Φυσικά, Ελληνες και ξένοι σύνεδροι έθεταν το παραπάνω «ζήτημα», λιγότερο ή περισσότερο απροκάλυπτα. Ωστόσο, το γεγονός ότι και ο θεσμός της «πολιτιστικής πρωτεύουσας» της Ευρώπης μεταλλάσσεται συνεχώς - σε μορφή και περιεχόμενο - προς το αντιδραστικότερο, αποδεικνύει ότι το κεφάλαιο «βιάζεται» να χρησιμοποιήσει πιο συγκεκριμένα τον πολιτισμό στη διαδικασία επιβολής των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων.
Ετσι, ήταν χαρακτηριστική η ομιλία του Γερμανού, Βόλκερ Χάσεμερ, τέως γερουσιαστή για την ανάπτυξη των πόλεων, την προστασία του περιβάλλοντος και πολιτιστικών υποθέσεων, νυν εκπρόσωπο της «πρωτοβουλίας»... Ο Βόλκερ, «μία ψυχή για την Ευρώπη»(!) υπέρμαχος της ΕΕ, «αναρωτήθηκε»: «γιατί δεν προσπαθούμε να ορίσουμε τα πολιτιστικά "μονοπάτια" των διαρθρωτικών αλλαγών».
Αποκαλυπτικός ήταν και για το ρόλο του θεσμού των «Πολιτιστικών Πρωτευουσών», σημειώνοντας ότι οι δήμαρχοι των πόλεων που αναλαμβάνουν το θεσμό (εν προκειμένω η Πάτρα) «είναι αρμόδιοι για όλη την Ευρώπη», κι όχι μόνο για την ανάδειξη του ντόπιου πολιτισμού. «Αν δεν είμαστε ξεκάθαροι, τότε ο δήμαρχος της Πάτρας δε θα ξέρει τι να κάνει για την Ευρώπη»...
Η «αγωνία» για το πώς προχωρά η αντιδραστική πολιτιστική» πολιτική της ΕΕ εκφράστηκε και με αναφορές για την απόρριψη του σχεδίου «Συντάγματος» από τα δημοψηφίσματα της Γαλλίας και Ολλανδίας. Συγκεκριμένα, ο ομιλητής είπε: «Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ δεν έχει νομιμοποίηση». Είπε, επίσης, ότι τα κονδύλια των ευρωπαϊκών προγραμμάτων «Πολιτισμός 2000» και «Πολιτισμός 2006» είναι «πολύ φειδωλά» και «η πολιτιστική κληρονομιά δεν είναι πρώτη προτεραιότητα» στην ΕΕ. Ο Χάσεμερ απάντησε, ότι ακριβώς γι' αυτό «πρέπει να μιλάμε (σ.σ. εννοεί να "πείθουμε") με εκπροσώπους κομμάτων που δεν έχουν αρμοδιότητα τον πολιτισμό, αλλά την επιτυχία της Ευρώπης»!
Αξίζει να αναφερθούμε στην ομιλία της Βικτόρια Τοντ, διευθύντριας του φορέα «Εθνική καμπάνια για τις τέχνες» στη Βρετανία, η οποία σημείωσε ότι η ίδρυση αυτού του φορέα στα μέσα της δεκαετίας του '80 ήταν μια αναγκαιότητα της πολιτικής της Θάτσερ, που αφαίρεσε κονδύλια από την τέχνη, τα θέατρα και το Συμβούλιο Τέχνης (χρηματοδοτικός φορέας), με αποτέλεσμα η καλλιτεχνική δημιουργία να περιθωριοποιηθεί εντελώς. «Αγωνιζόμαστε ακόμη και τώρα που έχουμε εργατική κυβέρνηση, αφού δυστυχώς έχουμε εμπλακεί σε έναν αντιλαϊκό πόλεμο» (σ.σ. εννοεί το Ιράκ), με αποτέλεσμα η κυβέρνηση Μπλερ να κόβει κονδύλια από την Παιδεία και την Τέχνη για να χρηματοδοτεί τον πόλεμο στο Ιράκ.
