Απομάκρυνση των στόλων και των Ελλήνων στρατιωτών από τη νησίδα Ιμια, παράλληλα με την υποστολή της ελληνικής σημαίας, ζητούν με παρέμβασή τους οι ΗΠΑ, οι οποίες ζητούν από την ελληνική κυβέρνηση να προσέλθει σε διάλογο με την Τουρκία
Με την ανοχή των Ευρωπαίων εταίρων, οι οποίοι τηρούν σιγήν ιχθύος και την υποστήριξη, αν όχι την παρότρυνση, της αμερικανικής διπλωματίας, η οποία επαναλαμβάνει τις πάγιες θέσεις της για την έναρξη ενός εφ' όλης της ύλης ελληνοτουρκικού διαλόγου, η Αγκυρα, με επίκεντρο τις βραχονησίδες Ιμια, οδηγεί την ελληνοτουρκική κρίση στο Αιγαίο στα άκρα, αφήνοντας ανοιχτή διέξοδο μόνο μέσα από παρέμβαση της Ουάσιγκτον.
Σύμφωνα με πληροφορίες του "Ρ", η αμερικανική παρέμβαση άρχισε να εκδηλώνεται αργά χτες το βράδυ, μετά από τη συνάντηση που ζήτησε και είχε με το Αμερικανό υφυπουργό Εξωτερικών Ρ. Χόλμπρουκ ο Ελληνας επιτετραμμένος στην Ουάσιγκτον Κ. Κοκόσης, με πρώτο στόχο την αποφόρτιση του κλίματος γύρω από τις βραχονησίδες. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η αμερικανική παρέμβαση θα εκδηλωθεί σε υψηλότατο επίπεδο, πιθανότατα με επικοινωνία του Προέδρου Κλίντον με τους πρωθυπουργούς της Ελλάδας Κ. Σημίτη και της Τουρκίας Τ. Τσιλέρ. Παράλληλα, σύμφωνα πάντα με τις ίδιες πληροφορίες, αναμένεται να υπάρξουν ανάλογες παρεμβάσεις των ΗΠΑ σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών και Αμυνας προς τους ομολόγους τους των δύο χωρών, καθώς και του αρχηγού του Γενικού Επιτελείου των ΗΠΑ προς τον Ελληνα και τον Τούρκο ομόλογό του, αντίστοιχα.
Η αμερικανική παρέμβαση, σύμφωνα με όσα υποστηρίζουν διπλωματικοί κύκλοι στην Αθήνα, ίσως να βοηθήσει στην αποφόρτιση του κλίματος έντασης γύρω από τη νησίδα Ιμια, δημιουργεί όμως ερωτηματικά για τα επόμενα βήματα εκτόνωσης, που ασφαλώς θα προτείνει, καθώς η θέση της Ουάσιγκτον για την ανάγκη οικοδόμησης μέτρων εμπιστοσύνης στο Αιγαίο και της πραγματοποίησης ενός εφ' όλης της ύλης ελληνοτουρκικού διαλόγου είναι πάγια και επαναλήφθηκε κατά τη διάρκεια της παρούσας κρίσης.
Η Ουάσιγκτον, υπογραμμίζοντας τις πάγιες θέσεις της, ουσιαστικά νομιμοποίησε τις τουρκικές απαιτήσεις, όπως αυτές εκδηλώθηκαν το τελευταίο διήμερο στην Ιμια και εξαπλώθηκαν σε ολόκληρο το Αιγαίο.
Πράγματι, σύμφωνα με την τουρκική νότα προς το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, τίθεται υπό αμφισβήτηση το καθεστώς ολόκληρου του Αιγαίου, αφού σύμφωνα με την τουρκική επιχειρηματολογία, "η κατοχή μικρών νησιών, νησίδων και βράχων στο Αιγαίο, των οποίων το καθεστώς δεν είναι ξεκαθαρισμένο μέσα από Διεθνή Κείμενα, πρέπει να καθοριστεί με (προφανώς νέα) συμφωνία".
