Κυριακή πρωί, στον Τύμβο του Μαραθώνα. Ωρα 8.00, 8.00 και κάτι. Δεκάδες πούλμαν κατεβάζουν ανθρώπους κάθε ηλικίας. Χιλιάδες φιλειρηνιστές, από όλες τις περιοχές της Αττικής σχηματίζουν μελίσσι πολύβουο. Τα πρόσωπα φωτίζονται, οι αγκαλιές ανοίγουν.
- Πάλι εδώ;
- Δε θα 'χανα με τίποτα αυτό το πανηγύρι.
Διάλογοι τέτοιοι κι άλλοι που δείχνουν την αποφασιστικότητα όλων να αποδείξουν, με τη συμμετοχή τους στη Μαραθώνια Πορεία Ειρήνης, ότι ο ιμπεριαλισμός και οι πολιτικοί του εκπρόσωποι δεν είναι «χωρίς αντίπαλο σ' αυτόν τον κόσμο». Και ότι ο αντίπαλος αυτός - το Παγκόσμιο Φιλειρηνικό Κίνημα και ιδιαίτερα το, ποτισμένο μέχρι το μεδούλι με αντιιμπεριαλιστικά αισθήματα, ελληνικό του τμήμα - είναι αποφασισμένος να μην τους αφήσει σε «χλωρό κλαδί».
Μέσα σε κλίμα έντονης συγκίνησης παλιοί συναγωνιστές και νέοι φιλειρηνιστές συγκεντρώνονται γύρω από την αναμμένη φλόγα, σύμβολο της φωτιάς του αγώνα, για να αποτίσουν φόρο τιμής στον αγωνιστή φιλειρηνιστή Γρηγόρη Λαμπράκη, αλλά και για να δώσουν την υπόσχεση πως θα είναι οι συνεχιστές του οράματός του, που παραμένει πάντα επίκαιρο.
«Είμαστε εδώ για να τιμήσουμε τη μνήμη του αγωνιστή της Ειρήνης Γρ. Λαμπράκη, αλλά και για να δηλώσουμε έμπρακτα την αντίστασή μας στη βαρβαρότητα της νέας τάξης, αλλά και στην ελληνική κυβέρνηση, που με τις υπογραφές της βάζει τη σφραγίδα στα εγκλήματα του ΝΑΤΟ, που εκχωρεί γην και ύδωρ στους ΝΑΤΟικούς», επισήμανε στην τελετή έναρξης ο Στρατής Κουνιάς, αντιπρόεδρος της ΕΕΔΥΕ.
Εδώ οι δύο γιοι του Γρηγόρη Λαμπράκη, ο Γιώργος και ο Γρηγόρης, εδώ και ο συνοδοιπόρος του στην πρώτη Μαραθώνια Πορεία Ειρήνης Μπάμπης Παπαδόπουλος. Μαζί τους ο Ορέστης Κολοζώφ, μέλος του ΠΓ της ΚΕ και κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΚΚΕ, η Χρ. Τσεντούρου και ο Γ. Σταυρόπουλος από το ΠΑΜΕ, ο Ν. Στεφανίδης νομαρχιακός σύμβουλος Ανατολικής Αττικής του ΚΚΕ, ο Ν. Ρογκάκος δήμαρχος Βύρωνα, ο Γ. Γιώγος δήμαρχος Πετρούπολης, ο Ν. Ζώτος από την ΑΔΕΔΥ, αλλά και εκπρόσωποι του Παγκόσμιου Φιλειρηνικού Κινήματος.
Το σύνθημα ακούγεται από τα στελέχη της ΕΕΔΥΕ και η πορεία αρχίζει. Προπορεύεται το πανό της ΕΕΔΥΕ, που αναγράφει το σύνθημα: «Εξω το ΝΑΤΟ από τα Βαλκάνια. STOP στην ενεργό συμμετοχή της κυβέρνησης στα επιθετικά σχέδια του ΝΑΤΟ. Οχι στη ΝΑΤΟποίηση - Διχοτόμηση του Αιγαίου και της Κύπρου».