- «Βιβλιόραμα»: Βασίλης Κρεμμυδάς «"Ο Ιωάννης Κωλέτης" του Σπυρομίλιου (ένας ανέκδοτος λίβελος)». (Ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, με αυτό το βιβλίο «φωτίζει» ένα άγνωστο υπομνηματικό κείμενο - λίβελο του Σπυρομίλιου εναντίον του Ιωάννη Κωλέτη. Το κείμενο, που βρέθηκε στο ιστορικό αρχείο του Μουσείου Μπενάκη αποκαλύπτει το φαινόμενο μετά την Επανάσταση του '21 άνθρωποι που δεν έπαιξαν πρωταγωνιστικό απελευθερωτικό ρόλο στην επανάσταση να διεκδικούν, (πράγμα που δεν έκαναν οι μεγάλοι λαϊκοί αγωνιστές) από το κράτος, υψηλότατες υλικές και ηθικές ανταμοιβές και να διεκδικούν μερίδιο πολιτικής εξουσίας και παρέμβασης στις εξελίξεις. Τέτοια περίπτωση ήταν και ο Σπυρομίλιος).
- «Κέδρος»: Ανχελα Μπάλμπεϊ «Καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης» (μετάφραση Μαρία Σπηλιοπούλου, μυθιστόρημα). Ιωάννα Σταματοπούλου «Μόζα η γάτα - Μια μαγική νύχτα» και «Μόζα η γάτα - Η μάγισσα Αμπουλίνα» (δύο βιβλία για παιδιά, με ζωγραφιές της Ερσης Σπαθοπούλου. Το πρώτο είναι παραμύθι, με θέμα τα προβλήματα όρασης και το δεύτερο τα κινητικά προβλήματα. Θα κυκλοφορήσει και τρίτο παραμύθι για τα προβλήματα ακοής).
- Καστανιώτης: Ευγενία Φακίνου «Η μέθοδος της Ορλεάνης» (μυθιστόρημα). Ελένη Σαραντίτη «Ο δρόμος της γοργόνας» (μυθιστόρημα). Γιάννης Ν. Μπασκόζος «ΜΕΖ» (συλλογή διηγημάτων, το πρώτο βιβλίο του γνωστού δημοσιογράφου). Βίλεμ Φρέντερικ Χέρμανς «Ο σκοτεινός θάλαμος του Δαμοκλή» (μετάφραση Γιάννης Ιωαννίδης, μυθιστόρημα). Ετγκαρ Κέρετ - Σαμίρ Ελ Πούσεφ «Το μπλουζ της Γάζας» (μετάφραση Μάγκι Κοέν - Νίκος Χατζής, συλλογή διηγημάτων ενός Ισραηλινού κι ενός Παλαιστίνιου).
- Παπαζήση: Βασίλης Φιοραβάντες (επιμέλεια - επιλογή κειμένων) «Τέχνη, πολιτισμός, παγκοσμιοποίηση» (συλλογή κειμένων Ελλήνων και ξένων για την τέχνη και τον πολιτισμό στις συνθήκες της λεγόμενης «παγκοσμιοποίησης»).
-«Ικαρος»: Κώστας Μαύρος - «Ηώς, η αλεξίκακος γυναίκα» (αλληγορικό μυθιστόρημα, εμπνευσμένο από το μυθικό νησί των Κορυβάντων, την Υπερέχουσα θεά και την Ηώ, που αποκρούει το κακό και αναζητά τις αιτίες ενός κόσμου άσχημου και αδιέξοδου).
- Σάκκουλας: Λάμπρος Ε. Κοτσίρης «Δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησία» (μελέτη για το εθνικό, κοινοτικό και διεθνές δίκαιο περί ηθικών και υλικών δικαιωμάτων δημιουργών και εκτελέσεων της πνευματικής ιδιοκτησίας, παραγωγής, χρήσης και εκμετάλλευσής της, δ΄ έκδοση).
- Πατάκης: Λεία Βιτάλη «Σκοτεινές μητέρες» (τέσσερις ιστορίες). «Ιστορίες από τη Βίβλο» (απόδοση - επιστημονική επιμέλεια Γεωργία Παναγιωτοπούλου, εικονογράφηση Μίκε Γιαρόσκο. Βιβλίο για παιδιά).
- «Εστία» Δημήτρης Καπετανάκης «Ο ιππότης της βαρύτητας» (μυθιστόρημα με θέμα τη Φυσική). Απόστολος Λυκέσας «Μπλάνκο» (μυθιστόρημα) Πίτερ Μερό «Θηλαστικά» (μετάφραση Εύα Καραϊτίδη, μυθιστόρημα).
