Λίγους μήνες μετά την κατάρρευση του ενεργειακού κολοσσού της «Enron», η χρεοκοπία της «WorldCom» ερχόταν να επιβεβαιώσει ότι τα επιχειρηματικά σκάνδαλα είναι εκδηλώσεις ενός και του αυτού φαινομένου, της προϊούσας σήψης του ίδιου του καπιταλισμού.
Φυσικά, τα πρώτα θύματα της χρεοκοπίας της «WorldCom», ήταν οι εργαζόμενοι σ' αυτήν. Μέσα σε μια μέρα απολύθηκαν 17.000 εργαζόμενοι από το σύνολο των 85.000 εργαζομένων της εταιρίας.
Οι απολογητές του καπιταλισμού και θιασώτες του «αμερικανικού μοντέλου», όπως ο γνωστός οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν, προαναγγέλλοντας τη βαρύτατη τιμωρία των υπευθύνων, ισχυριζόταν ότι το φαινόμενο των χρεοκοπιών και των απατών αφορά σε κάποιες «μολυσμένες εστίες» του συστήματος, οι οποίες αν ξεριζωθούν, το σύστημα θα επανέλθει στις «ηθικές» του αξίες.
Ενα χρόνο μετά, όπως αποκαλύπτει η βρετανική οικονομική εφημερίδα «Financial Times», οι μεγαλομέτοχοι της «WorldCom» ζουν και βασιλεύουν, ατιμώρητοι και πλουσιότεροι κατά μερικά εκατομμύρια δολάρια...
Το κόλπο ήταν σχετικά απλό. Τα αφεντικά της «WorldCom», αξιοποιώντας την ανοχή των Αρχών, δημιούργησαν μια νέα εταιρία, τη MCI, στην οποία φρόντισαν να μεταφέρουν ένα μέρος των δικτύων και των δραστηριοτήτων της χρεοκοπημένης εταιρίας. Σύμφωνα με το κεφάλαιο 11 του νόμου περί πτωχεύσεων, η κυβέρνηση και η δικαιοσύνη διέγραψαν το χρέος της χρεοκοπημένης «WorldoCom», το οποίο υπολογιζόταν σε 41 δισ. δολάρια. Ετσι, η νέα εταιρία μπορεί να συνεχίζει τη λειτουργία της «καθαρή».
Η μόνη «τιμωρία» που επιβλήθηκε από το δικαστήριο στους υπεύθυνους της «WorldCom» ήταν ένα πρόστιμο 500 εκατομμυρίων δολαρίων. Ομως αν ληφθεί υπόψη ότι τα έσοδα της MCI ανέρχονται περίπου σε 500 εκατομμύρια δολάρια τη βδομάδα είναι φανερό ότι το πρόστιμο μπορεί να πληρωθεί μέσα σε μερικούς μήνες. Και μετά, ούτε γάτα, ούτε ζημιά...
«Γιατί όμως δεν κάνει τίποτε η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς; Γιατί επέβαλε τόσο μικρό πρόστιμο στη MCI; Πού είναι το Κογκρέσο που διατείνεται ότι ενδιαφέρεται για την εμπιστοσύνη των επενδυτών; Και πού είναι οι σχολιαστές που, σε άλλες περιπτώσεις, διακηρύσσουν την πίστη τους στο νόμο και στη λυτρωτική δύναμη των αγορών;» αναρωτιέται η «Financial Times».
H απάντηση βρίσκεται στο ίδιο το πρόβλημα. Η μόνη «ηθική του καπιταλισμού» είναι η «ηθική του κέρδους» και επομένως, αφού για τους κεφαλαιοκράτες ο σκοπός αγιάζει τα μέσα, τότε ως φυσική συνέπεια στο κυνήγι του κέρδους επιτρέπονται όλα.
Η «ανταγωνιστικότητα» και η «παραγωγικότητα» είναι η κοινή στέγη, κάτω από την οποία συγκεντρώνονται όλα τα αντεργατικά μέτρα που προωθούνται από την Ευρωπαϊκή Ενωση και τις κυβερνήσεις των κρατών - μελών της. Απολύσεις, μείωση των εισοδημάτων, κατάργηση εργασιακών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων «νομιμοποιούνται» από την ανάγκη ενίσχυσης της «ανταγωνιστικότητας» των επιχειρήσεων.
