Με όλες τις διεκδικήσεις της στο τραπέζι των διερευνητικών η Τουρκία |
Στο μεταξύ, τα ευρωενωσιακά επιτελεία εξακολουθούν κι αυτά να επισημαίνουν τη σημασία που έχει για τις Βρυξέλλες το παζάρι με την Τουρκία. Παρεμβαίνοντας σε εκδήλωση του German Marshall Fund με θέμα: «Σχέσεις ΕΕ - Τουρκίας: Σε αναζήτηση θετικής ατζέντας», η αρμόδια διευθύντρια της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, Ολλανδή, Αντζελίνα Εϊσχορστ, έκρινε ότι στις ευρω-τουρκικές σχέσεις «με την Τουρκία βρισκόμαστε σε μία φάση αποκλιμάκωσης και απεμπλοκής» και ότι πρέπει να έχουμε διαρκώς υπόψη μας «πόσο σημαντική είναι η σχέση με την Τουρκία από άποψη εμπορική, οικονομική, ιστορική, πολιτιστική και κοινωνική». Πρόσθεσε δε ότι «εάν τα πράγματα δεν εξελιχθούν καλά (στις σχέσεις με την Αγκυρα), ο κίνδυνος είναι τεράστιος και επομένως πρέπει η σχέση με την Τουρκία να αντιμετωπίζεται υπό αυτή την προοπτική». Κατέληξε δε ότι η σχέση με την Τουρκία μπορεί να στηριχθεί σε μια ευρύτατη ατζέντα, από την απελευθέρωση των θεωρήσεων εισόδου και το Μεταναστευτικό μέχρι τη στήριξη της οικονομίας.
Χαρακτηριστικές ήταν όμως και οι πρόσφατες δηλώσεις του υπουργού Αμυνας της Πορτογαλίας (που αυτό το εξάμηνο προεδρεύει της ΕΕ) Ζοάου Γκόμες Κραβίνιου, που ανέφερε ότι «το ΝΑΤΟ, με μια ισχυρή παρουσία και μια αφοσιωμένη αμερικανική κυβέρνηση, μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά στην υλοποίηση μιας "πλατφόρμας κατανόησης" για το θέμα της Ανατολικής Μεσογείου, η οποία θα μπορούσε να ωφελήσει επίσης την ΕΕ, ιδίως στον τρόπο που η ΕΕ σχετίζεται με την Τουρκία, μια προσέγγιση που δεν μπορεί να είναι "ο νικητής τα παίρνει όλα"».
Πάντως, η συζήτηση για τις σχέσεις Τουρκίας και Δύσης αναζωπυρώθηκε με αφορμή και την έναρξη νέας έρευνας που ξεκίνησε εισαγγελέας της Αγκυρας σε βάρος του Γκερτ Βίλντερς (ηγετικού στελέχους της ολλανδικής ακροδεξιάς) για «εξύβριση» του Τούρκου Προέδρου. Αφορμή στάθηκαν μηνύματα του Βίλντερς στο Twitter σύμφωνα με τα οποία, «ο Ερντογάν είναι ένας ισλαμιστής που δημιουργεί θανάσιμο κίνδυνο και υποκινεί το μίσος και την τρομοκρατία εδώ στην Ολλανδία», αλλά και γελοιογραφία που συνέδεε τον Ερντογάν με το «Ισλαμικό Κράτος». Σημειωτέον ότι ο Βίλντερς κάλεσε την ολλανδική κυβέρνηση να απελάσει τον Τούρκο πρεσβευτή από το Αμστερνταμ, αλλά και να φύγει η Τουρκία από το ΝΑΤΟ.
Είχαν προηγηθεί, προχτές, αντεγκλήσεις Τουρκίας - ΗΠΑ, με αφορμή τη «χλιαρή» - κατά την εκτίμηση της Αγκυρας - αντίδραση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ στον εντοπισμό 13 σορών Τούρκων σε περιοχή όπου μαίνονται τουρκικές στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του ΡΚΚ. Εντονη ήταν η αντίδραση Ερντογάν, που έκρινε σκόπιμο να σχολιάσει ότι «αν είμαστε μαζί στο ΝΑΤΟ και αν θέλετε τη διαφύλαξη της ενότητας του ΝΑΤΟ, πρέπει να ενεργείτε με ειλικρίνεια (...) Αν θέλετε να είστε με μία πλευρά, να είστε με τη δική μου».
Μετά από επικοινωνία των ΥΠΕΞ ΗΠΑ - Τουρκίας αλλά και κλήση του Αμερικανού πρέσβη Ντέιβιντ Σάτερφιλντ στο τουρκικό ΥΠΕΞ, η Αγκυρα εμφανίστηκε ικανοποιημένη και τουρκικά ΜΜΕ μετέδιδαν ότι «ο πρέσβης Σάτερφιλντ επιβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ θεωρούν την τρομοκρατική οργάνωση PKK υπεύθυνη για το πρόσφατο μακελειό...». Σημειωτέον ότι «ειλικρινή συλλυπητήρια» για τις 13 σορούς εξέφρασε στην Αγκυρα και ο εκπρόσωπος της Κομισιόν Πίτερ Στάνο.
