Ο τυφλοπόντικας της ανατολικής Αμερικής, έχει ισχυρά μπροστινά πόδια που του επιτρέπουν να σκάβει αποτελεσματικά. Καθώς ανοίγει σήραγγες, οι δονήσεις του εδάφους, λειτουργούν σαν συναγερμός για τους γεωσκώληκες, που προσπαθούν να αποφύγουν το χειρότερο θηρευτή τους δραπετεύοντας στην επιφάνεια, στην οποία σπάνια βγαίνουν οι τυφλοπόντικες |
Γιατί να βγουν μέρα μεσημέρι έξω από το χώμα οι γεωσκώληκες εκθέτοντας τον εαυτό τους σε μια σειρά θηρευτές; Γιατί δεν προτιμούν να χωθούν ακόμα βαθύτερα στο χώμα όταν νιώθουν δονήσεις; Ο Κ. Κατάνια, καθηγητής βιολογίας στο πανεπιστήμιο Βάντερμπιλντ των ΗΠΑ, έκανε σειρά πειραμάτων σε περιοχή της Φλόριντα, όπου οικογένειες ασχολούνται παραδοσιακά με το μάζεμα σκουληκιών. Καθώς ένας από τους γητευτές έτριβε ένα σίδερο πάνω σε ένα κομμάτι ξύλο ακουμπισμένο στη Γη, ο Κατάνια σημάδευε με σημαιάκια τα σημεία απ' όπου πρόβαλλαν οι γεωσκώληκες. Στο τέλος της διαδικασίας τα σημαιάκια σχημάτιζαν ένα κύκλο 12 μέτρων γύρω από το σημείο όπου δημιουργούνταν ο ήχος. Τα σκουλήκια έβγαιναν γρήγορα από τη Γη μόλις άρχιζαν οι δονήσεις, σαν να ήθελαν να ξεφύγουν από κάτι, ενώ όταν έφταναν στην επιφάνεια κινούνταν αργά και μετά από 10 λεπτά άρχιζαν να ξανασκάβουν για να μπουν στο χώμα, διαδικασία που διαρκούσε από 10 λεπτά μέχρι μια ώρα. Κάποια, βέβαια, είχαν γίνει γεύμα μυρμηγκιών, σαυρών, φιδιών ή σαρκοβόρων σκαθαριών και κάποια είχαν πεθάνει επειδή έτυχε να βγουν σε ξηρό και θερμό σημείο.
Οι γητευτές σκουληκιών κάνουν τους γεωσκώληκες να βγουν από το έδαφος τρίβοντας ένα επίπεδο κομμάτι μετάλλου πάνω σε ένα ξύλινο παλούκι. Στη μεγάλη εικόνα τα σημαιάκια δείχνουν τα σημεία όπου πρόβαλλαν γεωσκώληκες γύρω από το σημείο όπου παράχθηκαν οι δονήσεις |
Χρησιμοποιώντας γεώφωνα και ένα φορητό υπολογιστή, ο Κατάνια κατέγραψε τον ήχο που κάνουν οι τυφλοπόντικες καθώς ψάχνουν για τροφή σκάβοντας κάτω από το έδαφος και διαπίστωσε ότι οι δονήσεις που οφείλονται κυρίως στο σπάσιμο των ριζών των υπερκείμενων φυτών είχαν συχνότητα μέσα στο φάσμα των 80 έως 200 χερτζ (κύκλων ανά δευτερόλεπτο), που παρήγαγαν τα μέσα που χρησιμοποιούν οι γητευτές σκουληκιών.
Σε εργαστηριακό περιβάλλον ο ερευνητής παρατήρησε πως τα σκουλήκια έβγαιναν γρήγορα (σ.σ. γρήγορα για τα μέτρα των σκουληκιών) στην επιφάνεια μόλις έβαζε ένα τυφλοπόντικα να σκάβει κοντά τους. Το ίδιο φαινόμενο συνέβαινε και όταν έπαιζε μέσα στο χώμα με γεώφωνα τον ήχο του σκαψίματος του τυφλοπόντικα. Για να μην υπάρχει καμιά αμφιβολία για την επιβεβαίωση της υπόθεσης που είχε κάνει ο Δαρβίνος, ο Κατάνια παρατήρησε τα σκουλήκια όταν βρέχει, τόσο στο φυσικό περιβάλλον,όσο και σε εργαστηριακή αναπαράσταση της βροχής. Μόλις δύο ή τρία σκουλήκια από τα 300 έβγαιναν αργά - αργά από το έδαφος μετά από μια δυνατή βροχή ή μετά από πολύωρο κορεσμό του χώματος με νερό. Κανένα δεν πετάχτηκε έξω στα πρώτα λεπτά των δονήσεων από την πτώση των μεγάλων σταγόνων βροχής στο έδαφος. Η εντύπωση που έχουν οι περισσότεροι άνθρωποι ότι τα σκουλήκια βγαίνουν μαζικά στην επιφάνεια όταν βρέχει, επειδή τυχαίνει να δουν μερικά μετά από βροχή εκεί που δεν έβλεπαν πριν κανένα, είναι λαθεμένη. Από κάτω υπάρχουν πολύ περισσότερα. Η πρώτη εντύπωση που δημιουργείται από την επιπόλαιη επισκόπηση των φαινομένων, συχνά ανατρέπεται με πάταγο, μόλις εφαρμοστεί η επιστημονική μέθοδος ανάλυσης των ζητημάτων.
Δεν είναι μόνο ο άνθρωπος που εκμεταλλεύεται το εξελικτικό ένστικτο που έχουν οι γεωσκώληκες ως αντίδραση στις δονήσεις του εδάφους. Σε άλλες μελέτες διαπιστώθηκε ότι ένα είδος γλάρων χτυπάει το έδαφος με τα πόδια του για να βγάλει σκουλήκια και το ίδιο φαίνεται να κάνει και ένα είδος χελωνών.