Υπάρχουν δυνατότητες για πραγματική οικονομική ανάπτυξη της χώρας; Ποια η σχέση της αυτοδύναμης οικονομικής ανάπτυξης και της εθνικής κυριαρχίας; Ποιος ο ρόλος και οι στοχεύσεις του αμερικανονατοϊκού ιμπεριαλισμού στην περιοχή των Βαλκανίων και ευρύτερα;
Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντά με το άρθρο του, που δημοσιεύουμε σήμερα σε τέσσερα μέρη, ο συνεργάτης μας, ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ, καθηγητής, κοσμήτορας της Πολυτεχνικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης, με τίτλο «Αυτοδυναμία, ανάπτυξη και εθνική κυριαρχία, το τρίπτυχο της ύστατης προσπάθειας για την οικονομική ανάπτυξη της πατρίδας μας».
«Τα Βαλκάνια θα είναι για αρκετά χρόνια θέατρο επιχειρήσεων "ειρηνευτικών διαδικασιών" των Αμερικανο-νατοϊκών συμφερόντων, με κύριο στόχο τα μεγάλα πετρελαϊκά κοιτάσματα του Βορείου Ιονίου και των αλβανικών παραλίων της Αδριατικής, καθώς και τα τεράστια υποθαλάσσια κοιτάσματα του Βορείου Αιγαίου». Τα παραπάνω τονίζει ο αρθρογράφος και παρουσιάζει τα στρατηγικά υλικά του ελληνικού υπεδάφους, το χρονικό της αναζήτησης πετρελαίου στη χώρα μας και το ρόλο που παίζουν τα «σπάνια υλικά» στη σύγχρονη οικονομία.
«Η μοιρασιά των σπάνιων αγαθών -καταλήγει ο αρθρογράφος- δεν έχει καμία σχέση με την έννοια του συνεταιρισμού. Η αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων είναι σχέση ανταγωνιστική και όχι συνεταιριστική. Η μαγική ευρωπαϊκή λέξη εταίρος, εδώ δεν έχει κανένα απολύτως νόημα. Αυτοδυναμία, ανάπτυξη και εθνική κυριαρχία αποτελεί το τρίπτυχο της ύστατης προσπάθειας για την οικονομική ανάπτυξη της πατρίδας μας».
Αυτοδυναμία, ανάπτυξη και εθνική κυριαρχία αποτελεί το τρίπτυχο της ύστατης προσπάθειας για την οικονομική ανάπτυξη της πατρίδας μας
Δεν είναι τυχαίο ότι όταν οι αμερικανικές κυβερνήσεις καταγγέλλουν τον εθνικισμό, εννοούν τον οικονομικό εθνικισμό, το δικαίωμα δηλαδή της προστασίας του εθνικού πλούτου (κυρίως των φυσικών πόρων) που διαθέτουν μη ισχυρά κράτη. Καθώς ο πληθυσμός της Γης διπλασιάστηκε από τα μέσα του 20ού αιώνα και η οικονομία πενταπλασιάστηκε σε μέγεθος, η ζήτηση των φυσικών πόρων πήρε εκρηκτικές διαστάσεις. Από το 1950, η χρήση του νερού τριπλασιάστηκε, η καύση ορυκτών καυσίμων αυξήθηκε περίπου τέσσερις φορές, όπως και οι εκπομπές άνθρακα. Η συνεχώς ανερχόμενη ζήτηση φυσικών πόρων αρχίζει να υπερβαίνει την ικανότητα των φυσικών συστημάτων της Γης. Στο βαθμό που διαδραματίζεται αυτή η εξέλιξη, η πλανητική οικονομία πλήττει τα θεμέλια πάνω στα οποία αναπτύσσεται.
Οι λεγόμενες «ειρηνευτικές διαδικασίες» που προωθούν οι Αμερικανοί στις περιοχές με πλούσιες πρώτες ύλες δεν είναι τίποτα άλλο παρά πράξεις που εξασφαλίζουν τον έλεγχο των πόρων αυτών από τις ΗΠΑ. Οι «ειρηνευτικές διαδικασίες» των ΗΠΑ με τις οποίες προασπίζονται τα «ζωτικά εθνικά συμφέροντα» στοχεύουν στην αύξηση των κερδών των υπερεθνικών αμερικανικών εταιριών με προσαρμογή των παλιών μεθόδων εκμετάλλευσης του λεγόμενου τρίτου κόσμου. Η κυριαρχία επ' αυτού δεν ασκείται πλέον με τις γνωστές αποικιοκρατικές μεθόδους, αλλά μέσω ενός πολυεθνικού στρατού με μισθοφορική φυσιογνωμία (ΝΑΤΟ) και τη συνδρομή μιας τοπικής βιτρίνας, που είναι ένα κράμα ντόπιων οικονομικών συμφερόντων, διαπλεκομένων ισχυρά με τις κυβερνήσεις των κρατών.