Σε μια παράλληλη εξέλιξη, το τουρκικό ερευνητικό πλοίο «Ορούτς Ρέις» έγινε γνωστό χτες ότι επέστρεψε στα ανοιχτά του λιμανιού Τσαγιαγζί, στην Αττάλεια, από όπου είχε αποπλεύσει στις 30/11. Οι έρευνές του πάντως θα συνεχιστούν μέχρι τις 15 Ιούνη. Οπως μεταδίδουν τουρκικά μέσα ενημέρωσης, το «Ορούτς Ρέις» αγκυροβόλησε στα ανοιχτά του λιμανιού Τσαγιαγζί της επαρχίας Ντεμρέ της Αττάλειας. Στο μεταξύ, το TRT μετέδωσε ότι η πετρελαϊκή (κρατική) ΤΡΑΟ οριστικοποίησε συμφωνία για την απόκτηση ενός πλοίου γεώτρησης βαθέων υδάτων από τη νορβηγική «Dolphin Drilling». Θα πρόκειται για το 4ο πλοίο γεωτρήσεων της Τουρκίας. Θυμίζουμε πως προχτές η Τουρκία ανακοίνωσε με Navtex έρευνες στο Κεντρικό Αιγαίο (με το «Τσεσμέ»), με ισχύ από τις 18 Φλεβάρη μέχρι και τις 2 Μάρτη.
Οξύνονται οι διεργασίες ενόψει της άτυπης 5μερούς Διάσκεψης για το Κυπριακό, που αναμένεται να συγκαλέσει ο ΟΗΕ τον Μάρτη.
«Πρέπει να ξεκαθαριστεί για ακόμη μια φορά πως οι εγγυήσεις της Τουρκίας, η ύπαρξη του τουρκικού στρατού στην Κύπρο και η κυριαρχία και η πολιτική μας ισότητα είναι οι κόκκινες γραμμές μας και δεν πρόκειται ποτέ να τις εγκαταλείψουμε. Επειδή η εγκατάλειψη αυτών σημαίνει αποδοχή του ελληνοκυπριακού ζυγού», δήλωσε ο ηγέτης του ψευδοκράτους Ερσίν Τατάρ, που επέκρινε την - όπως είπε - «παρωχημένη νοοτροπία» της «ελληνοκυπριακής πλευράς».
Στο μεταξύ, τουρκικά ΜΜΕ μεταδίδουν μια σειρά πληροφορίες για σχέδια αναβάθμισης του ψευδοκράτους (ως «Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου»), που - αν μη τι άλλο - η Αγκυρα επιδιώκει να αξιοποιήσει ως τετελεσμένα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Μεταξύ άλλων, γίνεται λόγος για ένα «δημοσιονομικό και οικονομικό πρωτόκολλο συνεργασίας για το 2021», με το οποίο η Τουρκία θα δώσει στην «Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου» 2,5 δισ. τουρκικές λίρες, ώστε να προταχθούν επενδύσεις σε μεταφορές, Ενέργεια, υποδομές. Σε προτεραιότητα θα τεθεί και το άνοιγμα της περίκλειστης πόλης των Βαρωσίων, ώστε «να ανοίξει στον τουρισμό», αλλά και η προβολή «της ιστορίας, του πολιτισμού και φυσικού πλούτου της Τουρκικής Δημοκρατίας Βόρειας Κύπρου». Ακόμα, σχεδιάζονται αλλαγές και στο «σύστημα διακυβέρνησης», ώστε και η «Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου» να περάσει σε ένα «προεδρικό σύστημα» ή ένα «ενδυναμωμένο προεδρικό σύστημα», όπως δηλαδή και στην Τουρκία. Παράλληλα με όλα αυτά, θα ενταθεί και «η διπλωματική κινητικότητα για την αναγνώριση της Τουρκικής Δημοκρατίας Βόρειας Κύπρου», αναφέρεται.
Τέλος, ενδεικτικό είναι και δημοσίευμα της «Χουριέτ», όπου αναφέρονται λεπτομέρειες για ένα «βρετανικό σχέδιο» για το Κυπριακό, που το Λονδίνο ζυμώνει ήδη στις επαφές του. Σε αυτό προκρίνεται η «επανένωση» της Κύπρου με δύο «κοινοτικά κυρίαρχα κράτη», εκ των οποίων το καθένα «θα είναι ικανό να αναπτύσσει διεθνείς σχέσεις, να ενταχθεί σε διεθνείς οργανισμούς και να υπογράφει συμφωνίες, να παίρνει μέρος σε αθλητικές, πολιτιστικές και άλλες παρόμοιες διοργανώσεις στο εξωτερικό...».
Επίσημη επίσκεψη στην Αθήνα πραγματοποίησε χτες ο Κύπριος υπουργός Αμυνας Χαρ. Πετρίδης και συζήτησε με τον Ελληνα ομόλογό του Ν. Παναγιωτόπουλο την περαιτέρω ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας στον αμυντικό τομέα. Συζητήθηκαν επίσης θέματα «περιφερειακής συνεργασίας» και οι «προκλήσεις ασφαλείας και σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου».
