Η φωτογραφία που σόκαρε το 1994. Στη Ρουάντα το παιδί στέκει νεκρό - από αδέσποτη σφαίρα - στην άκρη του δρόμου, αλλά οι τρεις γυναίκες δεν το μαζεύουν, αφού πρωτεύει να πάνε στα ζωντανά παιδιά καθαρό πόσιμο νερό! |
Συγκεκριμένα, όπως τονίζει η διεθνής Οργάνωση, την τελευταία δεκαετία περισσότερα από 2.000.000 παιδιά έχουν σκοτωθεί και περισσότερα από 6.000.000 τραυματίστηκαν ή έμειναν ανάπηρα σε ένοπλες συγκρούσεις . «Με την κατάρρευση πολλών αναγνωρισμένων εθνικών κρατών και το αχαλίνωτο εμπόριο όπλων, οι "εσωτερικοί πόλεμοι" του τέλους του 20ού αιώνα είναι πεδία χρόνιας ανθρώπινης ανασφάλειας και κατάφωρων φρικαλεοτήτων, με συνεχώς αυξανόμενους πληθυσμούς να ελέγχονται και να τρομοκρατούνται από κακοποιές ομάδες», υπογραμμίζεται στην ετήσια έκθεση. Αξίζει να σημειωθεί πως περισσότερες από τις μισές απ' τις φτωχές χώρες του κόσμου είναι μπλεγμένες σε συνεχιζόμενες κρίσεις ή σε κρίσεις που ξεκινούν. Και η «Γιούνισεφ» το ερμηνεύει ως εξής: «Το γεγονός είναι ότι η φτώχεια, η παρατεταμένη αστάθεια, η απληστία και η απουσία ηγεσίας στήνουν το σκηνικό για πολλούς από αυτούς τους πολέμους και τον υποσιτισμό, τους θανάτους μητέρων και παιδιών, τον αναλφαβητισμό - περισσότερα από 130.000.000 παιδιά είναι αναλφάβητα - και τις διακρίσεις που αυτά γεννούν».
Παράλληλα, η διεθνής οργάνωση αναφέρεται στην εκτεταμένη βία, τόσο στον βιομηχανικό όσο και στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Βία που επηρεάζει βαθιά τις ζωές των παιδιών και των γυναικών -μερικές φορές μια ασήμαντη υποσημείωση, άλλες ένα σύνολο από εκρηκτικές στιγμές - μέσα στις οικογένειές τους και τις κοινότητές τους, στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και της ψυχαγωγία. «Η επίδραση της βίας μέσα σε μια οικογένεια, αν και είναι κρυμμένη από τη δημοσιότητα και τις στατιστικές, είναι δίχως άλλο η πιο επίμονη και δεν αφήνει ανέπαφη καμία κοινωνία ή κουλτούρα, καθώς περνάει μέσα από τη μία γενιά στην επόμενη, μετατρέποντας τα παιδιά που ανατράφηκαν στη βία σε βίαιους ενήλικες», αναφέρει η «Γιούνισεφ».
Περισσότερα από 2.000.000 παιδιά έχουν σκοτωθεί και άλλα 6.000.000 τραυματίστηκαν ή έμειναν ανάπηρα... |
Ισως ακόμα σήμερα να υπάρχουν 130.000.000 αναλφάβητα παιδιά στον κόσμο, ωστόσο τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει κάποια θετικά βήματα ως προς αυτό το θέμα |
Στην 11σέλιδη φετινή έκθεση της Γιούνισεφ για την κατάσταση των παιδιών στον κόσμο το 2000, είναι ίσως το μόνο σημείο όπου η διεθνής οργάνωση αναφέρεται σε κάποια θετικά βήματα που έγιναν τον αιώνα που φεύγει. Χωρίς ωστόσο να δίνει κάποιους συγκεκριμένους αριθμούς η Γιούνισεφ αναφέρει πως εκατοντάδες χιλιάδες γυναικών ζουν σήμερα επειδή είχαν προγραμματισμένες και σε σωστές συνθήκες εγκυμοσύνες. Περισσότερες γυναίκες από ποτέ απαλλάχτηκαν από τον αναλφαβητισμό, πράγμα που σύμφωνα με την οργάνωση οφείλεται «κατά μεγάλο μέρος σε πολιτικές δεσμεύσεις για την εκπαίδευση των κοριτσιών, ακολουθούμενες από ενημερωτικές εκστρατείες και τοπικές μεταρρυθμίσεις».