Η περιοχή των Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης με την ευρύτερη έννοια, αποτελεί συστατικό της στρατηγικής των ΗΠΑ στη μόνιμη επιδίωξή τους να ελέγχουν τους μη ανανεώσιμους φυσικούς πόρους, τα στρατηγικά ορυκτά, και κυρίως το πετρέλαιο. Η πετρελαϊκή πολιτική των ΗΠΑ επέδειξε το μέγιστο βαθμό σταθερότητας μέσα στο χρόνο, δηλαδή δεν αποτελεί μόνο μια πολιτική ελέγχου των πρώτων υλών που οι ίδιες έχουν ανάγκη, αλλά ελέγχου και των πηγών τροφοδοσίας των διεθνών ανταγωνιστικών τους, και ιδιαιτέρως της Ευρωπαϊκής Ενωσης, αλλά και της Ιαπωνίας, της οποίας τις εισαγωγές σε πετρέλαιο τις ελέγχουν αδιάλειπτα από το 1949.
Εάν λάβουμε υπόψη ότι από το 1900 ως σήμερα, σε αυτόν τον αιώνα, ο πληθυσμός των Ηνωμένων Πολιτειών πολλαπλασιάστηκε τέσσερις φορές, αλλά η ανάγκη για χρησιμοποίηση πρώτων υλών πολλαπλασιάστηκε δεκαεφτά φορές, τότε μπορούμε να καταλάβουμε το ρόλο του διεθνή χωροφύλακα των ΗΠΑ με τον μανδύα των δήθεν ειρηνευτικών διαδικασιών. Να θυμηθούμε μερικές από τις πιο πρόσφατες αυτές «ειρηνευτικές διαδικασίες», όπως: ο διαμελισμός των Βελγικού Κονγκό χάρη των ουρανιούχων αποθεμάτων του, τα γεγονότα της Περσίας μετά την εθνικοποίηση των πετρελαίων της (Μοσαντέκ), η εγκαθίδρυση της στρατιωτικής δικτατορίας του Πινοσέτ στη Χιλή, όταν η εθνικοποίηση των ορυχείων χαλκού της χώρας αυτής ήταν πλέον ορατή, ο πόλεμος του Κόλπου, χάρη του ελέγχου των πετρελαϊκών κοιτασμάτων των Αραβικών (Αμερικανικών) Εμιράτων, η υποκίνηση και ενίσχυση των Τσετσένων ανταρτών, χάρη των πλούσιων κοιτασμάτων πετρελαίου της Κασπίας Θάλασσας, η σύλληψη και φυλάκιση του Κούρδου ηγέτη Οτσαλάν, προκειμένου να σβήσει κάθε ίχνος κουρδικής αντίστασης για να περάσει με ασφάλεια ο μεγαλύτερος αγωγός πετρελαίου όλων των εποχών από το Τσεϊχάν.
Οσα αναφέρθηκαν πιο πάνω αποτελούν ένα μικρό δείγμα των περίφημων «ειρηνευτικών διαδικασιών» που επιβάλλονται στους μικρούς ανήμπορους λαούς με στόχο τη διαρπαγή των φυσικών και άλλων πόρων, για να επαληθευτεί μέχρι τις μέρες μας η ρήση του Σενέκα: «Σε όλους τους πολέμους, από τον Τρωικό ίσαμε σήμερα, το κυριότερο ελατήριο υπήρξε η κλοπή και η διαρπαγή».
