Την πορεία της μεγάλης Ελληνίδας φωτογράφου, Βούλας Παπαϊωάννου, φωτίζει η έκθεση «Η φωτογράφος Βούλα Παπαϊωάννου 1898-1990», που φιλοξενείται στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου στο Ηράκλειο Κρήτης
«Πορτρέτο κοριτσιού» |
Η έκθεση χωρίζεται σε έξι ενότητες: α) Τα πρώτα βήματα στη φωτογραφία (1935-1940). β) Η ζωή στην Αθήνα μετά την κήρυξη του πολέμου (1940-1942). γ) Η Πείνα (1941-1942). δ) Κατοχή - Απελευθέρωση - Δεκεμβριανά (1941-1944). ε) Η ρημαγμένη ελληνική ύπαιθρος. Η προσπάθεια ανόρθωσης της χώρας (1945-1950). στ) Η μεταπολεμική φωτογραφική απεικόνιση της Ελλάδας (1950-1960). Οι φωτογραφίες κάθε ενότητας έχουν επιλεγεί με θεματικά, αλλά και φωτογραφικά κριτήρια, ώστε πέρα από τη λειτουργία τους ως «ντοκουμέντα» να παραπέμπουν και στην προσωπική γραφή της φωτογράφου.
Η Βούλα Παπαϊωάννου κατέχει μια εξέχουσα θέση ανάμεσα στους εκπροσώπους της ανθρωπιστικής φωτογραφίας. Την κρίσιμη για την Ελλάδα δεκαετία του '40 έστρεψε το φακό της προς τον απλό άνθρωπο που σιωπηρά έφερε στους ώμους του το βάρος των ιστορικών γεγονότων. Η απόδοση από την ευαίσθητη ματιά της του γενναίου αγώνα που έδωσε ο άμαχος πληθυσμός της χώρας της «καταχωρίζεται», όπως αναφέρει ο Αγγελος Δεληβορριάς, «στα όχι καλά μελετημένα κεφάλαια μιας υποβαθμισμένης αλλά μεγαλόπνοης ιστορίας: της περιπέτειας του Ανθρώπου που δεν παύει ποτέ να διεκδικεί τον πρωταγωνιστικό του ρόλο στα δρώμενα των εκάστοτε περιστάσεων».
«Μάνα με παιδιά», 1945-1947 |
«Το σύνολο του έργου της», τονίζει η Φανή Κωνσταντίνου (μαζί με την Ολγα Χαρδαλιά επιμελήθηκαν την έκθεση), «αποτελεί ένα σημαντικό ντοκουμέντο ιστορικής αξίας, μολονότι δεν απαθανατίζει σημαντικά γεγονότα, προσωπικότητες της δημόσιας ζωής ή πολεμικές συγκρούσεις. Με διακριτικότητα, σεβασμό και συγκρατημένη συναισθηματική συμμετοχή ...κατορθώνει να συλλάβει βλέμματα, εκφράσεις και χειρονομίες, που υπαινίσσονται μάλλον παρά καταγράφουν, που δονούν τις αισθήσεις παρά αφηγούνται. Χάρη μάλιστα στις φωτογραφικές της αρετές, τη λιτότητα στην έκφραση και την αφαίρεση περιγραφικών λεπτομερειών, συχνά τα θέματά της αποκτούν διαχρονικότητα και αντανακλούν την πίστη στην ανθρώπινη δύναμη, αλλά και την αισιοδοξία που πηγάζει μέσα από ανατρεπτικές καταστάσεις».
Σελίδα από το «Μαύρο Λεύκωμα» |
Κατά τη διάρκεια της έκθεσης, θα προβάλλεται η εκπομπή «Παρασκήνιο» (παραγωγή ΕΡΤ) με τον τίτλο «Η Ελλάδα μέσα από το φακό της Βούλας Παπαϊωάννου», σε σκηνοθεσία Καλλιόπης Λεγάκη, σενάριο Καλλιόπης Λεγάκη και Μαρούλας Γεντέκου. Παράλληλα, θα διατίθεται η μονογραφία «Η φωτογράφος Βούλα Παπαϊωάννου από το Φωτογραφικό Αρχείο του Μουσείου Μπενάκη» (έκδοση του Μουσείου Μπενάκη και της «Αγρα»).