Στην ημερήσια διάταξη των διαφόρων συζητήσεων που γίνονται για τη συνταγματική αναθεώρηση, τόσο από τα στελέχη του κυβερνώντος κόμματος όσο και του ΠΑΣΟΚ, αναφέρεται διαρκώς η «ανάγκη» ίδρυσης «μη κρατικών πανεπιστημίων» στη χώρα μας.
Ως φοιτήτρια του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου (ΕΑΠ), ως εκπρόσωπος κάποιων φοιτητών, αλλά και ως ενεργός πολίτης αυτού του τόπου αναρωτιέμαι σε ποιο βαθμό διαστρέβλωσης και παρακμής έχουν φτάσει οι κοινωνικές αξίες και το αίσθημα του δικαίου. Είναι σε όλους γνωστό ότι η κατάσταση της παιδείας στην Ελλάδα είναι χειρότερη και από τριτοκοσμική, χωρίς να θέλω να θίξω τις χώρες του τρίτου κόσμου ως προς την ουσία της παραγωγής της γνώσης. Στον 21ο αιώνα τα ελληνικά πανεπιστήμια παρουσιάζουν μια εικόνα εγκατάλειψης, απαξίωσης, με όλο και περισσότερα προβλήματα τόσο στη λειτουργία τους και στην αξιόπιστη επαγγελματική αποκατάσταση των αποφοίτων τους, όσο και στην ουσία της ύπαρξής τους, που είναι η προώθηση της επιστημονικής γνώσης.
Αναρωτιέμαι: Φταίει η έλλειψη ιδιωτικής πρωτοβουλίας που τα κτίρια είναι άθλια και τρισάθλια, που δεν υπάρχει αξιοκρατία, που δεν υπάρχουν κατάλληλα βιβλία και εγχειρίδια, που έχουν δημιουργηθεί σχολές και τμήματα χωρίς ανταπόκριση στην αγορά εργασίας, επειδή έπρεπε επειγόντως να απορροφηθούν τα κονδύλια της ΕΕ και τώρα δεν μπορούν να συντηρηθούν οικονομικά; Φταίει η έλλειψη ιδιωτικής πρωτοβουλίας που έχουν δημιουργηθεί κλίκες μέσα στην ακαδημαϊκή κοινότητα, που δεν υπάρχει κανένας έλεγχος της οικονομικής διαχείρισης των ιδρυμάτων, που προωθούνται άτομα ανάξια να βρίσκονται σε αυτές τις θέσεις και να λέγονται καθηγητές; Φταίει η έλλειψη της ιδιωτικής πρωτοβουλίας που ο εκπαιδευτικός οποιασδήποτε βαθμίδας έχει ξεχάσει να είναι λειτουργός;
Με εκπλήσσει που αυτή η θέση περί ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων εκφράζεται και διά στόματος Μαρίας Δαμανάκη. Οταν φώναζε μέσα από το Πολυτεχνείο «ψωμί, παιδεία, ελευθερία», σε αυτήν την παιδεία αναφερόταν;
Πώς θα προστατευτεί το δικαίωμα του πολίτη στην εποχή της επιστημονικής εξέλιξης, όταν θα εμπορευματοποιηθεί ακόμα περισσότερο η γνώση; Τι είναι, τελικά, παιδεία για ένα κράτος και για μια κοινωνία; Ως αξία ηθική και κοινωνική πρόκειται κυρίως για τη διάπλαση ανθρώπινου ήθους προς μια καλύτερη κοινωνία. Αν χαθεί αυτός ο στόχος, τότε σίγουρα δε μιλάμε για παιδεία, μιλάμε για μια στείρα μετάδοση γνώσεων, όπως το χειρισμό ενός μηχανήματος ή την αποστήθιση ενός μαθηματικού τύπου.
Ως φοιτήτρια του ΕΑΠ μπορώ να πω μετά βεβαιότητας ότι η οικονομική συμμετοχή των φοιτητών με τα δυσβάσταχτα δίδακτρα που αυτή τη στιγμή πληρώνουν, σε τίποτα δεν ωφέλησε την προώθηση της γνώσης ή τη βελτίωση των συνθηκών κάτω από τις οποίες παράγεται το διδακτικό έργο. Οι άνθρωποι κάνουν τη διαφορά και η οικονομική ενίσχυση του εκπαιδευτικού συστήματος μιας χώρας μπορεί κάλλιστα να καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό, εάν υπάρξει η πολιτική βούληση. Το να μεταθέσουμε την ευθύνη της διαμόρφωσης του εκπαιδευτικού συστήματος και της Παιδείας από το κράτος στην ιδιωτική πρωτοβουλία είναι μόνο επικίνδυνο, αφού πλέον δε θα μπορεί να ασκηθεί κανενός είδους έλεγχος ούτε στο περιεχόμενο ούτε στην ποιότητα της προσφερόμενης γνώσης.
Ρωτάω, λοιπόν: Είναι ουτοπία να πιστεύει κανείς ότι η παιδεία στην Ελλάδα μπορεί και πρέπει να βελτιωθεί, είναι ουτοπία να βλέπει κανείς τη μετάδοση της γνώσης ως κοινωνικό αγαθό και, τέλος, είναι ουτοπία να απαιτεί κανείς σήμερα από το ίδιο του το κράτος να εξυγιάνει το χώρο ώστε να μπορούν όλοι οι άνθρωποι, ανεξαιρέτως οικονομικής και κοινωνικής θέσης, να έχουν πρόσβαση στη γνώση είτε σε αναζήτηση βελτίωσης των επαγγελματικών του συνθηκών είτε σε αναβάθμιση της ποιότητας ζωής του; ΟΧΙ, δεν είναι ουτοπία, είναι ένα δίκαιο αίτημα και όποιος το παρουσιάζει διαφορετικά, δεν έχει ενδιαφέρον για τη γνώση και την παιδεία, αλλά για την προώθηση μιας εμπορικής συναλλαγής μεταξύ κράτους και μεγάλων πολυεθνικών.
Κραυγάζω λοιπόν σιωπηλά, και φωνάζω σήμερα, το 2006, «ψωμί, παιδεία, ελευθερία», όχι από έναν ερασιτεχνικό ραδιοφωνικό σταθμό, αλλά από τα βάθη της ψυχής μου, που κλαίει μπροστά σε αυτήν την έκπτωση των ηθών και αξιών. Ας προσπαθήσουμε τουλάχιστον να σταματήσουμε έστω και τώρα την κατρακύλα.
Καλλιόπη ΠΑΤΟΥΝΑ
Πρόεδρος Συλλόγου Φοιτητών Ισπανικού Πολιτισμού του ΕΑΠ