Ενιαία Ανώτατη Εκπαίδευση η μόνη απάντηση στην υποβάθμιση των πανεπιστημιακών σπουδών
Από τις μεγάλες κινητοποιήσεις ενάντια στην ψευτοανωτατοποίηση των ΤΕΙ |
Στο πλαίσιο της διαδικασίας της Μπολόνια για τη δημιουργία Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου Ανώτατης Εκπαίδευσης και λίγους μήνες πριν τη σχετική συνάντηση των Ευρωπαίων Υπουργών Παιδείας στην Πράγα, ο νόμος για τα ΤΕΙ συνιστούσε στη χώρα μας την πρώτη πράξη εφαρμογής του μοντέλου της Μπολόνια. Οριζε ότι τα ΤΕΙ ανήκουν στην Ανώτατη Εκπαίδευση, είναι ισότιμα αλλά και διακριτά από τα πανεπιστήμια και προσφέρουν τον πρώτο ακαδημαϊκό τίτλο. Στην πραγματικότητα, τα ΤΕΙ εισήχθησαν στην Ανώτατη Εκπαίδευση, χωρίς καμιά αναβάθμιση των σπουδών και των υποδομών τους κι αυτό γιατί το μοντέλο που προωθείται στο πλαίσιο της Μπολόνια είναι γρήγορες σπουδές που θα δίνουν αναλώσιμες γνώσεις, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της «αγοράς», βαφτίζοντάς τες επιστημονικές.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, παραμένει ο ίδιος ο διαχωρισμός της Ανώτατης Εκπαίδευσης σε δυο κατευθύνσεις, που καθιστά την τεχνολογική κατεύθυνση υποδεέστερη. Αυτό γιατί η τεχνολογία αποτελεί εφαρμογή της επιστήμης και δεν μπορεί να χωριστεί από αυτήν. Η απλή πρακτική χωρίς το θεωρητικό, επιστημονικό της υπόβαθρο είναι μια μηχανιστική γνώση που αναλώνεται, γίνεται άχρηστη με την εξέλιξη της επιστήμης. Η διαιώνιση αυτού του διαχωρισμού καταδικάζει τα ΤΕΙ, αφαιρώντας τους οποιαδήποτε δυνατότητα ουσιαστικής επιστημονικής αναβάθμισης, όσο κι αν βελτιωθούν οι υποδομές (που ούτε κι αυτό προβλέπεται).
Ο νόμος 2916/01, λοιπόν, πρόσφερε ψεύτικες ελπίδες δήθεν επιστημονικής, δήθεν ανώτατης γνώσης σε χιλιάδες σπουδαστές των ΤΕΙ και τις οικογένειές τους. Στα δυόμισι χρόνια που ακολούθησαν ο πρώτος ενθουσιασμός των σπουδαστών κι οι αυταπάτες έδωσαν τη θέση τους στην απογοήτευση και την απαξίωση σπουδών και πτυχίων. Δεν είναι τυχαίο ότι 70 θέσεις στα ΤΕΙ πανελλαδικά έμειναν ακάλυπτες από τις πανελλαδικές εξετάσεις (δε δηλώθηκαν στα μηχανογραφικά), ενώ από τους σπουδαστές που εγγράφονται στα ΤΕΙ ένα αυξανόμενο κάθε χρόνο ποσοστό εγκαταλείπει τις σπουδές.
Η Νέα Δημοκρατία στο πρόγραμμά της για την Παιδεία, δεν αποφεύγει να μιλήσει για τα ΤΕΙ, αλλά προσπαθεί να ξεπεράσει το σκόπελο με την καραμέλα της «αξιολόγησης». Η αξιολόγηση είναι ο νέος «ευρωπαϊκός στόχος» για την ανώτατη εκπαίδευση, που στην ουσία θα ελέγχει την ταχύτητα πρόσδεσης των ιδρυμάτων στις απαιτήσεις των επιχειρήσεων. Ομως, η «καλύτερη» σύνδεση των ΤΕΙ με τις «ανάγκες της αγοράς» δεν αποτελεί λύση στο πρόβλημά τους, στη φύση τους ως οικοδόμημα που δε βγάζει επιστήμονες, αλλά χειριστές πρόσκαιρης τεχνολογίας.