Αναφέρει ακόμα πως εκατομμύρια παιδιά, που γεννήθηκαν από υγιείς μητέρες, με σωστή διατροφή και εμβολιάστηκαν ενάντια στις παιδικές αρρώστιες, έχουν επιβιώσει, λαμβανομένου υπόψη πως άλλα που γεννήθηκαν πριν από το 1980 δεν κατόρθωσαν να επιβιώσουν. Ακόμα, σημειώνει η οργάνωση, χιλιάδες παιδιά και έφηβοι πηγαίνουν τις τελευταίες δύο δεκαετίες στο σχολείο, έχοντας έτσι λιγότερες πιθανότητες να βγουν στους δρόμους...
Οσο για τις «φιλοδοξίες» της οργάνωσης με τη φετινή της έκθεση, παραθέτουμε ως έχει - και γνωρίζοντας και πάλι πως ελάχιστα απ' αυτά θα γίνουν - το σχετικό απόσπασμα: «Αυτό το χρόνο η έκθεση για την Κατάσταση των παιδιών στον Κόσμο 2000, επιδιώκει να αναζωπυρώσει τη φλόγα που έκαιγε τόσο λαμπρά πριν μια δεκαετία, όταν εγκρίθηκε η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού για πρώτη φορά το 1989 και όταν συνήλθαν αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων στη Συνάντηση Κορυφής για τα Παιδιά του 1990. Είναι ένα κάλεσμα προς τους ηγέτες στις βιομηχανικές καθώς και τις αναπτυσσόμενες χώρες να επιβεβαιώσουν ξανά τη δέσμευσή τους προς τα παιδιά. Αποτελεί ένα κάλεσμα για διορατικότητα και πρωτοβουλία μέσα στις ίδιες τις οικογένειες και τις κοινότητες, εκεί όπου πρώτα γεννιέται ο σεβασμός προς τα δικαιώματα των παιδιών και των γυναικών και εκεί όπου ξεκινά και η προστασία αυτών των δικαιωμάτων. Και αποτελεί επίσης ένα κάλεσμα προς όλους τους ανθρώπους να κάνουν πραγματικότητα ένα καινούριο κόσμο μέσα σε μία μόνο γενιά: Ενα κοινό όραμα για τα παιδιά και τις γυναίκες, απελευθερωμένες από τη φτώχεια και τις διακρίσεις, απελευθερωμένες από τη βία και τις αρρώστιες».
Σε τρομακτικά ύψη ο αριθμός των ανθρώπων που πληρώνουν με εξαθλίωση τη συσσώρευση πλούτου από μια δράκα πολυεθνικές.
Σκελετωμένα παιδιά, δυστυχώς - κι ακόμα χειρότερα - σκελετωμένες πολιτικές και συνειδήσεις... |
«Πώς μπορούν να συνυπάρχουν σε μια εποχή τόσο αταίριαστες και αλληλοσυγκρουόμενες πραγματικότητες; Γιατί η πρόοδος ήταν εφικτή σε μερικές χώρες και όχι σε άλλες;». Τα δύο αυτά ερωτήματα θέτει - για πρώτη ίσως φορά τόσο ανοιχτά - η «Γιούνισεφ», στην καθιερωμένη ετήσια έκθεσή της για την κατάσταση των παιδιών στον κόσμο το 2000. Βέβαια, σ' αυτά της τα ερωτήματα η διεθνής οργάνωση αποφεύγει να δώσει ευθέως απαντήσεις, έστω και αν ακροθιγώς στέκεται στο θέμα της πολιτικής ηγεσίας των χωρών, επισημαίνοντας: «Απαντήσεις σ' αυτά τα ερωτήματα φέρνουν στο προσκήνιο το θέμα της ηγεσίας. Οπου η πολιτική βούληση, όσον αφορά τα παιδιά και τις γυναίκες, είναι σωστή, τα δικαιώματά τους μπορούν να προστατευτούν. Οπου η πολιτική βούληση είναι ανύπαρκτη, ακολουθούν καταχρήσεις και παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Το κοινωνικοπολιτικό σύστημα μένει και πάλι στο απυρόβλητο.
Περισσότερα από 600.000.000 παιδιά ζουν στα όρια της φτώχειας. Το παιδί απ' τη Μανίλα απλώνει χέρι και ζητά ελεημοσύνη. Ως πότε; |
Οσο για τον 21ο αιώνα που αρχίζει η πρόβλεψή της κάθε άλλο παρά αισιόδοξη μπορεί να είναι: «Καθώς αρχίζει ο 21ος αιώνας, οι γυναίκες και τα παιδιά είναι η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων στον κόσμο που ζουν στη φτώχεια, που σκοτώνονται και ακρωτηριάζονται σε συγκρούσεις και που είναι πιο ευάλωτοι στην προσβολή από τον ιό του ΕΪΤΖ. Τα δικαιώματά τους, όπως αυτά καθορίζονται στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού και στη Σύμβαση για την Εξάλειψη κάθε Είδους Διακρίσεων σε βάρος των Γυναικών, παραβιάζονται καθημερινά με αναρίθμητους τρόπους».
