Eurokinissi |
Ο τόπος συντριβής του αεροσκάφους |
Από τη συντριβή σκοτώθηκαν και τα 8 μέλη του πληρώματος, Ουκρανοί πολίτες, ενώ ακολούθησαν διαδοχικές εκρήξεις. Η γύρω περιοχή βυθίστηκε ακόμα και μέχρι τρία 24ωρα στο σκοτάδι καθώς σημειώθηκαν ζημιές στο δίκτυο ηλεκτροδότησης, ενώ σε ισχύ βρίσκεται απαγόρευση της κυκλοφορίας όλων των αγροτικών οχημάτων και των πεζών στις αγροτικές περιοχές των τοπικών κοινοτήτων Αντιφιλίππων και Παλαιοχωρίου, σε μια έκταση περίπου 1.000 στρεμμάτων για όσο θα συνεχίζεται η επιχείρηση του Τάγματος Εκκαθάρισης Ναρκοπεδίων Ξηράς (ΤΕΝΞ) για τον εντοπισμό, τη σήμανση και την απομάκρυνση (ή επιτόπου εξουδετέρωση) των πυρομαχικών που έχουν διασκορπιστεί από τα συντρίμμια του αεροσκάφους.
Το αεροσκάφος απογειώθηκε από τη Νις της Σερβίας το βράδυ του Σαββάτου στις 21.40, με δηλωμένο επόμενο προορισμό την πρωτεύουσα της Ιορδανίας, Αμμάν. Περίπου μία ώρα μετά, και ενώ βρισκόταν στον ελληνικό εναέριο χώρο εκδηλώθηκε φωτιά στον κινητήρα. Αρχικά το αεροσκάφος επιχείρησε αναστροφή για να επιστρέψει στη Σερβία και στη συνέχεια εξέπεμψε SOS, παίρνοντας εντολή να κατευθυνθεί προς Θεσσαλονίκη ή Καβάλα. Ο κυβερνήτης διαπιστώνει ότι χάνει σταδιακά τα όργανα του αεροσκάφους, το στίγμα του χάνεται στις 22.47 και λίγο μετά, φλεγόμενο, συντρίβεται στο έδαφος.
Σύμφωνα με την ενημέρωση που έλαβε το Ενιαίο Κέντρο Συντονισμού, Ερευνας και Διάσωσης (ΕΚΣΕΔ) από τη σερβική εταιρεία όπλων και αμυντικών συστημάτων «Valir» (εντολέα της μεταφοράς του συγκεκριμένου φορτίου), το «Antonov» μετέφερε εκπαιδευτικά βλήματα όλμων 60 mm M62, εκπαιδευτικά βλήματα όλμων 82 mm M62 και φωτιστικά βλήματα όλμων 82 mm M67. Αν και το συνολικό βάρος που μπορεί να μεταφέρει το συγκεκριμένο μοντέλο είναι οι 20 τόνοι, η πτήση αυτή, σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δεδομένα, μετέφερε φορτίο 11,5 τόνων.
Η ελληνική κυβέρνηση, κατόπιν εορτής, προχώρησε σε δύο διαβήματα, ένα προς τη Σερβία και ένα προς την Ουκρανία, «αναφορικά με την ανάγκη πρότερης ενημέρωσης της ελληνικής πλευράς για την φύση του φορτίου του ουκρανικού αεροσκάφους». Διαβήματα ωστόσο που καταδεικνύουν ότι ο ελληνικός εναέριος χώρος είναι λίγο - πολύ «κέντρο διερχομένων» ΝΑΤΟικών και λοιπών κέντρων.