Οι διακηρύξεις της ΝΔ για απόδοση της δυνατότητας διεξαγωγής (αυτοτελών) μεταπτυχιακών προγραμμάτων σε όποια ΤΕΙ αποδειχθεί από την αξιολόγηση ότι αποκτούν «πανεπιστημιακά standards», μπορεί να ανοίξει ένα νέο κύκλο αυταπατών στην κοινότητα των ΤΕΙ. Γιατί ο χαρακτήρας των μεταπτυχιακών ακόμα και για τα πανεπιστήμια έχει διαστρεβλωθεί: Αποτελούν συμπλήρωμα γνώσεων ή ακόμα και την ίδια την ειδίκευση που θα έπρεπε οι απόφοιτοι να αποκτούν στον προπτυχιακό κύκλο, ώστε το πτυχίο τους να έχει πραγματικά αξία, να πιστοποιεί ότι είναι ολοκληρωμένοι επιστήμονες. Ενα ψευτοσυμπλήρωμα, λοιπόν, σε αποστεωμένες γνώσεις τεχνολογικών εφαρμογών, δεν καθιστά τα ΤΕΙ ιδρύματα Ανώτατης Εκπαίδευσης, ούτε τους αποφοίτους τους επιστήμονες.
Τα όποια μικρά βήματα μπορεί να κάνουν αυτά τα κόμματα για τη βελτίωση των υποδομών των ιδρυμάτων δεν είναι ικανά να δώσουν λύση στο πρόβλημα των ΤΕΙ. Ο αγώνας δηλαδή, για την κάλυψη των αναγκών που έχουν σήμερα τα ιδρύματα δεν μπορεί να οδηγήσει σε λύση, αν δε δένεται με την απαίτηση για συνολικά αναδιάρθρωση της Ανώτατης Εκπαίδευσης, για κατάργηση του αντιεπιστημονικού διαχωρισμού σε ΑΕΙ και ΤΕΙ, για δημιουργία Ενιαίας Ανώτατης Εκπαίδευσης. Το πρόβλημα υποβάθμισης των ΤΕΙ ξεκινάει από την ίδια τη φύση και το χαρακτήρα τους ως «τεχνολογικά» ιδρύματα.
Γι' αυτό η πρόταση του ΚΚΕ για την Ενιαία Ανώτατη Εκπαίδευση είναι η μόνη ρεαλιστική, η μόνη που δίνει ουσιαστική λύση στο πρόβλημα των ΤΕΙ, αλλά και στην καλπάζουσα υποβάθμιση των πανεπιστημίων. Γιατί, η επιστημονική γνώση δεν μπορεί να δίνεται στους λίγους, που έχουν να πληρώσουν αδρά στα κέντρα αριστείας της Ευρώπης που κρατούν ψηλά το επιστημονικό τους επίπεδο, ούτε στους λίγους που μπορούν να ολοκληρώνουν τις σπουδές τους σε υψηλού επιπέδου μεταπτυχιακά και διδακτορικά προγράμματα. Η κοινωνία έχει ανάγκη από πολλούς και υψηλά καταρτισμένους επιστήμονες, που θα μπορούν να συμβάλουν στην ίδια την εξέλιξη της επιστήμης και της κοινωνίας, γνωρίζοντας τους νόμους της εξέλιξής τους. Μπορούν τέτοιοι επιστήμονες να βγουν σήμερα από τα ΤΕΙ; Φυσικά και όχι. Με την ενοποίηση όμως της Ανώτατης Εκπαίδευσης στη βάση της αποσαφήνισης, πρώτα και κύρια, των επιστημονικών αντικειμένων (γιατί όλοι συμφωνούν ότι η επεξεργασία ξύλου και κατασκευή επίπλου για παράδειγμα, δεν αποτελεί επιστημονικό αντικείμενο) μπορεί να ανοίξει ο δρόμος για ιδρύματα που όχι μόνο θα λέγονται αλλά και θα είναι Ανώτατα.
Motion Team |
Στιγμιότυπο από διαδήλωση σπουδαστών ΤΕΙ |
Από στοιχεία που συγκεντρώθηκαν, προκύπτει πως κοινή συνισταμένη σε όλα τα παραρτήματα του ΤΕΙ Ηπείρου είναι τα σοβαρά προβλήματα κτιριακών υποδομών, η έλλειψη μόνιμου και ειδικευμένου προσωπικού, τα σοβαρά προβλήματα φοιτητικής μέριμνας, η κακή ποιότητα σπουδών, η ανεργία μετά το πολυπόθητο ...πτυχίο.