Και να τα στοιχεία που δίνει η διεθνής οργάνωση για να επιβεβαιώσει τα παραπάνω: Κάθε μέρα που τα κράτη αποτυγχάνουν να ανταποκριθούν στις ηθικές και νομικές υποχρεώσεις τους για να πραγματώσουν τα δικαιώματα των παιδιών, 30.500 αγόρια και κορίτσια κάτω των 5 ετών πεθαίνουν κυρίως από προλαμβανόμενες ασθένειες, και ακόμα περισσότερα παιδιά και νέοι άνθρωποι υποκύπτουν από αρρώστιες, εγκατάλειψη, ατυχήματα και επιθέσεις που δε θα έπρεπε να είχαν συμβεί.
Κάθε μήνα που αναβάλλεται η εκτεταμένη και πλήρης εκστρατεία ενημέρωσης, που είναι απαραίτητη για να σταματήσει η φοβερή πανδημία του ΕΪΤΖ, 250.000 παιδιά και νέοι μολύνονται από το θανατηφόρο ιό. Κάθε χρόνο 585.000 γυναίκες πεθαίνουν από επιπλοκές της εγκυμοσύνης και του τοκετού που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Μόνο τον περασμένο χρόνο, κατά προσέγγιση 31 εκατομμύρια πρόσφυγες και εκτοπισμένοι άνθρωποι ενεπλάκησαν σε συγκρούσεις που ρήμαξαν τον κόσμο.
Και για να μην ξεχνιόμαστε: Η έκθεση δεν αφορά μόνο τα παιδιά του Τρίτου Κόσμου, αφορά και τα δικά μας. Αυτά που έχουν γεμίσει τους δρόμους, αφού είναι θύματα της φτώχειας και της εκμετάλλευσης |
«Ακήρυχτος πόλεμος» είναι ο δεύτερος επιθετικός τίτλος που χρησιμοποιεί η διεθνής οργάνωση στη φετινή ετήσια έκθεσή της. Και ερμηνεύει τις συγκεκριμένες αυτές δύο λέξεις ως εξής: «Παρ' όλη την πρόοδο που έγινε ως προς πολλούς από τους στόχους που τέθηκαν από τη Διάσκεψη Κορυφής για τα Παιδιά του 1990, αυτή υπήρξε μια δεκαετία ενός ακήρυχτου πολέμου εναντίον των γυναικών, εφήβων και παιδιών, με τη μορφή της φτώχειας, των συγκρούσεων, της παρατεταμένης κοινωνικής αστάθειας και των προλαμβανόμενων ασθενειών όπως το ΕΪΤΖ, που απειλούν τα ανθρώπινα δικαιώματά τους και υποσκάπτουν τη δυνατότητά τους για ανάπτυξη».
Σ' αυτό το κεφάλαιο τονίζεται πως ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν στη φτώχεια συνεχίζει να μεγαλώνει καθώς προχωράει η παγκοσμιοποίηση με την έμφυτα ασύμμετρη πορεία της: Οι επεκτεινόμενες αγορές πέρα από εθνικά σύνορα αυξάνουν τα εισοδήματα σχετικά λίγων, ενώ την ίδια στιγμή αποστραγγίζουν περισσότερο τις ζωές εκείνων που δεν έχουν τους πόρους να είναι επενδυτές ή τις δυνατότητες να επωφεληθούν από την παγκόσμια ανάπτυξη.
Παράλληλα, υπογραμμίζει πως δεν υπάρχει τρόπος να υπολογιστεί ο ακριβής αριθμός των νεαρών αγοριών και κοριτσιών τα οποία κινδυνεύουν να πουληθούν στο λαθρεμπόριο, από τα δεσμά των χρεών, σκλαβιά, εξαναγκαστική ή καταναγκαστική εργασία, εξαναγκαστική ή καταναγκαστική στρατολόγηση σε ένοπλες συρράξεις, πορνεία, πορνογραφία ή στην παραγωγή και διακίνηση ναρκωτικών. Σύμφωνα, πάντως, με υπολογισμούς του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας, κατά προσέγγιση 250 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 5 έως 14 χρόνων εργάζονται στις αναπτυσσόμενες χώρες και περίπου 50 με 60 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας 5 έως 11 χρόνων εργάζονται κάτω από επικίνδυνες συνθήκες. Ακόμα και σε χώρες με εύρωστη οικονομία, η φτώχεια χτυπάει όλο και περισσότερους ανθρώπους, όπως σε τμήματα της Λατινικής Αμερικής, όπου το φτωχότερο 20% των ανθρώπων μοιράζεται λιγότερο από το 3% του εθνικού εισοδήματος. «Σε ορισμένες άλλες χώρες οι αναπτυσσόμενοι θύλακοι της φτώχειας κρύβονται μέσα στους μέσους όρους των εθνικών στατιστικών. Μόνο ξεσκαλίζοντας τις εθνικές στατιστικές είναι δυνατό να εντοπιστούν οι φτωχοί που συσσωρεύονται στα περιθώρια - και σε πολλές χώρες, είναι αυτοί που είναι πιο δύσκολο να εντοπιστούν».