Να σημειωθεί πως σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες, η μεταφορά επικίνδυνων φορτίων πρέπει να δηλώνεται και η απόκρυψή της (σύμφωνα τουλάχιστον με τα όσα διατείνονται η κυβέρνηση και οι σχετικές υπηρεσίες), σε συνδυασμό με τη συνεργασία της εν λόγω εταιρείας σε κάθε είδους ΝΑΤΟικές «μεταφορές», πολλαπλασιάζουν τις εικασίες είτε για εμπλοκή στο λαθρεμπόριο όπλων που «οργιάζει» με επίκεντρο την Ουκρανία και τους τεράστιους εξοπλισμούς που στέλνουν εκεί οι ΝΑΤΟικοί είτε και για κάποια επίσημη αλλά «εν κρυπτώ» αποστολή όπλων στα μέτωπα του ιμπεριαλιστικού πολέμου που φουντώνει, ακόμα και με την εμπλοκή της ελληνικής κυβέρνησης, όπως γράφτηκε στον Τύπο. Τα ερωτήματα αυτά άλλωστε πολλαπλασιάζονται, την ώρα που η κυβέρνηση αποδεδειγμένα πλέον έχει κρύψει όλο το προηγούμενο διάστημα από τον ελληνικό λαό αποστολές κρίσιμου στρατιωτικού εξοπλισμού στην Ουκρανία.
Στο μεταξύ, μπορεί οι καπνοί από την άτρακτο να κόπασαν, το μυστήριο όμως γύρω από την υπόθεση πυκνώνει, καθώς ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται με συνεχείς αποστολές όπλων από ΕΕ - ΝΑΤΟ και ενώ παράλληλα πληθαίνουν οι αναφορές δημοσιευμάτων για λαθρεμπόριο όπλων. Οι τοποθετήσεις δε της κυβέρνησης περισσότερο συσκοτίζουν την υπόθεση παρά δίνουν απαντήσεις.
Σε σχόλιό του, το Γραφείο Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ στάθηκε στις γεωστρατηγικές διαστάσεις της μεταφοράς οπλικών συστημάτων, ενώ απαίτησε και την υπεύθυνη ενημέρωση του ελληνικού λαού:
«Τόσο το φορτίο και η διαδρομή που εκτελούσε το αεροσκάφος "Antonov", όσο και οι συγκεχυμένες πληροφορίες που υπάρχουν σχετικά με το συμβάν, δημιουργούν τουλάχιστον ανησυχία και εύλογα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν. Πολύ περισσότερο που όλα τα παραπάνω εξελίσσονται σε ένα διεθνές σκηνικό πολέμου που συνοδεύεται από μια τεραστίων διαστάσεων μεταφορά - με διάφορους τρόπους και διαδικασίες - επικίνδυνων οπλικών συστημάτων», σημειώνει στο σχόλιο.
Αρχικά, αναπάντητο παραμένει το ερώτημα για το ποιο ήταν το πραγματικό φορτίο του αεροσκάφους, καθώς ο πρώην αρχηγός ΓΕΣ Γεώργιος Καμπάς, μιλώντας σε τηλεοπτικό σταθμό, σημείωσε ότι από φωτογραφίες που είδαν το φως της δημοσιότητας, φαίνονται βλήματα όλμων φαιοπράσινου χρώματος και όχι μπλε, όπως είναι τα εκπαιδευτικά, με βάση τους διεθνείς κανόνες.
Επίσης, ερωτήματα παραμένουν σχετικά με τον τελικό προορισμό του αεροσκάφους καθώς ο υπουργός Αμυνας της Σερβίας, Νεμπόισα Στεφάνοβιτς, όπως και ο Ουκρανός πρόξενος στη Θεσσαλονίκη δήλωσαν πως το φορτίο είχε τελικό προορισμό το Μπανγκλαντές, ενώ ο εκπρόσωπος της «Meridian», Ντένις Μπογκντάρεβιτς, ισχυρίστηκε πως αυτό θα κατέληγε στο Αμμάν της Ιορδανίας.
Καθώς το δεύτερο μαύρο κουτί με τις καταγραφές των δεδομένων πτήσης (αν υπάρχει, γιατί τα μοντέλα αυτά δεν σχεδιάστηκαν με μαύρα κουτιά) δεν έχει βρεθεί, αδιευκρίνιστα παραμένουν τα αίτια του δυστυχήματος.
Τα παραπάνω όμως έχουν να κάνουν μόνο με την «επιφάνεια». Κάθε 24ωρο που πέρασε μέσα στη βδομάδα που μεσολάβησε, συνέχισαν να εγείρονται και νέα ερωτήματα.
Η εταιρεία στην οποία ανήκε το αεροπλάνο, η «Meridian Air Cargo», αναφέρει στην ιστοσελίδα της πως «συνεργάζεται στενά με τον ΟΗΕ και το ΝΑΤΟ για τη μεταφορά επειγόντων φορτίων, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτικών φορτίων και φορτίων διπλής χρήσης (στρατιωτικής και πολιτικής)».