Πριν γίνει χτες αργά το βράδυ γνωστή η πρόθεση των ΗΠΑ να παρέμβουν, η Τουρκία με δηλώσεις αξιωματούχων της υπογράμμιζε τις θέσεις της σύμφωνα με τις οποίες η νησίδα είναι τουρκικό έδαφος, ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης σε συνεδρίαση της Εθνοσυνέλευσης καλούσαν την κυβέρνηση να χρησιμοποιήσει ακόμη και βία.
Στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών διπλωματικοί κύκλοι επισήμαιναν χτες το βράδυ πως η Ελλάδα μέτρησε ελάχιστους φίλους μεταξύ των συμμάχων και των εταίρων της. Οι ίδιοι κύκλοι σημείωναν κατ' αρχάς τη σιωπή της ΕΕ ως σύνολο. Οι επιμέρους χώρες της ΕΕ, με πρωτοστάτες τη Βρετανία και τη Γερμανία, παρότρυναν την Ελλάδα, όπως άλλωστε και οι ΗΠΑ, να φτάσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με την Τουρκία. Παρόμοια θέση διατύπωσαν τόσο ο γγ του ΝΑΤΟ όσο και ο εκπρόσωπος του ΓΓ του ΟΗΕ, υπογραμμίζοντας την πρόθεση να κρατηθούν ίσες αποστάσεις ανάμεσα σε Αθήνα και Αγκυρα.
Προκειμένου να μη δημιουργηθούν ψευδείς προσδοκίες γύρω από την αμερικανική ανάμειξη, καλό θα είναι να επισημανθούν ορισμένες δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων, όπως του εκπροσώπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο οποίος υπογράμμισε ότι "προτείνουμε την επιστροφή στο προηγούμενο στάτους κβο, το οποίο είναι όχι στρατεύματα στη βραχονησίδα, και ίσως ακόμη κανένας άνθρωπος στη βραχονησίδα". Στόχος της αμερικανικής κυβέρνησης, όπως διατυπώθηκε από τον εκπρόσωπο του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, είναι η αποτροπή επίδειξης βίας και η έναρξη διαλόγου για την επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών στο Αιγαίο.
Οπως εκτιμούν διπλωματικές πηγές στην Αθήνα, μέσα στο πιο πάνω πλαίσιο θα εξυφανθούν οι αμερικανικές παρεμβάσεις. Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, αφού αποφορτιστεί από την ένταση ο χώρος γύρω από την Ιμια, αναμένεται να εξελιχτεί μια σειρά ανταλλαγών νομικών επιχειρημάτων των δύο χωρών γύρω από αυτό το θέμα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, αλλά και τους φόβους των ίδιων πηγών, μέσα από αυτή τη διαδικασία θα επιχειρηθεί η διεύρυνση της συζήτησης, με πρώτο στόχο την οικοδόμηση μέτρων εμπιστοσύνης που προωθεί η Ουάσιγκτον και απώτερο σκοπό τη διευθέτηση των ελληνοτουρκικών διαφορών προς όφελος της εύρυθμης λειτουργίας της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Αργά χτες το βράδυ στο γραφείο του πρωθυπουργού πραγματοποιήθηκε σύσκεψη με τη συμμετοχή των υπουργών Εξωτερικών, Αμυνας και άλλων παραγόντων, με αντικείμενο την αμερικανική παρέμβαση και την εξέταση των όποιων διεξόδων από την κρίση αυτή προσφέρει.