Κάτω από την ίδια στέγη, βρίσκουν προστασία και σιγουριά οι πολυεθνικές επιχειρήσεις, το μεγάλο κεφάλαιο, που αισθάνονται ότι τίποτα δεν μπορεί να τους σταματήσει στην πορεία τους για ακόμη μεγαλύτερα κέρδη. Εστω και αν αυτά τα κέρδη στηρίζονται στην απόλυση εκατομμυρίων εργαζομένων.
Το τελευταίο παράδειγμα έρχεται από τη «Siemens». Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρίας, Χάινριχ φον Πίρερ, ανακοίνωσε την περασμένη Τετάρτη ότι «δεδομένης της παρατεταμένης εξασθένησης της αγοράς κινητής τηλεφωνίας, η "Siemens" σκοπεύει να εφαρμόσει μέτρα για την αύξηση της παραγωγικότητάς της. Πρώτο μέτρο είναι η απόλυση 2.300 εργαζομένων».
Στην προσπάθεια για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης, αλλά και την κατάκτηση μεγαλύτερων μεριδίων στην αγορά, οι «ανταγωνίστριες» εταιρίες έχουν ριχτεί σε έναν αγώνα δρόμου, όπου κερδίζει αυτός που κάνει τις περισσότερες απολύσεις. Με τις τελευταίες απολύσεις, η «Siemens» απάντησε στους «ανταγωνιστές» της. Στη γαλλική «Alcatel», η οποία είχε απολύσει τον περασμένο Μάρτη 30.000 εργαζόμενους και τη σουηδική «Ericsson», η οποία μέσα σε ένα χρόνο απέλυσε 50.000 εργαζόμενους. Η φινλανδική «Nokia», με το μεγαλύτερο μερίδιο στην αγορά, είχε προηγηθεί, αφού κατά τη διάρκεια του 2002 απέλυσε περίπου 30.000 εργαζόμενους.
Αναμένεται τώρα, μετά την ανακοίνωση της γερμανικής εταιρίας, ένας νέος γύρος απολύσεων σε όλες τις εταιρίες κινητής τηλεφωνίας. Αυτή είναι η «ανταγωνιστικότητα».
ΕΛΒΕΤΙΑ Καθοδικά εξακολούθησε και τον Ιούνη να κινείται ο βασικός δείκτης προοπτικών της ελβετικής οικονομίας, υπογραμμίζοντας για άλλη μια φορά την κατάσταση ύφεσης στην οποία έχει περιέλθει η χώρα. O δείκτης, ο οποίος επικεντρώνεται στις πιθανές επιδόσεις της οικονομίας για τους επόμενους έξι έως εννιά μήνες, απαρτίστηκε και πάλι από δυσάρεστα στοιχεία, όπως οι χαμηλές εισαγωγές, η πτώση των λιανικών πωλήσεων και η μείωση των τιμών καταναλωτή. Ειδικότερα, σύμφωνα με το ινστιτούτο KOF, ο δείκτης διαμορφώθηκε τον Ιούνη στο -1,15, έναντι του αναθεωρημένου προς τα πάνω -1,06 του Μα?ου.
ΙΑΠΩΝΙΑ Συρρίκνωση παρουσίασε η ιαπωνική βιομηχανία το μήνα Ιούνη, διαψεύδοντας τις προσδοκίες των αναλυτών. Το γεγονός αποδίδεται στην επιβράδυνση του ρυθμού των εξαγωγών και κυρίως στη χαμηλή ζήτηση για ηλεκτρονικά προϊόντα και αυτοκίνητα. H συρρίκνωση της ιαπωνικής παραγωγής τον Ιούνη αποτελεί πλήγμα στην αισιοδοξία, ότι η δεύτερη μεγάλη οικονομία του κόσμου θα παρουσίαζε σύντομα ανάκαμψη.
ΚΕΡΔΗ BP H BP, η υπ' αριθμόν 2 πετρελαϊκή επιχείρηση της Ευρώπης, ανακοίνωσε χτες ότι τα κέρδη της το δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, σημείωσαν άνοδο κατά 42% λόγω της ανοδικής πορείας της τιμής του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Ειδικότερα, τα κέρδη της BP αυξήθηκαν την προαναφερθείσα περίοδο στα 3,12 δισεκατομμύρια δολάρια ή κατά 14 σεντς ανά μετοχή, έναντι 2,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων ή κατά 10 σεντς ανά μετοχή την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι, εξαιρουμένων των εφάπαξ ειδικών δαπανών.