«Φονιάδες των λαών Αμερικάνοι», είναι το πρώτο σύνθημα που έρχεται να δονήσει την πορεία. Και τα συνθήματα έρχονται το ένα μετά το άλλο, καθώς οι φιλειρηνιστές με βήμα ταχύ αφήνουν πίσω τους τα χιλιόμετρα: «Ενας είναι ο εχθρός ο ιμπεριαλισμός», «Ορκος στο Λαμπράκη, χρέος στη ζωή, να φύγουν οι βάσεις και οι Αμερικανοί», «Οι ιμπεριαλιστές τη γη ξαναμοιράζουν, με των λαών το αίμα τα σύνορα χαράζουν».
Η πορεία φτάνει στη Νέα Μάκρη. Ο δήμος προσφέρει νερά στους οδοιπόρους της ειρήνης, ενώ απευθύνουν χαιρετισμό ο δήμαρχος Ι. Λουίζος και ο πρόεδρος της Επιτροπής Ειρήνης Β. Αναγνώστου και η πορεία συνεχίζει. Επόμενη στάση των φιλειρηνιστών η Ραφήνα. Λίγο νερό, μια ανάσα και «συναγωνιστές συνεχίζουμε».
Με τον καιρό «συνοδοιπόρο», οι μαραθωνοδρόμοι της Ειρήνης συνεχίζουν στο δρόμο προς το Πικέρμι. Καθ' όλη τη διάρκεια της διαδρομής οι οδοιπόροι όλων των ηλικιών δε σταματούν να δηλώνουν με πείσμα και αποφασιστικότητα την άρνησή τους να συμμετάσχουν στα δολοφονικά ΝΑΤΟικά σχέδια για την περιοχή των Βαλκανίων και τη θέλησή τους να ζήσουν αυτοί, αλλά και οι επόμενες γενιές με ειρήνη.
«Μόλις πριν μια βδομάδα οι Αμερικανοί γκάνγκστερ ανακοίνωσαν ότι ο ελληνικός λαός, το φιλειρηνικό κίνημα είναι τρομοκράτες. Ομως το ρόλο του τρομοκράτη παίζει η ελληνική κυβέρνηση, που συνεργάζεται με το ΝΑΤΟ. Γιατί η κυβέρνηση Σημίτη θέλει να μας φέρει πίσω, σε εποχές που στρατοδικεία και παρακρατικοί δολοφονούσαν ειρηνιστές», είπε χαρακτηριστικά ο Γ. Κόκκαλης. Αμέσως μετά οι αντιστασιακοί μαζεύτηκαν μπροστά στο μνημείο των 54 πεσόντων και τραγούδησαν το «Επέσατε θύματα αδέλφια εσείς»...
Το καραβάνι της ειρήνης με την ίδια ζωντάνια, με το ίδιο πείσμα - και παρά το φόρτε του μεσημεριού - ξεκινά για τον επόμενο σταθμό της μεγάλης πορείας, την Παλλήνη. Εκεί όπου βρίσκεται, τιμής ένεκεν, το άγαλμα του μεγάλου Γρ. Λαμπράκη. Στο χώρο αυτό, όπου αθλούνται τα παιδιά και οι νέοι του Δήμου Παλλήνης, πραγματοποιείται και η ανάλογη εκδήλωση. Ο δήμαρχος της πόλης Σπύρος Κωνσταντάς και ο πρόεδρος του Νομαρχιακού Συμβουλίου Ανατολικής Αττικής Δ. Μαντζούρης καλωσορίζουν τους μαραθωνοδρόμους και καταγγέλλουν στους χαιρετισμούς τους την ελληνική κυβέρνηση, η οποία έχει παραχωρήσει το Λιτόχωρο στους ΝΑΤΟικούς φονιάδες των λαών της Βαλκανικής.