- «Μεταίχμιο»: Ντάσιελ Χάμετ «Ο κόκκινος θερισμός» (μετάφραση Ανδρέας Αποστολίδης, αστυνομικό μυθιστόρημα).
- Γκοβόστης: Φατόν Ντιομέ «Από τη Σενεγάλη στο Παρίσι» (μετάφραση Αγγυ Βλαβιανού. Αυτοβιογραφικό εν πολλοίς μυθιστόρημα μιας Σενεγαλέζας μετανάστριας στο Παρίσι, όπου βιοπορίστηκε σαν υπηρέτρια, σπουδάζοντας παράλληλα Σύγχρονη Λογοτεχνία). Ελένη Καστρισίου - Κυριακοπούλου «Μαγεμένη πολιτεία» (μυθιστόρημα, με θέμα τη μινωική Κνωσό και το μύθο της Πασιφάης).
- «Ρέω», Φλέμινγκ 31, Βύρωνας, 210-7609.080): Κέιτι Χάφνερ - Μάθιου Λάιον «Πώς ξεκίνησε το Ιντερνετ (Οταν ξενυχτούν οι ιδιοφυίες)» (μετάφραση Κώστας Θεοδωρήμπασης, μελέτη για τη δημιουργία του διαδικτύου).
- Α.Α. Λιβάνη: Κώστας Β. Βεργόπουλος «Η αρπαγή του πλούτου (χρήμα - εξουσία - διαπλοκή στην Ελλάδα)» (μελέτη για τα ελληνικά διαπλεκόμενα επιχειρηματικά συμφέροντα). Γιώργος Ανωμερίτης «Μεταγωγές» (ποιήματα, γ΄ έκδοση).
- «Δωδώνη»: Μιλτιάδης Ντόβας «Ανδρομέδα ένα» (ποιητική συλλογή).
- «Ιαμβος: Χάρης Παρετζόγλου «Ενδότερα Πέτρα» (εικονογραφημένη με σχέδια, ποιητική συλλογή).
- Μοναχού Αββακούμ Αγιορείτου «Η βακτηρία και το λέντιο (περί της κρίσης στα εκκλησιαστικά πράγματα)» (κεντρική διάθεση, βιβλιοπωλείο Νεκτάριου Παπαδόπουλου).
- «Επιστημονική Εταιρία Μελέτης Φερών - Βελεστίνο - Ρήγας»: (Riga de Velestino «Los scritos revolucionarios» (ισπανική έκδοση των επαναστατικών κειμένων του Ρήγα Φεραίου, με πρόλογο του προέδρου της εταιρίας, δρ. Δ. Καραμπερόπουλου).
- Εκδόσεις Κων. Τουρίκη (Λεωφ. Ηρακλείου 276, 14231 Ν. Ιωνία): Βίκτορ Ντέιβις Χάνσον «Ο δυτικός τρόπος του πολέμου: Η αποφασιστική μάχη στην κλασική Ελλάδα» (μετάφραση Μάριος Μπλέτας, πρόλογος Τζον Κίγκαν, ιστορική μελέτη). Πίτερ Γκριν «Οι ελληνοπερσικοί πόλεμοι» (μετάφραση - επιμέλεια Αριάδνη Αλαβάνου, ιστορική μελέτη).
- «Αγκυρα» Νεκάτι Κουμάλι «Ο τελευταίος άρχοντας των Βαλκανίων» (μετάφραση Ντίνα Σιδέρη, ιστορικό μυθιστόρημα, που γυρίστηκε σε σίριαλ). Πάνος Χρυσοστόμου «Grafiti ιστορίες» (ιστορίες αποκαλυπτικές εικόνες των ΗΠΑ, του πλαστού «αμερικάνικου ονείρου», του ψευτοπατριωτισμού, του θρησκευτικού φανατισμού και της καθημερινής βίας).
- «Το πεπρωμένο μας είναι τα άστρα» (συλλογικό έργο, με πρόλογο του καθηγητή Αστροφυσικής και διευθυντή του Ινστιτούτου Αστρονομίας και Αστροφυσικής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Χρίστου Γούδη. Εκδόσεις «Αγνωστο», Βασ. Ολγας 125, Θεσσαλονίκη, 54643).
