Copyright 2020 The Associated |
Από τις κινητοποιήσεις στην Πολωνία ενάντια στο νόμο για τις αμβλώσεις |
Οι παραπάνω εξελίξεις γύρω από το ζήτημα του περιορισμού των αμβλώσεων αποτελούν πλήγμα για τα δικαιώματα των γυναικών, φέρουν το στίγμα της αναζωπύρωσης αντιδραστικών και αναχρονιστικών απόψεων, σύμφωνα με τις οποίες τα παιδιά και η οικογένεια πρέπει να αποτελούν τον αποκλειστικό προορισμό ή τουλάχιστον τη σημαντικότερη αποστολή της γυναίκας. Λειτουργούν ως «θερμοκήπιο» για την εκκόλαψη αντιδραστικών απόψεων και πολιτικών.
Στην Πολωνία, η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου ισοδυναμεί με απαγόρευση της συντριπτικής πλειοψηφίας των εκτρώσεων που διεξάγονται νόμιμα. Η πρόσφατη εξέλιξη προκάλεσε αντιδράσεις και κινητοποιήσεις, που συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Οι μαζικές διαμαρτυρίες έχουν αναγκάσει την κυβέρνηση να «παγώσει» την εφαρμογή της απόφασης. Ετσι, δεν την έχει ακόμα δημοσιεύσει στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης προκειμένου να τεθεί σε ισχύ. Επιπλέον, σε μια προσπάθεια κατευνασμού και εκτόνωσης των κινητοποιήσεων, ο Πρόεδρος της χώρας προανήγγειλε νομοσχέδιο που θα επιτρέπει την άμβλωση σε περιπτώσεις «θανατηφόρων εμβρυικών ανωμαλιών».
Ακόμα κι έτσι, όμως, το ζήτημα παραμένει. Με βάση το ισχύον καθεστώς, μια κύηση είναι νόμιμο να διακοπεί μόνο σε πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις: Πρώτον, όταν αποτελεί απειλή για τη ζωή ή την υγεία της γυναίκας. Δεύτερον, στις περιπτώσεις που διαπιστώνεται ότι το έμβρυο νοσεί από σοβαρή, μη ιάσιμη ασθένεια. Τρίτον, αν η εγκυμοσύνη είναι αποτέλεσμα βιασμού της γυναίκας ή αιμομειξίας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι περιορισμοί που ισχύουν σήμερα και στην ουσία καθιστούν τις αμβλώσεις παράνομες, υιοθετήθηκαν με νόμο που ψηφίστηκε το 1993. Σύμφωνα με την προηγούμενη νομοθετική ρύθμιση, του 1956, ήταν δυνατός ο τερματισμός μιας εγκυμοσύνης για κοινωνικούς λόγους.
Το κυβερνών κόμμα του Νόμου και της Δικαιοσύνης (PiS) έχει επιχειρήσει και το 2016 να προχωρήσει σε καθολική απαγόρευση των αμβλώσεων. Τον πρωταγωνιστικό τότε ρόλο δεν είχε αναλάβει το Συνταγματικό Δικαστήριο αλλά μια σειρά από οργανώσεις που έχουν προφανή ιδεολογική και πολιτική συγγένεια με το PiS. Οι οργανώσεις αυτές, κάτω από τον τίτλο των «υποστηρικτών της ζωής», είχαν καταθέσει σχέδιο νόμου, με τα κυβερνητικά στελέχη να σπεύδουν να εκφράσουν δημόσια την πρόθεσή τους να το στηρίξουν.
Με διατυπώσεις για το «δικαίωμα στη ζωή», την «προστασία» του παιδιού «πριν και μετά τη γέννηση» και τον «κρίσιμο ρόλο» των γυναικών στην οικογένεια και την «ευημερία» της ...διανθίζεται η επίθεση στο δικαίωμα των γυναικών σε νόμιμη και ασφαλή άμβλωση στο κείμενο της λεγόμενης «Διακήρυξης Συναίνεσης της Γενεύης».
Τη συγκεκριμένη Διακήρυξη συνυποστηρίζουν οι ΗΠΑ, η Βραζιλία, η Αίγυπτος, η Ουγγαρία, η Ινδονησία και η Ουγκάντα, ενώ την συνυπογράφουν κυβερνήσεις κρατών όπως η Σαουδική Αραβία, το Μπαχρέιν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ιράκ, το Σουδάν, η Λιβύη αλλά και η Πολωνία.
Ετσι, στη Διακήρυξη υπάρχει ρητά η... δέσμευση των εκπροσώπων των καπιταλιστικών κρατών που την υπογράφουν ότι «δεν υπάρχει διεθνές δικαίωμα στην άμβλωση, ούτε διεθνής υποχρέωση από την πλευρά των κρατών να χρηματοδοτούν ή να διευκολύνουν την άμβλωση».