Αντιμέτωποι οι στόλοι Ελλάδας και Τουρκίας στο Αιγαίο. Αναχαιτίστηκαν χτες 17 τουρκικά αεροσκάφη και έγιναν δύο εμπλοκές. Ο υφυπουργός Αμυνας, Ν. Κουρής, κάνει λόγο για τεχνητή κρίση, για να συρθεί η Ελλάδα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για το καθεστώς στο Αιγαίο
Το χρονικό της σοβαρότερης κρίσης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις μετά το 1974 ξεκίνησε χτες πριν τα ξημερώματα, όταν διαπιστώθηκε ότι τουρκικά πολεμικά πλοία είχαν αποπλεύσει από τις βάσεις τους, στο Αξάζ και τη Σμύρνη,στα απέναντι τουρκικά παράλια. Αμέσως σήμανε συναγερμός στο Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων στα υπόγεια του υπουργείου Αμυνας και ενημερώθηκαν ο υπουργός Αμυνας και ο πρωθυπουργός.
Στις 7.30 το πρωί μια τουρκική φρεγάτα παραβίασε τα ελληνικά χωρικά ύδατα με κατεύθυνση τις νησίδες Ιμια και ένα ελικόπτερο απογειώθηκε από αυτήν με προφανή στόχο, όπως εκτιμάται, να αποβιβάσει εκεί Τούρκους στρατιώτες. Η εντολή που δόθηκε στις ελληνικές δυνάμεις, που βρίσκονταν στην περιοχή ήταν να αποτρέψουν την προσέγγιση του τουρκικού πλοίου και ελικοπτέρου. Το τουρκικό ελικόπτερο πέταξε πάνω από τη βραχονησίδα, αλλά τελικά εμποδίστηκε από τις ελληνικές δυνάμεις να την προσεγγίσει.
Με το επεισόδιο αυτό άνοιξε η αυλαία της κρίσης, που υπέβοσκε από τις προηγούμενες μέρες εξαιτίας του "πολέμου των σημαιών", ο οποίος είχε ξεσπάσει πάνω από την ελληνική βραχονησίδα. Οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις στο σύνολό τους, ξηρά θάλασσα και αέρα βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα. Οσον αφορά το Στρατό Ξηράς η ετοιμότητα είναι πιο αυξημένη στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και στον Εβρο. Ο Στόλος,σχεδόν στο σύνολό του έχει αποπλεύσει από τους ναυστάθμους και έχει διασπαρεί στο Αιγαίο, ενώ σε υψηλού βαθμού ετοιμότητα βρίσκονται η Πολεμική Αεροπορία και όλα τα αεροδρόμια.
Ωστόσο, ανοιχτό μένει από το υπουργείο Αμυνας και το ενδεχόμενο μερικής επιστράτευσης, αν συνεχιστεί η κρίση, ενώ από χτες άρχισαν να ανακαλούνται οι άδειες στρατευσίμων και να αποστέλλονται ατομικές προσκλήσεις επιστράτευσης, σε ορισμένες κατηγορίες εφέδρων, πράγμα που επιβεβαίωσε χτες τα μεσάνυχτα και ο υπουργός Αμυνας Γ. Αρσένης.Ο υπουργός έκανε λόγο για κλιμάκωση και επιβεβαίωσε επίσης τις πληροφορίας περί αύξησης χτες βράδυ της παρουσίας τουρκικών ναυτικών δυνάμεων στο Αιγαίο και μίλησε για λήψη ανάλογων ελληνικών μέτρων. Επίσης, επιβεβαίωσε την πληροφορία, που είχε κυκλοφορήσει νωρίτερα, ότι δόθηκε εντολή να επιστρέψει από την Αδριατική η φρεγάτα "Υδρα".