Στην έδρα του ΤΕΙ της Ηπείρου, την Αρτα, τα Τμήματα της Σχολής Διοίκησης και Οικονομίας (ΣΔΟ) και του Τμήματος Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής (ΛΠΜ) δεν έχουν δικό τους κτίριο. Τα μαθήματα της ΣΔΟ γίνονται σε ένα προκάτ και σε μία αίθουσα δανεισμένη από τη Σχολή Τεχνολογίας - Γεωπονίας (ΣΤΕΓ). Οι σπουδαστές του ΛΠΜ κάνουν μαθήματα σε τρία διαφορετικά κτίρια (σε μία αίθουσα δανεισμένη από τη ΣΤΕΓ, στο παλιό Δημοτικό σχολείο στην περιοχή της Ελεούσας και σε ένα κεντρικό κτίριο στην Αρτα). Η ΣΤΕΓ έχει κτίρια για κάθε τμήμα, όμως, τόσο οι αίθουσες, όσο και η υλικοτεχνική υποδομή δεν επαρκούν. Για παράδειγμα, δε λειτουργούν οι σταυλικές εγκαταστάσεις του τμήματος Ζωικής Παραγωγής, ενώ στα θερμοκήπια του Τμήματος Φυτικής Παραγωγής υπάρχουν σοβαρά τεχνικά λάθη, στα θερμοκήπια του Τμήματος Ανθοκομίας και Αρχιτεκτονικής Τοπίου φυτεύονται ...αγγούρια(!) και αρκετές εγκαταστάσεις βρίσκονται ακόμα στις μακέτες.
Στο παράρτημα της Πρέβεζας, δεν υπάρχουν μόνιμες κτιριακές εγκαταστάσεις, τα τμήματα στεγάζονται σε προκάτ κτίρια και υπάρχει μεγάλο πρόβλημα στα εργαστήρια λόγω ανεπάρκειας υποδομών (οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές παρουσιάζουν συχνά προβλήματα λειτουργίας). Επιπλέον, χρόνο με το χρόνο, τα βιβλία μειώνονται και αντικαθιστώνται από σημειώσεις, οι οποίες δίνονται στη μέση του εξαμήνου και καμιά φορά προς το τέλος του. Υπάρχουν περιπτώσεις μαθημάτων, που έχει ζητηθεί από σπουδαστές να βγάλουν με δικά τους χρήματα τις σημειώσεις.
Αντίστοιχη είναι η κατάσταση στα τμήματα των Ιωαννίνων. Στη Νοσηλευτική τα βιβλία είναι ελάχιστα, τα υλικά των εργαστηρίων ανεπαρκή και ορισμένα εργαστήρια δε γίνονται καθόλου (π.χ. Φαρμακολογία). Τις ιατρικές ποδιές και τα ξενόγλωσσα βιβλία τα αγοράζουν οι σπουδαστές. Στους Βρεφονηπιοκόμους, αντί βιβλίων, παρέχονται μόνο κακογραμμένες σημειώσεις και οι σπουδαστές αναγκάζονται να πληρώνουν τα μουσικά όργανα για τα εργαστήρια Μουσικοπαιδαγωγικής και τα υλικά των Εικαστικών (χρώματα, χαρτόνια κτλ.).
Στην Ηγουμενίτσα, το Τμήμα των Εφαρμοσμένων Ξένων Γλωσσών δεν έχει κτίριο, το Τμήμα της Ιχθυοκομίας δεν έχει επαρκή και εξοπλισμένα εργαστήρια και το Τμήμα των Τουριστικών δεν έχει επαρκή αριθμό αιθουσών.
Η κατάσταση δεν είναι καλύτερη και στα ζητήματα σπουδαστικής μέριμνας (σίτιση, στέγαση, μεταφορά). Στην Αρτα παρακολουθούν τις σπουδές τους 4.000 σπουδαστές και υπάρχει μόνο μια Εστία 75 ατόμων, όπου στριμώχνονται 140(!). Δίδεται πενιχρή επιδότηση ενοικίου (100 ευρώ), την ώρα που τα ενοίκια κυμαίνονται από 200 έως 300 ευρώ. Η ποιότητα του φαγητού στη Λέσχη είναι κακή, ενώ τελευταία επιδιώκεται η λειτουργία της με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια. Η μεταφορά με λεωφορεία, κάθε χρόνο γίνεται όλο και πιο ακριβή.
Στην Πρέβεζα, η Λέσχη Σίτισης είναι στην άλλη άκρη της πόλης μακριά από το ΤΕΙ, ενώ έχουν γίνει καταγγελίες για την ποιότητα του φαγητού. Δικαίωμα σίτισης έχουν μόνο 690 σπουδαστές (από τους 1.200 περίπου που βρίσκονται στην πόλη), που δικαιούνται κάρτα σίτισης γιατί έχουν εισόδημα 6.500.000 δρχ. και κάτω. Ομως, εξαιτίας της κατάστασης που επικρατεί στον τομέα της σίτισης, σήμερα τρώνε στη λέσχη καθημερινά 350 - 450 σπουδαστές, είτε έχουν κάρτα, είτε όχι. Εστία δεν υπάρχει, παρά δίνεται επιδότηση ενοικίου (της τάξης των 35.000 δρχ. το μήνα) στο τέλος του χρόνου. Δικαίωμα επιδότησης, δε, έχουν όσοι το εισόδημά τους είναι κάτω από 1.800.000 δρχ. Για τη μεταφορά των σπουδαστών υπάρχει μόνο ένα παλιό λεωφορείο ΚΤΕΛ, που κάνει δρομολόγια ανά μια ώρα, από τις 8 το πρωί μέχρι τις 8 μ.μ., εκτός Σαββάτου και Κυριακής, με εισιτήριο 50 λεπτά.
