέμους"», συνεχίζει το σάιτ.
Η απώλεια του Μίκη Θεοδωράκη ήταν πρώτη είδηση χτες το πρωί στην ιστοσελίδα του Αυστριακού Πρακτορείου Ειδήσεων (ΑPΑ), ενώ η δημόσια Αυστριακή Ραδιοφωνία, ήδη στο πρωινό δελτίο ειδήσεων, παρουσίασε αφιέρωμα, τονίζοντας τη συμμετοχή του στην αντίσταση κατά της γερμανικής ναζιστικής κατοχής, τους αγώνες κατά της χούντας, τον ρόλο του στην πολιτική, αλλά και το τεράστιο μουσικό έργο του.
Για πολλούς Ελληνες, ο Θεοδωράκης εξακολουθεί και σήμερα να είναι η «φωνή του λαού», επισημαίνει μεταξύ άλλων το τηλεγράφημα του APA, που αναπαράχθηκε από πολλά αυστριακά ΜΜΕ.
«Ο πιο γνωστός Ελληνας συνθέτης όλων των εποχών πέθανε (...) μετά από μια μακρά ζωή, γεμάτη τιμές, πόνο, συνυφασμένη με ορισμένα από τα τραγικότερα γεγονότα του περασμένου αιώνα», μετέδωσε το ιταλικό πρακτορείο «Ansa», ενώ η «La Stampa» σημείωσε ότι «αφιέρωσε τη ζωή του στη μουσική και στην πολιτική».
Στην Κύπρο ο «Φιλελεύθερος» έγραψε ότι «ο Μίκης Θεοδωράκης πέρασε στην αθανασία», ενώ η «Χαραυγή» φιλοξένησε σειρά δημοσιευμάτων, μεταξύ άλλων για «τη στράτευση στη μαρξιστική ιδεολογία, τις διώξεις και το βραβείο "Λένιν"».
Αναντικατάστατη απώλεια όχι μόνο για τον ελληνικό λαό, αλλά για ολόκληρο τον κόσμο χαρακτήρισε η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα το θάνατο του Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος, όπως είπε, διατηρούσε με τη Ρωσία και την ΕΣΣΔ σχέση «αμοιβαίας αγάπης», υπενθυμίζοντας ότι «έχει τιμηθεί με σειρά σοβιετικών και ρωσικών παρασήμων».
Εκτενή ρεπορτάζ είχαν ρωσικές εφημερίδες όπως «Κομερσάντ», «Ροσίσκαγια Γκαζιέτα», όπου φιλοξενούνται ηχητικά και μαγνητοσκοπημένα αποσπάσματα από έργα του Μ. Θεοδωράκη. «Εφυγε ως κομμουνιστής», σημείωσε το δορυφορικό δίκτυο της ρωσικής τηλεόρασης «Ρωσία-24» κάνοντας ειδική αναφορά στην επιστολή του Μ. Θεοδωράκη στον ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Δ. Κουτσούμπα.
Ο Πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς εξέφρασε βαθιά θλίψη, δηλώνοντας ότι «η Σερβία σήμερα θρηνεί για την απώλεια του θρυλικού Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος δεν ήταν μόνο ένας από τους μεγαλύτερους μουσικοσυνθέτες αλλά και μεγάλος φίλος της χώρας μας και τους λαού μας».
Ο Βούτσιτς εξήρε το σθένος που επέδειξε ο Μίκης Θεοδωράκης το 1999 καταδικάζοντας τους ΝΑΤΟικούς βομβαρδισμούς της Γιουγκοσλαβίας. «Θα τον θυμόμαστε για την αιώνια μουσική του, με την οποία άφησε το στίγμα του σε όλο τον κόσμο, αλλά και για το θάρρος του να στηρίξει τη Σερβία στις πιο δύσκολες στιγμές (...) κατά τους βομβαρδισμούς του 1999», επισημαίνει.
«Αντίο, μεγάλε μαέστρο! Η Σερβία θα σε θυμάται!», καταλήγει η ανακοίνωση.
Ο θάνατος του Θεοδωράκη αποτελεί ένα από τα πρώτα θέματα της επικαιρότητας στη Σερβία, με ιδιαίτερη αναφορά στην καταδίκη των ΝΑΤΟικών βομβαρδισμών, και αναμεταδίδεται από τηλεοπτικά κανάλια η ομιλία του από τη συναυλία που πραγματοποιήθηκε στην πλατεία Συντάγματος το 1999.
Η Ιβα Τζανίκι, από τις γνωστότερες Ιταλίδες τραγουδίστριες και ερμηνεύτρια, στα Ιταλικά, των επιτυχιών του Μ. Θεοδωράκη, δήλωσε στο ΑΠΕ:
«Χρωστάω πάρα πολλά στον Μίκη. Στη δεκαετία του '70 κυκλοφόρησε ο δίσκος μου, "Caro Theodorakis", ο οποίος, στην Ιταλία, έσπασε ρεκόρ πωλήσεων (...). Είχε γράψει ένα τραγούδι για μένα, και εγώ ηχογράφησα δώδεκα τραγούδια του στα Ιταλικά. To "Fiume Amaro" (Καημός) πούλησε πάνω από 1 εκατ. δίσκους. Δεν θα το ξεχάσω ποτέ: Οταν πήγα με το πικάπ, σε νοσοκομείο της Ρώμης, για να ακούσει τις ερμηνείες μου, ο Μίκης και δυο σύντροφοί του της αντίστασης άρχισαν να κλαίνε, και συγκινήθηκα και εγώ. Ηταν μοναδικές στιγμές», δήλωσε.