Το μεταγωγικό αεροσκάφος «An-12» είχε μισθωθεί από κυπριακή offshore, και όπως καταγράφεται στο ιστορικό του, είχε ενδιαφέρουσες διαδρομές, που περιλάμβαναν και στάσεις σε ελληνικό αεροδρόμιο. Μεταξύ 10 και 13 Ιούλη, είχε πραγματοποιήσει 3 δρομολόγια (2 από το Μπουργκάς της Βουλγαρίας και 1 από την Οστράβα της Τσεχίας) προς την πολωνική πόλη Ρζεσζόφ.
Η Ρζεσζόφ, που απέχει 100 χλμ. από τα σύνορα Πολωνίας - Ουκρανίας, έχει μετατραπεί από τα μέσα του Φλεβάρη σε κόμβο επιμελητείας του αμερικανικού στρατού για τη μεταφορά στρατιωτικής βοήθειας προς την κυβέρνηση της Ουκρανίας. «Στρατιωτικά φορτηγά αεροσκάφη απογειώνονται και προσγειώνονται καθημερινά και στρατιωτικά φορτηγά χωρίς διακριτικά πηγαινοέρχονται προς το Przemyl, στα σύνορα με την Ουκρανία», έγραφε ο «EUobserver» τον περασμένο Μάρτη.
Αξίζει να αναφερθεί πως αντίστοιχα βλήματα όλμων, σερβικής κατασκευής, έχουν εντοπιστεί στα χέρια του ουκρανικού στρατού. Στις 13 Μάρτη 2022, το ουκρανικό υπουργείο Αμυνας δημοσίευσε ένα βίντεο στο οποίο εμφανίζονται Ουκρανοί στρατιώτες να εκτοξεύουν βλήματα όλμων 60 mm, τα οποία παρήχθησαν από τη βασική συνεργάτιδα εταιρεία της «Valir», «Krusik».
Το συγκεκριμένο αεροσκάφος, όπως προκύπτει από νέα δημοσιεύματα και τη βάση δεδομένων ιστοσελίδας παρακολούθησης πτήσεων, είχε προσγειωθεί δύο φορές τον τελευταίο μήνα σε ελληνικό αεροδρόμιο.
Συγκεκριμένα, προσγειώθηκε δύο φορές στο αεροδρόμιο του Ηρακλείου στις 7 και 17 Ιούνη, όπου και παρέμεινε και τις δύο φορές για περίπου 1 ώρα, πράγμα που καταδεικνύει πως η στάση του στην Ελλάδα αποτέλεσε τράνζιτ σταθμό των δύο αυτών ταξιδιών. Την πρώτη φορά πέταξε πάνω από τα σύνορα Αλγερίας - Τυνησίας, χωρίς να προκύπτει το αεροδρόμιο από το οποίο είχε ξεκινήσει και στη συνέχεια κατευθύνθηκε στο Τελ Αβίβ. Στη δεύτερη προερχόμενο από Παρίσι με σταθμό το Ηράκλειο κατευθύνθηκε στις 11 το βράδυ νοτιοανατολικά, όμως το τελευταίο στίγμα του είναι πάνω από το Λιβυκό Πέλαγος, κάπου μεταξύ της Κρήτης και των ακτών της Βόρειας Αφρικής.
Στο μεταξύ, δημοσίευμα της αμερικανικής εφημερίδας «The New York Sun» κάνει λόγο για πιθανή μεταφορά όπλων προς τη λιβανέζικη «Χεζμπολάχ», που επικαλείται και πληροφορίες της ρωσικής «Komsomolskaya Pravda», η οποία μιλάει για αντιαρματικά NLAW προς πώληση στη «Χεζμπολάχ». Ιδιες αναφορές υποστηρίζουν πως το φορτίο είχε πωληθεί από έναν εκπρόσωπο της ουκρανικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών στη στρατιωτική πτέρυγα της «Χεζμπολάχ» και πως η συμφωνία, αξίας περίπου 9 εκατομμυρίων δολαρίων, πραγματοποιήθηκε «μέσω σερβικής ομάδας οργανωμένου εγκλήματος που ειδικεύεται στο λαθρεμπόριο όπλων».