Για τους σπουδαστές των ΤΕΙ, στα Γιάννενα, το πρόβλημα στέγασης είναι μεγάλο. Ενα μικρό ποσοστό σπουδαστών στεγάζεται στις άθλιες Εστίες της Δομπόλης, ενώ ελάχιστοι παίρνουν επιδότηση ενοικίου. Για τη μεταφορά των σπουδαστών από την πόλη στα ΤΕΙ, τα δρομολόγια είναι περιορισμένα (κάθε 40 λεπτά), με φοιτητικό εισιτήριο 50 λεπτά και χωρίς μηνιαία κάρτα απεριορίστων διαδρομών, επειδή δε συμφέρει τα ιδιωτικά ΚΤΕΛ.
Τέλος, στην Ηγουμενίτσα, έχουν σταματήσει εδώ και 2-3 χρόνια οι εργασίες κατασκευής κτιρίου, που θα προοριζόταν για τη στέγαση των σπουδαστών, γιατί η δικαιοδοσία του κτιρίου πέρασε από το ΔΣ του ΤΕΙ Ηπείρου στον Οργανισμό Σχολικών Κτιρίων, ενώ εκκρεμεί δικαστική υπόθεση με εργολάβο που είχε αναλάβει εργασίες.
Η Διοίκηση του Ιδρύματος εντοπίζει το πρόβλημα της υποχρηματοδότησης, αφού ο προϋπολογισμός των 6 εκατ. ευρώ είναι πενιχρός για τις ανάγκες των παραρτημάτων. Ειδικά ο φετινός προϋπολογισμός παρουσιάζεται μειωμένος, καθώς αυξήθηκε το κονδύλι για τις αποδοχές του έκτακτου προσωπικού. Τα δεδουλευμένα του έκτακτου προσωπικού καλύπτονται με «αιματηρές οικονομίες» - σύμφωνα με τα στοιχεία της Διοίκησης - και είναι σχεδόν βέβαιο ότι κάποια στιγμή θα δημιουργηθούν χρέη απέναντι σ' αυτήν την κατηγορία εργαζομένων, όπως συμβαίνει στα περισσότερα ΤΕΙ.
Εντοπίζονται, επίσης, ανάγκες για μόνιμο προσωπικό, που να έχει τα απαιτούμενα προσόντα, αφού υπάρχουν μόνο 100 μόνιμοι εκπαιδευτικοί για 163 οργανικές θέσεις, ενώ οι έκτακτοι φτάνουν τους 750 (από τους οποίους μόνον οι 100 έχουν πλήρη προσόντα, ενώ κάποιοι από τους υπόλοιπους δεν έχουν κανένα τίτλο, πέρα από το πτυχίο του ΤΕΙ ή του ΑΕΙ).
Απαντώντας στα ζητήματα υποδομής, η διοίκηση του ΤΕΙ δημοσιοποίησε σχέδιο κτιριακού προγράμματος για την επόμενη διετία, συνολικού προϋπολογισμού 10.000.000 ευρώ, ενώ διεκδικεί για την επόμενη τριετία 12.000.000 ευρώ. Για τεχνολογικό εξοπλισμό, προκήρυξε δημόσιους διαγωνισμούς μέσω του ΕΠΕΑΕΚ, της τάξης των 2.000.000 ευρώ και δηλώνει ότι στοχεύει στην αντικατάσταση των σημειώσεων από συγγράμματα.
Ομως, η ένταση των προβλημάτων, οι κατευθύνσεις της ΕΕ και η κυβερνητική εκπαιδευτική πολιτική σπρώχνουν τη Διοίκηση του Ιδρύματος να δηλώνει ανοιχτή για συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα (σε ζητήματα έρευνας). Εχει, άλλωστε, συνεργαστεί στο παρελθόν με ιδιωτική εταιρία (ΛΑΒΑ ΑΕ για μελέτη ανθοκομικών υποστρωμάτων) και συμμετέχει στο Τεχνολογικό Πάρκο Ηπείρου. Ακολουθώντας, δε, την κατεύθυνση για συνδιοργάνωση μεταπτυχιακών προγραμμάτων με πανεπιστήμια, έχει προχωρήσει στη λειτουργία τριών μεταπτυχιακών με το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και σ' αυτό το τελευταίο, οι φοιτητές πληρώνουν δίδακτρα 1.500 ευρώ για τον ένα χρόνο σπουδών!