Στη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Καλύμνου βρίσκονταν καθ' όλη τη διάρκεια του προηγούμενου εικοσιτετραώρου αντιμέτωποι οι στόλοι Ελλάδας και Τουρκίας, ενώ κατά διαστήματα πετούσαν και από τις δύο πλευρές μαχητικά αεροσκάφη. Σύμφωνα με τις δηλώσεις που έκανε χτες το βράδυ ο υφυπουργός Αμυνας, Ν. Κουρής, από ελληνικής πλευράς οι ελληνικές δυνάμεις στην περιοχή της Ιμιας αποτελούνταν από 7 πλοία διαφόρων τύπων, ανάμεσα στα οποία και τρία πυραυλοφόρα. Επίσης, στην ευρύτερη περιοχή της Δωδεκανήσου και ακόμα πιο πέρα στο Αιγαίο, όπως είπε, είναι ανεπτυγμένες και άλλες δυνάμεις του Πολεμικού Ναυτικού. Από την απέναντι πλευρά είχαν παραταχθεί τουρκικές δυνάμεις ίδιου επιπέδου. Οι ελληνικές και οι τουρκικές δυνάμεις έχουν αναπτυχθεί σε βάθος σε όλη την περιοχή του Αιγαίου, κυρίως στο άξονα βορά - νότου.
Από πλευράς αεροπορικών δυνάμεων όπως επίσης έκανε γνωστό ο Ν. Κουρής τα ελληνικά αεροσκάφη έκαναν από χτες το πρωί 14 εξόδους, για να αναχαιτίσουν τα τουρκικά μαχητικά που παραβίαζαν τον ελληνικό εναέριο χώρο. Συνολικά αναχαίτισαν 17 τουρκικά αεροσκάφη τύπου RF4 και 9 F16και δύο τουρκικά ελικόπτερα, ένα στρατιωτικό και ένα πολιτικό. Σε δύο περιπτώσεις τα τουρκικά αεροσκάφη αντέδρασαν στην αναχαίτιση και ακολούθησε εμπλοκή, ενώ δύο τουρκικοί σχηματισμοί από πέντε αεροσκάφη έφεραν βλήματα αέρος - αέρος. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη παραβίασαν τον ελληνικό εναέριο χώρο μεταξύ Σάμου και Κω.
Ο υφυπουργός Ν. Κουρής εξέφρασε την ικανοποίησή του για την άψογη, όπως είπε, λειτουργία του συστήματος χειρισμού κρίσεων και μίλησε για πλήρη έλεγχο της κατάστασης, ωστόσο εκδήλωσε έντονο σκεπτικισμό για το πού μπορεί να οδηγήσει αυτή η κατάσταση λέγοντας χαρακτηριστικά: "Πάγια θέση των φίλων μας είναι να καθίσουμε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, να τα βρούμε με την Τουρκία. Και αυτός πιθανόν να είναι ο στρατηγικός στόχος της τεχνητής έντασης που δημιουργεί η Τουρκία στην περιοχή". Και πρόσθεσε ότι η Τουρκία "στοχεύει να συρθούμε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, για να διαπραγματευτούμε όχι το θέμα της Ιμιας, αλλά γενικώς το καθεστώς του Αιγαίου".Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται και από την απάντηση που έστειλε ο γγ του ΝΑΤΟ Χ. Σολάνας προς το υπουργείο Αμυνας, όπου προϊδεάζει για το τι θα ακολουθήσει. Στην απάντησή του, τηρώντας μια δήθεν ουδέτερη στάση και κάνοντας λόγο για δύο "φίλες" και "συμμάχους" χώρες, ουσιαστικά τις προτρέπει να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να τα βρουν, επειδή αυτό επιβάλλει η ενότητα του ΝΑΤΟ.
Οπως επίσης εκτίμησε ο ίδιος, η στρατιωτική δραστηριότητα θα διατηρηθεί στην περιοχή και τις επόμενες ημέρες, με μόνο εμπόδιο την επιδείνωση του καιρού που αναμένεται από σήμερα και όπως εκτίμησε θα δυσκολέψει τους ναυτικές και αεροπορικές επιχειρήσεις. Ηδη χτες έπνεαν άνεμοι 6 - 7 μποφόρ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που γίνονται στο υπουργείο Αμυνας η τελευταία ελληνοτουρκική κρίση είναι η σοβαρότερη που έχει εκδηλωθεί μετά το 1974, καθώς για πρώτη φορά βρίσκονται τόσο κοντά αντιμέτωποι οι δύο στόλοι. Σε σχέση με την κρίση του 1987 εκτιμάται ότι η τωρινή είναι ποιοτικά πιο σοβαρή.