Χαιρετισμό απευθύνει και η εκπρόσωπος της ΟΓΕ, Μαρίζα Κιτάνη, η οποία συνδέει την αντιιμπεριαλιστική, φιλειρηνική πορεία με τη γιορτή της Μητέρας, λέγοντας: «Μάνα Ελληνίδα να συνεχίσεις να επαγρυπνείς και να μαθαίνεις τα παιδιά σου να αγωνίζονται και να αντιστέκονται όπως εσύ. Είναι χρέος!». Ακολουθεί κατάθεση στεφάνου στο άγαλμα «του ανθρώπου, του ειρηνιστή, του αθλητή, του επιστήμονα, του πρωτοπόρου» Γρ. Λαμπράκη, απ' τους Σπ. Κωνσταντά, Δ. Μαντζούρη, απ' τα παιδιά του Γιώργο και Γρηγόρη Λαμπράκη και απ' τον συνοδοιπόρο του Λαμπράκη στην πρώτη πορεία ειρήνης - πριν 37 χρόνια - Μπάμπη Παπαδόπουλο. Στο τέλος της εκδήλωσης μια μικρή ομάδα, απ' τα 600 παιδιά που μαθαίνουν ελληνικούς χορούς στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Παλλήνης, προσφέρουν θέαμα και ψυχαγωγία. Αμέσως μετά οι ειρηνοδρόμοι παίρνουν τη θέση τους πάλι στο δρόμο. Επόμενος σταθμός η πλατεία της Αγ. Παρασκευής. Πάμε, λοιπόν.
Με το σύνθημα «Κυβέρνηση Σημίτη - Υπάλληλοι του ΝΑΤΟ, η Ελλάδα δεν είναι προτεκτοράτο» πολλοί φίλοι της Ειρήνης υποδέχονται τους ειρηνοδρόμους στην πλατεία της Αγ. Παρασκευής. Στην εκδήλωση που ακολουθεί απευθύνουν χαιρετισμό ο δήμαρχος Αγ. Παρασκευής Σ. Κώτσης και ο εκπρόσωπος του ΠΑΜΕ Μπ. Βορτελίνος.
Ο δήμαρχος, απευθυνόμενος - όπως λέει - στους συνοδοιπόρους του Γρ. Λαμπράκη, τονίζει ότι «η ενδυνάμωση του φιλειρηνικού κινήματος είναι απαραίτητος όρος και βασική προϋπόθεση για τη διαμόρφωση αγωνιστικών συνειδήσεων που θα παλέψουν για την ανεξαρτητοποίηση της χώρας μας. Μόνο έτσι - συνεχίζει - μπορεί η Ελλάδα να βγει έξω από τον παγκόσμιο καταμερισμό και τα σχέδια των Αμερικάνων». Ο δήμαρχος καταλήγει λέγοντας ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει και έχει το χρέος «να συμβάλει στη διαμόρφωση ρευμάτων πάλης για την ειρήνη και τη δημοκρατία».
Παίρνοντας το λόγο Μπ. Βορτελίνος, επισημαίνει ότι «σήμερα βαδίζουμε στα βήματα του Γρ. Λαμπράκη, των εκατομμυρίων αγωνιστών για την ειρήνη, για να καταδικάσουμε τα ιμπεριαλιστικά σχέδια». Το ΠΑΜΕ - συνεχίζει - έχει ήδη δώσει δείγματα γραφής, όταν «μαζί πορευόμασταν πέρυσι στις εκατοντάδες πορείες ενάντια στο βάρβαρο πόλεμο του εγκληματικού μετώπου του ευρωΝΑΤΟ, στο οποίο συμμετείχε ενεργά και η ελληνική κυβέρνηση και με τον τρόπο τους όλες εκείνες οι πολιτικές και συνδικαλιστικές ηγεσίες που ευαγγελίζονται την ΟΝΕ και τη μεσαιωνική τάξη πραγμάτων».
Παρόντες στην εκδήλωση και οι εκπρόσωποι των κινημάτων για την ειρήνη από την ΗΠΑ, Μ. Ντόρις, το Βέλγιο, Τ. Σπίερ και Λ. Πράντερ, καθώς και τετραμελής αντιπροσωπεία από τη Γερμανία.
Μετά τη λήξη της μικρής εκδήλωσης στην πλατεία της Αγ. Παρασκευής, οι μαραθωνοδρόμοι ξεχύνονται προς την Αθήνα. Εχουν πια πολλαπλασιαστεί, μια που σ' όλες τις στάσεις που έχουν κάνει νέες φουρνιές από αγωνιστές της Ειρήνης έχουν προστεθεί στη «στρατιά» τους. Ομως οι «εισροές» δεν έχουν τελειώσει. Συνεχίζουν και - μάλιστα - πυκνώνουν, όσο οι αγωνιστές της Ειρήνης «καταπίνουν» και τα τελευταία χιλιόμετρα.