«Θυμάμαι μια συναυλία στην Αθήνα μαζί του, λίγο μετά το τέλος της δικτατορίας. Μια σπάνια, τρομερά δυνατή συγκίνηση», πρόσθεσε η Ιταλίδα ερμηνεύτρια.
Ο Ομέρ Ζουλφού Λιβανελί, ο μουσικός, συγγραφέας και ποιητής, στενός φίλος και συνεργάτης του Μ. Θεοδωράκη, τον αποχαιρέτησε με ένα μήνυμά του, στο οποίο ανάμεσα σε άλλα αναφέρει για τη δεκαετία του '80 στην Κωνσταντινούπολη: «Καθώς πίναμε ρακί, αποφασίσαμε να ιδρύσουμε την Ενωση Ελληνοτουρκικής Φιλίας... Εκατοντάδες συναυλίες, η αξέχαστη νύκτα που είχαμε στην Εφεσσο με τον Χατζιδάκι, τον Θεοδωράκη και τριάντα χιλιάδες θεατές, ταξίδια, διακοπές, αρρώστιες... Ολα αυτά περνούν από το μυαλό μου»...
«...αυτός που πολέμησε κατά των Βρετανών, μαζί με τους αδελφούς του στον Εμφύλιο, έπειτα κατά της χούντας των συνταγματαρχών και στη συνέχεια αυτός που δεν δίστασε να ορθώσει το ανάστημά του οπουδήποτε, θεωρούσε ότι υπήρχε καταπίεση ή παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με λίγα λόγια, απέναντι σε κάθε είδος καταπίεσης και πολέμων σε όλη του τη ζωή»...
«Εφυγε ένας καλλιτέχνης και πάνω απ' όλα ένα αξέχαστο σύμβολο της πολιτικής ελευθερίας, την οποία εξέφρασε μέσω της μουσικής», δήλωσε ο βραβευμένος με Οσκαρ Ιταλός συνθέτης, Νικόλα Πιοβάνι.
Το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ειρήνης (ΠΣΕ) με ανακοίνωσή του «αποδίδει φόρο τιμής στη θρυλική μορφή του Μίκη Θεοδωράκη», σημειώνοντας ότι οι συνθέσεις του «έφεραν εκατοντάδες τραγούδια κοντά στους λαούς, οι μελωδίες του συνόδευαν πορείες, συγκεντρώσεις και διαμαρτυρίες σε δεκάδες χώρες». Μεταξύ άλλων σταθμών της αγωνιστικής του δράσης, υπενθυμίζει επίσης ότι τον Ιούνη του 1983, κατά το 12ο Συνέδριο του ΠΣΕ στην Πράγα, ο Μίκης Θεοδωράκης εξελέγη ως ένας από τους αντιπροέδρους του, ένα μήνα μετά τη βράβευσή του με το Διεθνές Βραβείο Λένιν για την Ειρήνη.
Σε μήνυμά της η ΚΕ του ΚΚ Μεξικού προς την ΚΕ του ΚΚΕ σχετικά με τον θάνατο του Μίκη Θεοδωράκη αναφέρει:
«Μαθαίνοντας για την απώλεια του μεγάλου Καλλιτέχνη του Λαού, Μίκη Θεοδωράκη, θέλουμε να εκφράσουμε στο ΚΚΕ τα συλλυπητήριά μας και να σας παρακαλέσουμε να τα μεταφέρετε και στους συγγενείς του.
Είναι σημαντική η επιστολή στον σύντροφο Δημήτρη Κουτσούμπα του Θεοδωράκη του 2020, όπου εκφράζεται η πεποίθηση, που είναι και μια αναγνώριση του αδιαμφισβήτητου αγώνα της πρωτοπορίας της εργατικής τάξης της Ελλάδας, που χωρίς καμία αμφιβολία ήταν αυτή που ενέπνευσε τη μεγάλη τέχνη του Θεοδωράκη και θα φωτίζει και νέους επαναστάτες καλλιτέχνες.
Το αποτύπωμα του Θεοδωράκη στην τέχνη είναι μια συμβολή στη διεθνή υπόθεση της εργατικής - λαϊκής πάλης. Χαμηλώνουμε με θλίψη την κόκκινη σημαία μας.
Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε!».
Σε μήνυμά του το ΚΚ Τουρκίας αναφέρει: «Μάθαμε με μεγάλη λύπη την απώλεια του μεγάλου μουσικοσυνθέτη, πρώην βουλευτή του ΚΚΕ, κατόχου του Βραβείου Λένιν, Μίκη Θεοδωράκη. Η ανθρωπότητα έχασε ένα ξεχωριστό μέλος της. Εκφράζουμε τα συλλυπητήριά μας στο ΚΚΕ, για το οποίο ο ίδιος συνέχισε να μιλάει ακόμη και τις τελευταίες του μέρες, στους συντρόφους μας και στον εργαζόμενο λαό της Ελλάδας.
Ο Μίκης Θεοδωράκης, ήταν μέρος του αγώνα για τον σοσιαλισμό σε όλη του τη ζωή και υποστήριζε πάντα την αδελφική φιλία των λαών της Ελλάδας και της Τουρκίας. Θα συνεχίσει τον αγώνα του όντας τραγούδι στα στόματα των κομμουνιστών και επαναστατών σε όλο τον κόσμο. Το έργο του θα είναι ζωντανό στον αγώνα των κομμουνιστών στην Ελλάδα, στην Τουρκία και σε όλο τον κόσμο!»