Με τέτοιες σκοταδιστικές διακηρύξεις νομιμοποιούν τα εμπόδια στη νόμιμη, ασφαλή και δωρεάν άμβλωση, τα οποία συναντούν οι γυναίκες σε μια σειρά από χώρες, που συνοψίζονται στην αξίωση «οποιαδήποτε μέτρα ή αλλαγές σχετικά με την άμβλωση μέσα στο σύστημα Υγείας» να καθορίζονται «σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο μόνο από την εθνική νομοθετική διαδικασία».
Οι ΗΠΑ «έχουν υπερασπιστεί την αξιοπρέπεια της ανθρώπινης ζωής πάντα και παντού», σημείωσε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μ. Πομπέο, κάνοντας λόγο για «μια άνευ προηγουμένου προστασία της ζωής των αγέννητων στο εξωτερικό» από την κυβέρνηση της χώρας του. Πρόκειται για μια εκδοχή των γνωστών σκοταδιστικών απόψεων που στο όνομα της προστασίας των «δικαιωμάτων του αγέννητου παιδιού» χαρακτηρίζουν την έκτρωση «φόνο» και αρνούνται το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση.
Στο επίκεντρο της Διακήρυξης βρίσκεται η παρωχημένη, αντιδραστική αντίληψη και πολιτική πρακτική πως η μητρότητα, η δημιουργία οικογένειας και η ανατροφή των παιδιών πρέπει να είναι αποκλειστικά ατομική - οικογενειακή υπόθεση, αντί για κοινωνικό δικαίωμα και ευθύνη. Γι' αυτό, άλλωστε, οι παραπάνω απόψεις συνοδεύονται με τη θέση ότι «οι γυναίκες έχουν κρίσιμο ρόλο στην οικογένεια» και ότι «συμβάλλουν στην ευημερία της οικογένειας και την ανάπτυξη της κοινωνίας».
Ο περιορισμός και η απαγόρευση των αμβλώσεων είναι μέτρο συντηρητικό και οπισθοδρομικό. Οι συνέπειες είναι ασφαλώς πιο βαριές για τις γυναίκες που δεν διαθέτουν τα οικονομικά μέσα για να ξεπεράσουν τις απαγορεύσεις, ταξιδεύοντας, για παράδειγμα, σε μια γειτονική χώρα, επιλέγοντας μια ιδιωτική κλινική, παρακάμπτοντας τα εμπόδια που θέτει το νομοθετικό πλαίσιο, με αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, να αναγκάζονται να καταφύγουν σε πρακτικές που εκθέτουν την υγεία, ακόμα και την ίδια τους τη ζωή, σε κινδύνους.
Η υπεράσπιση του δικαιώματος των γυναικών να μπορούν να καταφεύγουν στην άμβλωση για να διακόψουν μια ανεπιθύμητη, για οποιονδήποτε λόγο, εγκυμοσύνη είναι αδιαπραγμάτευτη. Ωστόσο, η άρση των νομικών απαγορεύσεων από μόνη της δεν αρκεί για να εξασφαλιστούν τα δικαιώματα των γυναικών.
Δίπλα σε αυτήν είναι ανάγκη να υπάρχει ένα αποκλειστικά δημόσιο και δωρεάν σύστημα Υγείας, με υπηρεσίες που δεν περιορίζονται στην άμβλωση, αλλά αφορούν τη σεξουαλική αγωγή, τον οικογενειακό προγραμματισμό, τον προγεννητικό έλεγχο, την ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, την εγκυμοσύνη και τον τοκετό.
Με βάση τις παραπάνω εξελίξεις, η Ομοσπονδία Γυναικών Ελλάδας, ως συντονίστρια του Ευρωπαϊκού Γραφείου της Παγκόσμιας Δημοκρατικής Ομοσπονδίας Γυναικών, καλεί τις οργανώσεις της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας να εκφράσουν την καταδίκη τους.
«Καταγγέλλουμε το γεγονός ότι στην εποχή μας εκατομμύρια γυναίκες σε όλο τον κόσμο αναγκάζονται να υποστούν επικίνδυνες παράνομες αμβλώσεις που θέτουν τη ζωή τους σε κίνδυνο. Χαιρετίζουμε τις κινητοποιήσεις στην Πολωνία που απαίτησαν την αποποινικοποίηση και κατάφεραν την προσωρινή μη εφαρμογή της απαράδεκτης δικαστικής απόφασης», σημειώνει στο μήνυμά της.
Καλεί τις γυναίκες σε όλο τον κόσμο «να ακυρώσουν την πιο πάνω Διακήρυξη και να παλέψουν για τα σύγχρονα δικαιώματά τους στην αναπαραγωγική υγεία, στο πλαίσιο ενός δημόσιου και δωρεάν συστήματος Υγείας που θα εξασφαλίζει την επιστημονική κρατική στήριξη των γυναικών μέσω οικογενειακού προγραμματισμού και σεξουαλικής αγωγής για να εξασφαλίζεται η ασφαλής αντισύλληψη για όλες, όπως και το δικαίωμα στη νόμιμη, δωρεάν και ασφαλή άμβλωση».