Μικρή στάση έξω από το υπουργείο Εθνικής Αμυνας και ευκαιρία για να θυμηθούν - και να θυμίσουν στους παρευρισκόμενους - τη ΝΑΤΟική άσκηση «Dynamic mix», τονίζοντας ότι πρόκειται για «πρόβα τζενεράλε» νέας πιο σκληρής επέμβασης που ετοιμάζουν τα «γεράκια» του ΝΑΤΟ στα Βαλκάνια. Το σύνθημα που κυριαρχεί ποιο άλλο; «Θέλουμε στρατό δημοκρατικό, όχι εξαρτημένο και ΝΑΤΟικό».
Στη γέφυρα της Κατεχάκη επιφωνήματα θαυμασμού ξεφεύγουν από τα στόματα των δημοσιογράφων που καλύπτουν την πορεία καθώς «ανακαλύπτουν» το μέγεθός της. Μια φουρτουνιασμένη αντιιμπεριαλιστική λαοθάλασσα, που απλώνεται μέχρι εκεί που φτάνει το μάτι σου.
Οι ειρηνοδρόμοι ακούραστοι συνεχίζουν, πλησιάζοντας προς το κέντρο της Αθήνας. Τα συνθήματα γίνονταν ολοένα και πιο δυνατά. Φτάνοντας στην αμερικάνικη πρεσβεία, όπου υπάρχουν τουλάχιστον 15 δεκάδες κλούβες και άνδρες των ΜΑΤ σε παράταξη, το σύνθημα «Φονιάδες των λαών Αμερικάνοι» ακούγεται πιο δυνατά από ποτέ, ενώ τα μεγάφωνα στέλνουν σαφές μήνυμα: «Ο βρώμικος πόλεμος εναντίον της Γιουγκοσλαβίας επέδειξε με τον πιο βάρβαρο τρόπο τα σχέδια των ιμπεριαλιστών για την παγκόσμια κυριαρχία των πολυεθνικών, ανέδειξε το φρικαλέο πρόσωπο της νέας τάξης πραγμάτων. Κανένας Ελληνας φαντάρος έξω από τα σύνορά μας, να σταματήσει κάθε διευκόλυνση της ελληνικής κυβέρνησης προς τους ΝΑΤΟικούς ιμπεριαλιστές».
Με άριστη διάταξη, προστατεύοντας με ίδιες δυνάμεις τον κορμό της πορείας από προκλήσεις και πιθανές προβοκάτσιες, οι φιλειρηνιστές περνούν «ξυστά» δίπλα από τα παρατεταγμένα ΜΑΤ και με αμείωτο ρυθμό συνεχίζουν το δρόμο τους προς την πλατεία Συντάγματος. Στην κεφαλή της πορείας έχουν τώρα τεθεί οι αντιπρόσωποι από τις χώρες που συμμετείχαν στο Παγκόσμιο Συνέδριο Ειρήνης. Μέσα σε θύελλα χειροκροτημάτων από το πλήθος που γεμίζει δεξιά και αριστερά τα πεζοδρόμια, μετά από δώδεκα περίπου ώρες πορεία, φθάνουν στην πλατεία Συντάγματος. Το χρέος στο Λαμπράκη και στη ζωή έχει επιτελεστεί. Και η ικανοποίηση στα κουρασμένα, αλλά λαμπερά πρόσωπα όλων κάτι παραπάνω από φανερή.
Στις 7.30 ο κόσμος υποδέχεται με χειροκροτήματα τους ξένους συνέδρους που συμμετείχαν στις εργασίες του παγκόσμιου συνεδρίου Ειρήνης στο Πάντειο και εκείνοι ανταποδίδουν χαιρετώντας. Λίγο πριν τις οχτώ, το ανθρώπινο «ποτάμι» των οδοιπόρων της ειρήνης εμφανίζεται με τα πανό και τις σημαίες, με πρόσωπα κουρασμένα από την προσπάθεια, αλλά με μάτια να λάμπουν από χαρά και ο κόσμος ξεσπά σε χειροκροτήματα, ενώ η ένταση στα μεγάφωνα ανεβαίνει ακόμη πιο πολύ και η φωνή του Ρίτσου αποδίδει το δικό της «καλωσορίσατε».
