Μετατρέπουν τον ελεύθερο χρόνο σε εργάσιμο. Εθίζουν τον ερασιτέχνη στη λογική της "κονόμας" και μέσα από τα χόμπι τους, βάζουν τις βάσεις ώστε η συνείδηση και το "επίπεδο" των εργαζομένων και της νεολαίας να είναι έτοιμο να δεχτεί το θανατηφόρο δίδυμο ελιτισμός - καλλιτεχνικά σκουπίδια,με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη διαμόρφωση της προσωπικότητας.
Σ' αυτή την κατεύθυνση γίνεται προσπάθεια, τόσο από την κυβέρνηση όσο και από τους μεγαλέμπορους τέχνης, να προσαρμόσουν την έννοια του ερασιτεχνισμού, της ερασιτεχνικής δουλιάς, της σχέσης ερασιτέχνη με την τέχνη, στους χυδαίους σκοπούς τους.
Είναι ανάγκη λοιπόν να ξαναδοθεί στην έννοια "ερασιτεχνισμός" η αρχική θετική της σημασία.
* * *
Ο καλλιτεχνικός ερασιτεχνισμός, λοιπόν, είναι μια συνεχής υπενθύμιση του γεγονότος πως το καλλιτεχνικό προϊόν πριν την εμπορευματική του αξία, έχει μια αξία χρήσης,την οποία και οφείλει να διαφυλάξει με κάθε τρόπο.Ο ερασιτέχνης δεν ασκεί ένα επάγγελμα, αλλά ένα "χόμπι", εξαιρετικά ευγενικό και εποικοδομητικό και για τον ίδιο και για την κοινωνική ομάδα ή το κοινό στο οποίο απευθύνεται η ερασιτεχνική δημιουργία.Σκοπός της, συνεπώς, δεν είναι η ανίχνευση ταλέντων για την "τροφοδοσία" και την ανανέωση του επαγγελματισμού. Αυτό έτσι κι αλλιώς γίνεται.
* * *
Στην πραγματικότητα, ο ερασιτέχνης δημιουργός δεν "κάνει τέχνη". Ζει την τέχνη και ζώντας την, κατανοεί με μεγαλύτερη ευχέρεια τα κοινωνικά προβλήματα, όπως αυτά αντανακλώνται συμπυκνωμένα στην τέχνη. Αυτό σημαίνει πως, βοηθώντας την ερασιτεχνική δημιουργία, δε βοηθάμε την τέχνη, αλλά την ίδια τη ζωή.Δε μας ενδιαφέρει να φτιάξουμε καλλιτέχνες - δεν είναι δική μας αρμοδιότητα - αλλά ανθρώπους με αυξημένη κοινωνική συνείδηση, με την επικουρία της τέχνης.
* * *
Ο ερασιτέχνης δημιουργός κάνει αυτό που κάνει, γιατί το κρίνει σκόπιμο ο ίδιος και το εγκαταλείπει εύκολα όταν νομίζει πως αυτό που κάνει δεν τον εξυπηρετεί πια ή δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του. Ομως, εφόσον δεσμεύεται εθελοντικά, με πειθαρχία υλοποιεί το κοινό πρόγραμμα της ομάδας κι αυτή η πειθαρχία είναι ελεύθερη και αβίαστη.
Η ερασιτεχνική καλλιτεχνική δημιουργία παίζει βασικό ρόλο στην αποπεριθωριοποίηση του νέου ανθρώπου, αφού τον εντάσσει αρμονικά σε μια ομάδα με κοινούς στόχους και επιδιώξεις.
Τα ερασιτεχνικά καλλιτεχνικά συγκροτήματα μπορούν να παίξουν έναν εξαιρετικά αποφασιστικό, έμμεσο ρόλο και στην επαγγελματική καλλιτεχνική δημιουργία. Οχι μόνο γιατί διαμορφώνουν πιο συνειδητούς και υπεύθυνους θεατές ή ακροατές,αλλά κυρίως γιατί μπορούν να λειτουργήσουν σαν "ομάδες πίεσης" και προς το κράτος και την αντιλαϊκή πολιτική του και προς τους μεγαλέμπορους της τέχνης, που έχουν κάθε λόγο να κρατούν το λαό σε μια κατάσταση απάθειας και αμάθειας.
* * *
Η ερασιτεχνική δημιουργία είναι προοδευτική απ' την ίδια της τη φύση. Δε γίνεται κανείς ερασιτέχνης δημιουργός για να ωφελήσει τον εαυτό του βλάπτοντας τους άλλους, πράγμα που είναι ο κανόνας στις μορφές τέχνης που ελέγχουν τα μονοπώλια, τα οποία για εκείνο που, κυρίως, ενδιαφέρονται είναιη εξαχρείωση της μάζας,ώστε αυτή να γίνεται ευκολότερα "του χεριού" τους.
* * *
Τις περισσότερες φορές αναπαράγονται τα κυρίαρχα καλλιτεχνικά μοντέλα.Λείπει η δημιουργικότητα και η ανησυχία για το ρόλο, γενικά, και τους στόχους της ερασιτεχνικής δουλιάς.
Ομως, πρέπει να τονίσουμε πως η ερασιτεχνική απασχόληση με την τέχνη είναι μια αντικειμενική διαδικασία,με την έννοια ότι στον καπιταλισμό γεννιέται αυθόρμητα η ανάγκη για δημιουργική συμμετοχή των ατόμων σε κάτι που φέρνει τη σφραγίδα τους. Μια ανάγκη που η ίδια η αποξένωση στην εργασία γεννά. Απ' αυτή την άποψη ερασιτεχνικά σχήματα θα υπάρχουν (άλλα θα σβήνουν και άλλα θα ξεκινούν) παρά τη φυσιολογική άρνηση του κράτους να τα ενισχύσει.
* * *
Γι' αυτό τα θέλει βουτηγμένα στη βρώμα της "ελεύθερης αγοράς". Γι' αυτό θεσμοθετεί καλοπληρωμένους καλλιτεχνικούς διευθυντές. Γι' αυτό σπρώχνει μαθητικά και άλλα ερασιτεχνικά σχήματα στα γραφεία των κάθε λογής "μάνατζερ".
Ολα αυτά και πολλά ακόμα, που στοιχειοθετούν την "εκσυγχρονιστική" αντίληψη για τον ερασιτέχνη, σπρώχνουν το παραγόμενο έργο στις εμπορικές προτεραιότητες των καθ' ύλην αρμοδίων πολυεθνικών και εθίζουν το δέκτη έτσι, ώστε ευκολότερα να αφομοιώνει τα καλλιτεχνικά σκουπίδια.
* * *
Οι εθνικοτοπικοί σύλλογοι, τα στέκια, τα πολιτιστικά κέντρα μπορούν και πρέπει να αποτελέσουν ζωντανά κύτταρα μιας ριζικά διαφορετικής λογικής στον πολιτισμό.
Η ουσιαστική σύνδεση αυτών των σχημάτων με το κίνημα μπορεί να κλείσει πολλά "παράθυρα" στην άρχουσα τάξη.
Ταυτόχρονα τα συνδικάτα, τα σωματεία, οι σύλλογοι, μπορούν να παίξουν - εκτός των άλλων - ένα σοβαρό μορφωτικό, παιδαγωγικό, πολιτιστικό ρόλο που θα στηρίζεται στη λαϊκή παράδοση, στους λαϊκούς καλλιτέχνες, στη σύγχρονη λαϊκή δημιουργία.
Σταύρος ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