Η Τουρκία επιδιώκει μέσα απ' αυτό το επεισόδιο να υποχρεώσει την Ελλάδα σε μια διαπραγμάτευση γύρω από τα κυριαρχικά μας δικαιώματα στο Αιγαίο", τόνισε ο υπουργός Εξωτερικών, Θεόδωρος Πάγκαλος, στις δηλώσεις που έκανε χτες το μεσημέρι, μετά τη σύσκεψη που έγινε υπό την αιγίδα του πρωθυπουργού και σημείωσε ότι ταυτόχρονα η Τουρκία αρνείται συμφωνίες και συνθήκες που ίσχυσαν χωρίς καμιά αμφισβήτηση μέχρι τώρα.
Ο υπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε στα επιχειρήματα των Τούρκων, σχετικά με το καθεστώς των βραχονησίδων. Συγκεκριμένα, όσον αφορά στον ισχυρισμό ότι το Πρωτόκολλο του 1932 (μεταξύ Ιταλίας και Τουρκίας, όταν μεταβιβάστηκε η κυριαρχία των Δωδεκανήσων από την Τουρκία στην Ιταλία), που προσδιορίζει τα θαλάσσια σύνορα, δεν πρωτοκολλήθηκε στον Οργανισμό της Κοινωνίας των Εθνών, ο υπουργός Εξωτερικών επισήμανε ότι το Καταστατικό της Κοινωνίας των Εθνών ορίζει ρητά ότι μόνο οι κύριες συμφωνίες πρωτοκολλούνται και όχι τα πρόσθετα πρωτόκολλα.
Σχετικά με τον άλλο τουρκικό ισχυρισμό, ότι δηλαδή η Τουρκία δε συμμετείχε στη Συμφωνία των Παρισίων το 1947 (με την οποία μεταβιβάστηκε η κυριαρχία των Δωδεκανήσων από την Ιταλία στην Ελλάδα), ο Θ. Πάγκαλος τον χαρακτήρισε "καταφρονητέο" και συμπλήρωσε: "Αλίμονο αν οι χώρες διεθνώς αναγνώριζαν μόνο τις Συμφωνίες στις οποίες συμμετέχουν και μάλιστα αν μπορούσαν εκ των υστέρων να αμφισβητούν όλες τις Συμφωνίες στις οποίες δε συμμετείχαν ή δεν έδωσαν τη γνώμη τους".
Στη συνέχεια, ο υπουργός Εξωτερικών παρουσίασε χάρτη του υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας, που εκδόθηκε το 1954 και όπου ορίζεται η θαλάσσια συνοριακή γραμμή και δεν περιλαμβάνει τη βραχονησίδα Ιμια.
Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, ο Θ. Πάγκαλος προέβλεψε ότι το τελευταίο επεισόδιο θα έχει αλλάξει τη στάση της Ευρωπαϊκής Ενωσης απέναντι στην Τουρκία και διευκρίνισε ότι το επεισόδιο δεν έχει καμιά σχέση με την υπόθεση των 12 μιλίων.
ΟΡΕΣΤΗΣ ΚΟΛΟΖΩΦ
Το "πράσινο φως" έδωσαν ΗΠΑ και ΝΑΤΟ
Σχετικά με την προκληθείσα από την Τουρκία ένταση στο Αιγαίο, ο βουλευτής του ΚΚΕ και μέλος του ΠΓ της ΚΕ του Κόμματος, Ορ. Κολοζώφ,δήλωσε χτες στη Βουλή στους κοινοβουλευτικούς συντάχτες:
"Σήμερα (σ.σ. χτες) πληροφορηθήκαμε τις δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ και του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, κυρίου Σολάνας, οι οποίοι ουσιαστικά παίρνουν θέση υπέρ των απόψεων της Τουρκίας και έμμεσα αμφισβητούν τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας μας. Η σημερινή ένταση με τους Τούρκους και οι γνωστές προβοκατόρικες ενέργειες στη βραχονησίδα Ιμια δε θα μπορούσαν να πάρουν αυτή την έκταση και αυτή την ένταση, εάν δεν είχαν το "πράσινο φως" από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.