Φοβούμαι ότι τα Βαλκάνια θα είναι για αρκετά χρόνια θέατρο επιχειρήσεων «ειρηνευτικών διαδικασιών» των Αμερικανο-νατοϊκών συμφερόντων με κύριο στόχο τα μεγάλα πετρελαϊκά κοιτάσματα του Βορείου Ιονίου και των αλβανικών παραλίων της Αδριατικής, καθώς και τα τεράστια υποθαλάσσια κοιτάσματα του Βορείου Αιγαίου. Τα κύρια μεταλλεύματα της Αλβανίας είναι ο άριστης ποιότητας χρωμίτης, οι πλουσιότατοι σε νικέλιο σιδηρονικελιούχοι λατερίτες απ' όπου εξάγεται σιδηρονικέλιο και τα διάσπαρτα χαλκούχα κοιτάσματα που αποτελούν την πρώτη ύλη για την παραγωγή χαλκού και χαλκοσυρμάτων. Επίσης, εξορύσσονται βιομηχανικά ορυκτά υψηλής ποιότητας από τάλκη, καολίνη και ορυκτοί άνθρακες (κυρίως λιγνίτες) που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Τέλος, πλούσια κοιτάσματα πετρελαίου βρίσκονται σε εκμετάλλευση εδώ και 70 χρόνια, παράγοντας μέχρι και 60 χιλιάδες βαρέλια ανά ημέρα αργό πετρέλαιο (τη δεκαετία του '60) και παρόλη την εκμετάλλευση, η απόληψη δεν έχει φθάσει ακόμη στο 30% των καταγεγραμμένων αποθεμάτων. Βεβαίως, οι προοπτικές για την ανεύρεση νέων κοιτασμάτων, ιδιαίτερα στις ακτές του Ιονίου και της Αδριατικής είναι τεράστιες.
Τα κοιτάσματα που υπάρχουν στο ελληνικό υπέδαφος και τα πλεονεκτήματα που διαθέτει έναντι άλλων χωρών της ΕΕ
Η ΛΑΡΚΟ είναι το μεγαλύτερο συγκρότημα παραγωγής νικελίου στην Ευρωπαϊκή Ενωση |
Ενώ οι ΗΠΑ στερούνται πολλών από τα ορυκτά και μέταλλα που καταναλώνουν, η Νότια Αφρική και η πρώην Σοβιετική Ενωση ελέγχουν τις πηγές αυτών των αναγκαίων ορυκτών πρώτων υλών. Ορισμένα από αυτά, τα οποία είναι πολυδιάστατα τόσο στα γεωλογικά τους χαρακτηριστικά όσο και στις χρήσεις τους (διαμάντια, χρωμίτης, βωξίτης, μαγγάνιο, νικέλιο) δείχνουν πως η γεωλογία επηρεάζει τη διεθνή πολιτική μετατρέποντας κοινά ορυκτά σε στρατηγικά. Με εξαίρεση τα διαμάντια, αυτές οι πρώτες ύλες υπάρχουν σε επαρκείς ποσότητες και στη χώρα μας, η οποία μάλιστα είναι η μοναδική παραγωγός χώρα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα όσον αφορά ορισμένες από αυτές:
Κοιτάσματα χρωμίτη. Το χρώμιο είναι η βάση για την παρασκευή του ανοξείδωτου χάλυβα. Τα σημαντικότερα κοιτάσματα χρωμίτη εμφανίζονται στις εξής χώρες: Ζιμπάμπουε, ΗΠΑ, Φιλανδία, Καναδά, Βραζιλία, Ινδία, Αλβανία, Ελλάδα, Τουρκία, Κύπρο. Στην Ελλάδα, η κύρια ζώνη εξόρυξης χρωμίτη βρίσκεται στο Βούρινο της Κοζάνης και είναι η μοναδική χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης που έχει στο υπέδαφός της σημαντικά εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα χρωμίτη.
Κοιτάσματα βωξίτη. Ο βωξίτης που μετατρέπεται σε μια ποικιλία πυρίμαχων υλικών πλούσιων σε αργίλιο, λειαντικών υλών και χημικών, χρησιμοποιείται επίσης στην παρασκευή του μετάλλου αργιλίου, που χρησιμοποιείται στην κατασκευή αεροσκαφών, μεταλλικών κατασκευών, ηλεκτρικών συσκευών, αλουμινόχαρτου και συσκευασιών αναψυκτικών.
Βωξιτοπαραγωγές χώρες είναι: η Καραϊβική, η Γουιάνα, η Βραζιλία, ενώ στη ζωή της Νότιας Ευρώπης περιλαμβάνεται και η Ελλάδα. Η Ελλάδα είναι η μεγαλύτερη βωξιτοπαραγωγός χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Κοιτάσματα μαγγανίου. Το μαγγάνιο βρίσκει ευρύτατη εφαρμογή κυρίως ως συστατικό σιδηροκραμάτων. Χρησιμοποιείται σχεδόν αποκλειστικά στην παρασκευή ξηρών στοιχείων.