Στις δηλώσεις τους κατόπιν, ο Ν. Παναγιωτόπουλος μίλησε για «καρπούς» που τάχα οι δύο πλευρές δρέπουν «τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης, όσο και στις αμυντικές συμμαχίες όπου από κοινού συμμετέχουμε στην Ανατολική Μεσόγειο, μέσα από τριμερή και πολυμερή σχήματα συνεργασίας με άλλα κράτη, με τα οποία μοιραζόμαστε τις ίδιες αξίες, πεποιθήσεις αλλά και ανησυχίες», παραπέμποντας στη βαθύτερη εμπλοκή σε επικίνδυνα ευρωΝΑΤΟικά σχέδια, που βάζουν στο κρεβάτι του Προκρούστη ελληνικά και κυπριακά κυριαρχικά δικαιώματα.
Αλλωστε, στο παζάρι αυτό όπου ΝΑΤΟ και ΕΕ πασχίζουν να κρατήσουν στο δυτικό στρατόπεδο την Αγκυρα, δεν μπόρεσε να μην επισημάνει «με μεγάλη ανησυχία την αναθεωρητική στάση της Τουρκίας», «τις περσινές έκνομες και αντίθετες προς το Διεθνές Δίκαιο τουρκικές ενέργειες στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και στην Αιγιαλίτιδα Ζώνη της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς και στην ελληνική υφαλοκρηπίδα». Καθώς δε οι λυκοσυμμαχίες τους δεν τους παρέχουν καμία διασφάλιση, ο Ελληνας υπουργός Αμυνας κάλεσε σε «μέγιστη επαγρύπνηση και συνεργασία (...) για τη διασφάλιση της εδαφικής ακεραιότητας και των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων».
Επέμεινε ωστόσο να παρουσιάζει ως «φάρμακο» την υλοποίηση του αμερικανοΝΑΤΟικού σχεδιασμού στην περιοχή, λέγοντας ότι εξέτασαν «την πιθανή συνεργασία σε σύνθεση "3+1" με χώρες - εταίρους που διατηρούν έντονο ενδιαφέρον για τις εξελίξεις στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, όπως οι ΗΠΑ, η παρουσία των οποίων στην περιοχή μας έχει ιδιαίτερη βαρύτητα».
Σε ανάλογο φόντο, ο Κύπριος υπουργός Αμυνας είπε ότι «οι συνθήκες στο ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου επιβάλλουν στον Ελληνισμό να βρίσκεται σε συνεχή εγρήγορση».
Αντανακλώντας την πρεμούρα των αστικών τάξεων των δύο μερών να παίξουν «στα γεμάτα» των ευρωατλαντικών σχεδιασμών στην περιοχή, έκανε λόγο «για την προώθηση μιας φιλόδοξης περιφερειακής αμυντικής πολιτικής στην Ανατολική Μεσόγειο και Μέση Ανατολή».
Παρέπεμψε άλλωστε στις «συχνές πολυεθνικές ασκήσεις», καθώς και στις «τριμερείς και τετραμερείς συνεργασίες», ισχυριζόμενος επίσης ότι «με την Ελλάδα και με άλλους εταίρους στην ΕΕ εργαζόμαστε για τη δημιουργία ασπίδας προστασίας της κυριαρχίας και των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων», βάζοντας μπροστά την «εφαρμογή του Δικαίου της Θάλασσας», που κάθε φορά ερμηνεύεται καταπώς βολεύει τα ιμπεριαλιστικά συμφέροντα.
Ακριβώς στο ζύγι αυτό, και προς αναγνώριση υπηρεσιών, ο Χαρ. Πετρίδης έστειλε μήνυμα ότι «Κύπρος και Ελλάδα συνεισφέρουν ουσιαστικά στην εμπέδωση της σταθερότητας, ασφάλειας και περιφερειακής συνεργασίας σε μια περιοχή που εκτείνεται από την Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο», ενώ «η Τουρκία συνεχίζει να αδιαφορεί για το Διεθνές Δίκαιο, διευρύνει την κατοχή στην Αμμόχωστο και εντείνει τις απειλές της, κάνοντας χρήση μορφών υβριδικού πολέμου».
Νωρίτερα χτες ο Πετρίδης είχε γίνει δεκτός από την Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου, την οποία ενημέρωσε για τις τελευταίες εξελίξεις στο Κυπριακό, ενόψει διεργασιών για τη διεξαγωγή της λεγόμενης πενταμερούς. Από την πλευρά της η Πρόεδρος επαναβεβαίωσε τη «σταθερή προσήλωση της Ελλάδας στις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και στο ευρωπαϊκό κεκτημένο». Αυτό - επεσήμανε - είναι το μόνο συμπεφωνημένο και δεσμευτικό πλαίσιο επανέναρξης των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό, με στόχο τη λύση στη βάση μιας διζωνικής - δικοινοτικής ομοσπονδίας.