Η μεγάλη ανατριχίλα έρχεται στη φετινή έκθεση, από τα στοιχεία που δίνονται για την ασθένεια του αιώνα: Το Εϊτζ. Κάθε μέρα, 8.500 παιδιά και νέοι σε όλο τον κόσμο μολύνονται απ' τον ιό και 2.500 γυναίκες πεθαίνουν απ' αυτόν. Μονάχα το 1998, ο αριθμός των γυναικών που πέθαναν από Εϊτζ ήταν 900.000 - αριθμός τρεις φορές μεγαλύτερος από το φόρο αίματος του πολέμου της Βοσνίας!
Στην Αφρική, η κοινωνική και οικονομική καταστροφή από το Εϊτζ την τελευταία δεκαετία είναι μεγαλύτερη από τη συνδυασμένη καταστροφή όλων των πολέμων της ηπείρου! Εκτιμάται ότι 200.000 Αφρικανοί, οι περισσότεροι απ' αυτούς γυναίκες και παιδιά, πέθαναν ως αποτέλεσμα των συρράξεων το 1998, ενώ 2.000.000 άνθρωποι πέθαναν από Εϊτζ... Οπως τονίζει η «Γιούνισεφ», τις πρώτες μέρες της επίθεσης, η συγκεκριμένη ασθένεια έπληξε τους μορφωμένους: Επαγγελματίες, διοικητικούς, δασκάλους. Πλέον, όμως, στην Κάτω Σαχάρα - όπου το πρόβλημα υπάρχει στην πιο έντονη μορφή του - αλλά και σε όλο τον κόσμο, το Εϊτζ παραμονεύει τους νέους, φτωχούς και ανίσχυρους - ειδικότερα τα κορίτσια και τις γυναίκες.
«Κι ενώ οι μορφωμένοι έχουν πρόσβαση στις γνώσεις, που είναι απαραίτητες για να προστατεύσουν τους εαυτούς τους απ' τον ιό, οι σωτήριες αυτές πληροφορίες δε βρίσκουν το δρόμο τους προς αυτούς που έχουν ελάχιστη ή καθόλου μόρφωση», αναφέρει χαρακτηριστικά η διεθνής οργάνωση. Είναι ίσως ενδεικτικό πως, σύμφωνα με μια μελέτη σε 35 χώρες του κόσμου, οι ανεκπαίδευτοι - είτε είναι άνδρες, είτε γυναίκες - έχουν πέντε φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να μην μάθουν τίποτα για την ασθένεια απ' ό,τι αυτοί με προσχολική εκπαίδευση.
Ιδιαίτερα αυξημένο είναι το πρόβλημα και στη Νότια Ασία, αφού από το 1986 που εμφανίστηκε η ασθένεια, περισσότεροι από 5.000.000 άνθρωποι έχουν προσληφθεί απ' τον ιό, οι μισοί απ' αυτούς γυναίκες. «Υπάρχει μικρό περιθώριο αμφιβολίας ότι ο ίδιος καταστροφικός συνδυασμός του στιγματισμού, των ταμπού και της σιωπής, που συνεχίζει να τροφοδοτεί τη θανατηφόρο επιδημία στη Νότια Σαχάρα, θα επαναληφθεί και στη Νότια Ασία», κάνει τη δραματική εκτίμηση η οργάνωση. Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί πως για τα παιδιά της Νότιας Ασίας δεν υπάρχει κανένα στατιστικό στοιχείο, όσον αφορά την προσβολή τους απ' τη θανατηφόρο ασθένεια. «Οποιαδήποτε πληροφορία συλλέγεται, δε σταχυολογείται, ώστε να εμφανίσει τις επιπτώσεις επάνω στα παιδιά. Αυτό κάνει ακόμα πιο δύσκολο να προσδιορίσουμε αυτούς, των οποίων τα δικαιώματα είναι περισσότερο σε κίνδυνο και να τα προστατεύσουμε από περαιτέρω βλάβη», καταλήγει το συγκεκριμένο, τραγικό κεφάλαιο της «Γιούνισεφ».