Περισσότερες από 30 χώρες εξορύσσουν τη συνολική παραγωγή του μαγγανίου. Οι μεγαλύτεροι παραγωγοί είναι οι χώρες της πρώην Σοβιετικής Ενωσης, η Δημοκρατία της Νότιας Αφρικής, η Αυστραλία, η Βραζιλία, η Ινδία και η Κίνα. Με εξαίρεση την πρώην Σοβιετική Ενωση, καμιά από τις μεγάλες παραγωγούς χώρες δεν έχει ανεπτυγμένη βιομηχανία.
Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης που έχει στο υπέδαφός της κοιτάσματα μαγγανίου. Τα κυριότερα ελληνικά κοιτάσματα μαγγανίου βρίσκονται στο νομό Δράμας.
Κοιτάσματα νικελίου. Το νικέλιο είναι ένα σημαντικό μέταλλο που χρησιμοποιείται στην παρασκευή ειδικών ανθεκτικών κραμάτων. Η παρουσία του νικελίου σε κράματα με άλλα μέταλλα, αυξάνει τη σκληρότητα, την ανθεκτικότητα και στιλπνότητα. Επίσης βελτιώνει την αντιδιαβρωτική, την ηλεκτρική και θερμική συμπεριφορά των προϊόντων.
Η Ελλάδα είναι η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα νικελίου στην Ευρωπαϊκή Ενωση και η μοναδική χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης με σημαντικά κοιτάσματα νικελίου στο υπέδαφός της. Υπενθυμίζεται ότι η ΛΑΡΚΟ είναι το μεγαλύτερο συγκρότημα παραγωγής νικελίου στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
Σμηκτίτες. Το μεγάλο εύρος των χρήσεων και το επιστημονικό ενδιαφέρον των σμηκτιτών προέρχεται από τις φυσικές και χημικές τους ιδιότητες, που δεν επιδεικνύονται από κανένα άλλο γνωστό φυσικό υλικό.
Οι κύριες εφαρμογές των σμηκτιτών αργίλων περιλαμβάνουν την παρασκευή ρευστοκονιάματος για τη συγκόλληση ρωγμών και ασυνεχειών πετρωμάτων και εδαφών, την αύξηση της πλαστικότητας των κονιαμάτων, τη δημιουργία αδιαπέρατου και ελαστικού σκυροδέματος κ.ά. Αλλες εφαρμογές των σμηκτιτών αργίλλων είναι η διάθεση πυρηνικών αποβλήτων, τα φάρμακα και καλλυντικά, τα σαπούνια, τα χρώματα, τα κεραμικά, ο καθαρισμός του νερού.
Η Ελλάδα είναι η δεύτερη χώρα στον κόσμο στην εξόρυξη σμηκτιτών αργίλων μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα κύρια εξορυκτικά κέντρα είναι η Μήλος και η Κίμωλος.
Ενα μεγάλο μέρος των σμηκτιτών αργίλων που εξορύσσεται στην Ελλάδα εξάγεται στο εξωτερικό σε ημικατεργασμένη ή ακατέργαστη μορφή και επανεισάγεται με τη μορφή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Κοιτάσματα Μαγνησίου. Το μαγνήσιο έχει πολλαπλές χρήσεις, αφού είναι βασικό υλικό για ελαφρές κατασκευές, για την αεροπλοΐα, την αυτοκινητοβιομηχανία, τους σιδηροδρόμους και γενικά τις μηχανές. Κράματά του αντέχουν καλύτερα σε δονήσεις και κόβονται δυο φορές πιο εύκολα από το αλουμίνιο. Βρίσκει εφαρμογή στη διαστημική τεχνολογία, λόγω της αντοχής, της ελαφρότητάς του και της ιδιότητας να απορροφά θερμότητα. Η ικανότητά του να κάμπτεται σε μεγάλες πιέσεις, του δίνει ένα σοβαρό πλεονέκτημα έναντι του χάλυβα και του αλουμινίου.
Το μαγνήσιο αποτελεί μια από τις σημαντικές προσμείξεις του αργιλίου. Για το λόγο αυτό, όσα περισσότερα κράματα αλουμινίου παράγονται, τόσο περισσότερο μαγνήσιο χρειάζεται η αγορά. Η Ελλάδα είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός μαγνησίτη και περλίτη στην Ευρωπαϊκή Ενωση και εξάγει μαγνησίτη, που αποτελεί την ορυκτή μορφή μαγνησίου και καλύπτει το 46% της συνολικής παραγωγής της Δυτικής Ευρώπης.