- «Πνευματική Ζωή» (λογοτεχνικό περιοδικό, τ. 2.162, αφιερωμένο σε Ιταλούς συγγραφείς).
- «Monthly Review» (μηνιαία πολιτική επιθεώρηση, τ. 5ο, 6ο).
Αποτέλεσμα της αδιέξοδης και για την προβολή του ελληνικού πολιτισμού πολιτικής όλων των κυβερνήσεων και της σημερινής αποτελεί η πολύμηνη κρίση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, που χτες οδήγησε το ΔΣ του σε παραίτηση «πάσης από το νόμο προβλεπόμενης αποζημιώσεως», κάτι που σημαίνει «αυξήστε τον προϋπολογισμό του φορέα κι ας μην πληρωνόμαστε εμείς».
Στη συνεδρίαση της 13/10, το ΔΣ του ΙΕΠ αποφάσισε να ζητήσει από το ΥΠΠΟ: Υπαγωγή «των συναφών προς το ΙΕΠ δράσεων του Υπουργείου στην επιτελική ευθύνη και αρμοδιότητα του ΕΙΠ». Επαρκή, αυτοτελή προϋπολογισμό, ανεξαρτήτως των άλλων τυχόν επιχορηγήσεων που θα λαμβάνει για τις δράσεις του το ΕΙΠ. Ολα αυτά να γίνουν μέχρι το τέλος του 2005.
Να σημειωθεί ότι το ΙΕΠ δημιουργήθηκε τη δεκαετία του '90 από το ΥΠΠΟ για την προβολή του ελληνικού πολιτισμού στο εξωτερικό, με την προσφιλή, στο δικομματισμό, νομική μορφή του ΝΠΙΔ. Δημιούργησε παραρτήματα σε διάφορες χώρες και οργανώνει εκδηλώσεις. Αργότερα δημιουργήθηκε ο γνωστός Οργανισμός Προβολής Ελληνικού Πολιτισμού ΑΕ, με όμοιες με του ΙΕΠ αρμοδιότητες.
Η «γιγάντωση», βέβαια, των αρμοδιοτήτων του ΟΠΕΠ ήταν αντιστρόφως ανάλογη με την υπολειτουργία του ΙΕΠ. Πρόσφατα ο υφυπουργός Πολιτισμού, Π. Τατούλης, είπε ότι το ΙΕΠ έχει «διαφορετική φιλοσοφία» από τον ΟΠΕΠ, υποσχόμενος ότι «θα» εξηγήσει αυτή τη «φιλοσοφία» σε συνέντευξη Τύπου, που όμως δεν έδωσε.
Στον Βούλγαρο πεζογράφο Ντιμιτάρ Σουμνάλιεβ, για τη συλλογή διηγημάτων του «Ερωτευμένες ιστορίες», δόθηκε το φετινό λογοτεχνικό βραβείο «Balkanika», το οποίο εδώ και αρκετά χρόνια θέσπισαν εκδότες από τις εξής χώρες: Ελλάδα («Κέδρος»), Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία, ΠΓΔΜ, Αλβανία, Τουρκία). Εκπρόσωπος της Ελλάδας στη φετινή κριτική επιτροπή του βραβείου ήταν ο ποιητής Δημήτρης Χουλιαράκης.
«Το βιβλίο στο Βυζάντιο: Βυζαντινή και μεταβυζαντινή βιβλιοδεσία», είναι το πολύ ενδιαφέρον και πολύπτυχο θέμα του διεθνούς συμποσίου, που οργάνωσε και πραγματοποιεί (13-16/10) στο αμφιθέατρό του το Εθνικό Ιδρυμα Ερευνών (Βασ. Κωνσταντίνου 48). Οι σημερινές εργασίες (9 π.μ. - 8.30 μ.μ.) περιλαμβάνουν εισηγήσεις οκτώ ξένων και οκτώ Ελλήνων ειδικών επιστημόνων, ενώ οι αυριανές και τελευταίες εργασίες (9 π.μ. - 2.30 μ.μ.) περιλαμβάνουν δέκα, συνολικά, Ελληνες και ξένους εισηγητές και θα κλείσουν με συναγωγή συμπερασμάτων.