Την ίδια ώρα, σερβικά δημοσιεύματα αναφέρονται και στην εταιρεία «Valir» που πούλησε τα οπλικά συστήματα, της οποίας, επίσημα, ιδιοκτήτης εμφανίζεται ο Μλάντεν Μπογκντάνοβιτς. Τα ΜΜΕ του Μαυροβουνίου δηλώνουν ότι ο Μπογκντάνοβιτς είναι μόνο ο τύποις ιδιοκτήτης και πίσω βρίσκεται ο Σλόμπονταν Τέσιτς, γνωστός λαθρέμπορος όπλων, που είναι στη λίστα κυρώσεων των ΗΠΑ. Η «Valir» ιδρύθηκε το 2019, μόλις δεκαπέντε μέρες αφότου οι Αμερικανοί αύξησαν τις κυρώσεις κατά του Τέσιτς. Η εταιρεία είναι νέα, αλλά ήδη ενεργεί ως συνεργάτης πολλών μεγάλων επιχειρήσεων της αμυντικής βιομηχανίας. Τα έσοδά της το 2020 εμφανίζονται να είναι 1,5 δισεκατομμύρια ευρώ και το 2021 6,5 δισ.
Την ίδια ώρα, αυξάνονται οι ανησυχίες για τους κατοίκους της περιοχής, με την ΤΕ Καβάλας του ΚΚΕ να σημειώνει σε ανακοίνωσή της την άμεση ανάγκη να ληφθούν όλα τα μέτρα για την ασφάλεια και την υγεία των κατοίκων και την αποζημίωση για τις τεράστιες ζημιές που προκλήθηκαν.
Την απουσία πλήρους ενημέρωσης που επικράτησε τις πρώτες ώρες (χαρακτηριστικό είναι ότι ελάχιστοι έλαβαν τις «συστάσεις» του «112» να κλείσουν παράθυρα και πόρτες και να μη λειτουργούν τα κλιματιστικά τους λόγω ενδεχόμενης διαρροής τοξικών ουσιών στον αέρα) διαδέχθηκε η απουσία ενημέρωσης σχετικά με τις ουσίες που βρέθηκαν στον τόπο του δυστυχήματος, πράγμα που δεν επιτρέπει σε ειδικούς να απαντήσουν στο κατά πόσο μπορούν αυτές να επιμολύνουν τον υδροφόρο ορίζοντα και τις γύρω καλλιέργειες.
Οπως εξήγησε μιλώντας στον «ΣΚΑΪ» ο καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής Δημοσθένης Σαρηγιάννης, από την καύση των εκρηκτικών αλλά και των πλαστικών και μεταλλικών υλικών του αεροσκάφους εκλύονται ουσίες που μπορούν να έχουν τοξικό περιεχόμενο. Ο ίδιος προειδοποίησε για την πιθανότητα να προκληθεί «επαναιώρηση» των επικίνδυνων σωματιδίων, από αγροτικές εργασίες, αλλά και τον κίνδυνο να περάσουν στον υδροφόρο ορίζοντα αλλά και στα τρόφιμα της γεωργικής ή ζωικής παραγωγής.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Παραρτήματος Ανατολικής Μακεδονίας του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, Ζαφείρης Μυστακίδης, σε συνέντευξή του στον ρ/σ «Alpha Radio» τόνισε πως δεν υπάρχει καμία ενημέρωση από τις αρμόδιες αρχές για την ταυτότητα της παράξενης ουσίας που εντοπίστηκε στο σημείο, λέγοντας πως όσο οι ειδικοί δεν γνωρίζουν την ταυτότητα της ουσίας και τον βαθμό επικινδυνότητάς της για τη δημόσια ασφάλεια, δεν θα γνωρίζουν πώς να διαχειριστούν την κατάσταση. «Συνέπειες θα έχουν και οι αγρότες που δεν θα μπορούν ή θα δυσκολεύονται να διαθέσουν τα προϊόντα τους. Οσο η πολιτεία δεν θα μπορεί να βρει, να ξεκαθαρίσει για το τι ακριβώς υπάρχει ως ρυπαντής σε εκείνο το μέρος, αυτές οι ανησυχίες και τα σενάρια θα πληθαίνουν», πρόσθεσε.