Κοιτάσματα Ουρανίου. Η πιστοποίηση ύπαρξης κοιτασμάτων ουρανίου στον ελλαδικό χώρο είναι αδιαμφισβήτητη. Τα ουρανιούχα μεταλλεύματα εμφανίζονται στην Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία και στη Θράκη. Το ερώτημα είναι κατά πόσο είναι εκμεταλλεύσιμα και βέβαια ποιο είναι το μέγεθος των αποθεμάτων. Στο ερώτημα αυτό, θα επιχειρήσουμε να απαντήσουμε έμμεσα, διότι οι σχετικές μελέτες που έχουν γίνει στην περίοδο 1970-'76 από τον Smith, παραμένουν μέχρι σήμερα εμπιστευτικές.
Στη χώρα μας η παρουσία ουρανιούχων ορυκτών είχε επισημανθεί εδώ και αρκετά χρόνια από Ελληνες και ξένους επιστήμονες. Οι πιο κλασικές εμφανίσεις στην Ελλάδα ήταν:
Ολες οι παραπάνω εμφανίσεις μαζί με άλλες ενδείξεις και πληροφορίες, καθώς και η λεπτομερής έρευνα στο κοίτασμα της περιοχής Βάθης Κιλκίς και Κοτύλης Ξάνθης, ενισχύουν την πιστοποίηση ύπαρξης ουρανιούχων κοιτασμάτων σε μια εκτεταμένη περιοχή.
Ας μην ξεχνάμε ότι, από γεωλογική άποψη, όλος ο ελληνικός χώρος αποτελεί ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη ουρανιούχων μεταλλευμάτων. Ιδιαίτερα η γεωτεκτονική ζώνη της Ροδόπης, με τα κρυσταλλοσχιστώδη πετρώματα, έρχεται αναμφισβήτητα πρώτη μεταξύ όλων των γεωτεκτονικών ζωνών της Ελλάδος. Σύμφωνα με συμπεράσματα πολλών ερευνητών οι ουρανιούχες εμφανίσεις στην Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία και στη Θράκη, σε συνδυασμό με τις μεγάλες εμφανίσεις στη Γιουγκοσλαβία, τη Βουλγαρία και την Τουρκία, πείθουν ότι η περιοχή της Μακεδονίας και της Θράκης βρίσκεται περίπου στο κέντρο μιας μεταλλογενετικής επαρχίας ουρανίου.
Σε δημοσίευμα της εφημερίδας ΕΠΕΝΔΥΤΗΣ (23-2-1996) αναφέρεται ότι: «Το 1969 για πρώτη φορά η χούντα μέσω της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας απηύθυνε αίτημα προς τη Διεθνή Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (ελεγχόμενη από Αμερικανούς Επιστήμονες) να διερευνηθεί το υπέδαφος στις περιοχές Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Πενταμελής ομάδα, υπό τον Αμερικανό πυρηνικό Α. Σμιθ, άρχισε την έρευνα το 1971 και χρειάστηκαν πέντε χρόνια για να την ολοκληρώσει. Σε διεθνές συνέδριο στη Βιέννη το 1976 έγινε γνωστό (μέσα από μια μελέτη 25 σελίδων) ότι η χώρα μας διαθέτει πλουσιότατα κοιτάσματα ουρανίου».
Το παραπάνω δημοσίευμα κρίνεται ως απολύτως ακριβές, όσον αφορά το σκέλος αυτό, διότι πράγματι ο Smith διενήργησε εξονυχιστικές έρευνες, τα αποτελέσματα των οποίων κρίθηκαν εμπιστευτικά και ουδέποτε δόθηκαν στη δημοσιότητα.
Δεδομένου ότι, οι παραπάνω εμπιστευτικές μελέτες δεν έχουν δει ποτέ το φως της δημοσιότητας, γεννώνται τα παρακάτω ερωτήματα:
1) Εφόσον η έρευνα έγινε μετά από αίτημα της ελληνικής κυβέρνησης, γιατί δε συμμετείχε στη σύνταξη των εμπιστευτικών αυτών εκθέσεων κανείς από την Επιτροπή Ελληνικής Ατομικής Ενέργειας;
2) Υπήρξε αποδέκτης η ελληνική κυβέρνηση των εμπιστευτικών αυτών εκθέσεων. Εάν ναι, γιατί επί 30 χρόνια το θέμα παραμένει εμπιστευτικό. Αν όχι, γιατί δεν έχουν ζητηθεί;
Στο σημείο αυτό είναι σκόπιμο να θυμηθούμε ότι οι έρευνες για ουράνιο και πετρέλαιο στην Ελλάδα άρχισαν και τελείωσαν κατά τη διάρκεια της δικτατορικής διακυβέρνησης της Ελλάδας και συγκεκριμένα την περίοδο 1969 - 1974.