Η πορεία παίρνει κι αυτή θέση γύρω από την εξέδρα και στο βήμα ανεβαίνει ο νεοεκλεγείς, από το συνέδριο, εκτελεστικός γραμματέας της Εκτελεστικής Γραμματείας του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ειρήνης και γενικός γραμματέας της ΕΕΔΥΕ, Θανάσης Παφίλης που θα πει, ότι «είναι μια σημαντική μέρα σήμερα, γιατί μαζί με τον αδούλωτο λαό της Αθήνας, μαζί με την ανυπότακτη νεολαία, σμίγει και η φωνή των αγωνιστών της ειρήνης σε όλο το κόσμο, στον αγώνα για την ανατροπή της νέας ιμπεριαλιστικής τάξης».
«Βίβα Κούβα!», ήταν το σύνθημα με το οποίο υποδέχτηκε το πλήθος, τον αντιπρόεδρος του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ειρήνης, Κουβανό, Ορλάντο Φουντόρα Λόπεζ. Ο οποίος, αφού εξέφρασε τη συγκίνησή του για τη συγκέντρωση και την πορεία υποσχέθηκε, κάνοντας την πλατεία... να «βουλιάξει» από τα συνθήματα, ότι η κουβανική επανάσταση δε θα προδώσει την αλληλεγγύη των λαών απέναντί της.
Ο επίτιμος πρόεδρος του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ειρήνης, ο Ινδός Ρομέ Σάντρα χαιρέτισε όλες τις χώρες που παλεύουν ενάντια στον ιμπεριαλισμό σήμερα και διαβεβαίωσε πως οι δυνάμεις της ειρήνης είναι και θα είναι ενωμένες.
Ιδιαίτερα συμβολικός ήταν ο χαιρετισμός του προέδρου του κινήματος ειρήνης των ΗΠΑ, Αλφρεντ Μάρντερ, ο οποίος μετέφερε τους χαιρετισμούς «των άλλων ΗΠΑ. Των ΗΠΑ των συμμάχων μας αγωνιστών του Σιατλ και της Ουάσιγκτον». «Ο ιμπεριαλισμός έχει επίπτωση σε όλο τον κόσμο, αλλά και στους εργαζόμενους και στο λαό των ΗΠΑ».
Η εκπρόσωπος της «Νεανικής Δράσης» για την Ειρήνη, Δέσποινα Μαχαιροπούλου διαβεβαίωσε πως «η νεολαία δε θα κάνει τη χάρη στον ιμπεριαλισμό και θα αντισταθεί».
Ο πρόεδρος της ΕΕΔΥΕ και επίτιμος πρόεδρος του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ειρήνης, Βαγγέλης Μαχαίρας χαρακτήρισε «μεγαλειώδη» την πορεία ειρήνης και σημείωσε πως το φιλειρηνικό κίνημα επιβεβαιώνεται ήδη τραγικά για τις συνέπειες της ιμπεριαλιστικής επίθεσης στη Γιουγκοσλαβία. Η εκδήλωση έκλεισε με την ανάγνωση του ψηφίσματος της συγκέντρωσης από τον γιο του Γρηγόρη Λαμπράκη, Γιώργο.
Ανάμεσα στους πολλούς παρευρισκόμενους ήταν και η αντιπροσωπεία του ΚΚΕ με τους Ορέστη Κολοζώφ, Αντώνη Σκυλλάκο, Μπάμπη Αγγουράκη και Στρ. Κόρακα, η πρέσβειρα της Κούβας, ο επικεφαλής της «Συμπαράταξης για την Αθήνα» Λεων. Αυδής, ο πρόεδρος των συνταξιούχων Τ. Μαυροδόγλου, ο πρόεδρος της ΠΕΑΕΑ Ν. Τερζόγλου κ.ά.