Εμείς καταγγέλλουμε αυτούς τους σχεδιασμούς των ιμπεριαλιστών. Θεωρούμε ότι το παιχνίδι αυτό του "διαίρει και βασίλευε" στην περιοχή δεν μπορεί να παιχτεί σε βάρος του ελληνικού λαού. Και δεν ξέρουμε ποια έννοια ακόμη έχει το να παραμένουμε σε αυτές τις συμμαχίες.
Η σοβαρότητα που έχει πάρει αυτή η αντιπαράθεση χρειάζεται να αντιμετωπιστεί με ψυχραιμία και νηφαλιότητα, αλλά και αποφασιστικότητα. Θεωρούμε ότι η κυβέρνηση θα έπρεπε να ενημερώσει το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, καθώς, επίσης, και τον Οργανισμό Ασφαλείας και Συνεργασίας της Ευρώπης. Καλούμε τον ελληνικό λαό να επαγρυπνεί και να υπερασπιστεί την εθνική ανεξαρτησία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας μας, καταγγέλλοντας αυτές τις ενέργειες των ιμπεριαλιστών στην περιοχή μας".
Η πρόταση του Αντ. Σαμαρά δεν έγινε δεκτή από τον πρωθυπουργό, με το επιχείρημα ότι ένα ψήφισμα αυτή τη στιγμή δεν είναι σκόπιμο.
Γ. Κ.
Η ειρήνη στο Αιγαίο απειλείται για μια ακόμα φορά λόγω του θανάσιμου εναγκαλισμού των χωρών της περιοχής από τα ιμπεριαλιστικά κέντρα της Ουάσιγκτον και των Βρυξελλών. Η Ελλάδα συνεχίζει να υφίσταται την αμφισβήτηση των εδαφικών κυριαρχικών δικαιωμάτων της από την Τουρκία ενώ την ίδια ώρα οι υποβολείς των τουρκικών προκλήσεων, το ΝΑΤΟ, οι ΗΠΑ και η ΕΕ, δεν αρκούνται απλώς σε ρόλο Πόντιου Πιλάτου. Ακόμα χειρότερα, πρωτοστατούν σε ενέργειες που ουσιαστικά εξισώνουν τον θύτη με το θύμα, αποκαλύπτοντας τον πραγματικό χαρακτήρα των "λυκοφιλιών" στις οποίες έχουν εμπλέξει τη χώρα μας οι πολιτικές της εξάρτησης.
Οι κινήσεις του τουρκικού στόλου αργά χτες το βράδυ και οι αντίστοιχες του ελληνικού, φόρτισαν ακόμη περισσότερο το κλίμα της έντασης και ανέδειξαν την ανάμειξη του αμερικάνικου παράγοντα σε πρωταγωνιστικό στοιχείο στην προσπάθεια αποκλιμάκωσης της κρίσης. Η πολιτική της έντασης σ' όλο της το μεγαλείο!
Στο χάρτη αυτό διακρίνονται οι δύο ελληνικές βραχονησίδες Ιμια, έκτασης συνολικά περίπου 50 στρεμμάτων, που βρίσκονται ανατολικά της Καλύμνου, απέναντι από τα τουρκικά παράλια. Με τη μαύρη γραμμή σημειώνονται τα θαλάσσια σύνορα Ελλάδας - Τουρκίας, τα οποία έχουν οριστεί με βάση τη μέση γραμμή ανάμεσα στις ακτές, αφού η απόσταση σε πολλά σημεία είναι μικρότερη από δύο μίλια.