Νέα δεδομένα για τις διεργασίες και τις συμμαχίες στον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας»
Δεν ξέρουμε αν η ωμή δολοφονία του Ρώσου πρέσβη στην Αγκυρα, την περασμένη Δευτέρα, θα πυροδοτήσει νέες «δοκιμασίες» στις σχέσεις Ρωσίας - Τουρκίας. Πάντως κάτι τέτοιο δεν προκύπτει από τις πρώτες μέρες μετά το θάνατο του 62χρονου διπλωμάτη Αντρέι Καρλόφ, για τον οποίο πολλοί επισήμαναν ότι είχε πρωτοστατήσει στην αποκατάσταση των ρωσοτουρκικών σχέσεων, μετά την «κρίση» με την κατάρριψη του ρωσικού «Su-24» από τουρκικά «F-16» το Νοέμβρη του 2015.
Αγκυρα και Μόσχα μίλησαν για «πρόκληση» και εξέλιξη που στρέφεται κατά της εξομάλυνσης των διμερών τους σχέσεων, την οποία και καταδίκασαν. Βέβαια, υπήρξαν διαφοροποιήσεις στις εκτιμήσεις για τους εμπνευστές της επίθεσης, αφού η μεν τουρκική πλευρά βιάστηκε να «δείξει» ως ένοχη την οργάνωση «FETO» του ισλαμιστή επιχειρηματία Φετ. Γκιουλέν, ενώ η ρωσική διευκρίνισε ότι «δεν πρέπει να βιαζόμαστε» μέχρι να ολοκληρωθεί η σχετική έρευνα.
Πάντως, οι συνθήκες υπό τις οποίες έγινε η επίθεση στον Καρλόφ γεννά πλήθος ερωτημάτων: Ο 22χρονος Τούρκος αστυνομικός που πυροβόλησε τον πρέσβη μπήκε στον εκθεσιακό χώρο όπου εκείνος θα μιλούσε αν και αρνήθηκε να περάσει από τον έλεγχο των ειδικών μηχανημάτων, απλά δείχνοντας την αστυνομική του ταυτότητα. Ολα έγιναν ενώ στην Τουρκία παραμένουν σε ισχύ δρακόντια μέτρα ασφαλείας, στο πλαίσιο και του καθεστώτος «έκτακτης ανάγκης» που ενεργοποιήθηκε μετά την απόπειρα πραξικοπήματος της 15ης Ιούλη, αλλά και ενώ στη συγκεκριμένη περιοχή της Αγκυρας ο «συναγερμός» είναι ακόμα υψηλότερος, αφού εκεί βρίσκονται μια σειρά ξένες πρεσβείες, το πρωθυπουργικό γραφείο κ.τ.λ.
Ασφαλώς, δεν είναι τυχαίο ότι η επίθεση έγινε ενώ δυναμώνουν οι «αντι-τρομοκρατικές» διεργασίες με επίκεντρο τη Συρία και Ρωσία - Τουρκία εντοπίζουν αρκετά σημεία στα οποία μπορούν - αν μη τι άλλο - να «συνεννοηθούν» και να συντονιστούν (βλέπε και 1ο θέμα στη σελίδα).
Βεβαίως, χρειάζονται προσεκτικές εκτιμήσεις για τη «δυναμική» που η ρωσο-τουρκική προσέγγιση μπορεί να αποκτήσει, με δεδομένο ότι ούτε οι αντιθέσεις είναι ποτέ δυνατόν να εξαλειφθούν εντελώς, αλλά και ότι παραμένουν διαφορετικές προσεγγίσεις σε διάφορα θέματα, με πρώτο από αυτά την «επόμενη μέρα» στη Συρία μετά από μια «απομάκρυνση» του «Ισλαμικού Κράτους». Οπως επίσης, πρέπει να είναι σαφές και ότι κάθε πλευρά θα επιδιώξει να αξιοποιήσει από διαφορετική πλευρά την οποιαδήποτε «νέα ώθηση» δοθεί στη διμερή συνεργασία. Εφόσον η δολοφονία Καρλόφ εξακολουθήσει να εκλαμβάνεται ως «πρόκληση» στην προσπάθεια εξομάλυνσης των σχέσεων των δύο χωρών και περαιτέρω ενίσχυσης των σχέσεών τους. Με λίγα λόγια, αν Ρωσία και Τουρκία εκτιμούν - η καθεμιά για τους λόγους των μονοπωλίων που εκπροσωπεί - ότι σήμερα ευνοούνται ή ζημιώνονται λιγότερο από τη μεταξύ τους συνεργασία, αυτό δε σημαίνει ούτε ότι θα ταυτιστούν οι κινήσεις τους στην ιμπεριαλιστική σκακιέρα, ούτε και ότι θα ανακοπεί η όξυνση των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών. Το αντίθετο. Η δολοφονία του Ρώσου πρέσβη έρχεται να αναδείξει πόσο ραγδαία δυναμώνουν οι αντιθέσεις και οι μεθοδεύσεις των ιμπεριαλιστών, αναζωπυρώνοντας τους φονικούς για τους λαούς σχεδιασμούς τους.
Σχολιάζοντας ότι η δολοφονία του Καρλόφ ήταν η πρώτη δολοφονία ξένου πρέσβη στην Αγκυρα, αλλά και εντοπίζοντας ομοιότητες με την κατάσταση πριν το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, αρκετοί αναλυτές έσπευσαν να ασχοληθούν με τις πιθανότητες ευρύτερης αναζωπύρωσης των στρατιωτικών συγκρούσεων. Ωστόσο, ο κίνδυνος μιας γενικευμένης ανάφλεξης είναι ορατός από την ίδια την τροπή που παίρνει εδώ και καιρό η ιμπεριαλιστική επέμβαση στη Συρία.
Οι «Τάιμς της Μόσχας» σημείωναν χαρακτηριστικά την Τετάρτη: «Ο λόγος που ο θάνατος του Καρλόφ δε θα σημάνει την έναρξη ενός πολέμου είναι προφανής: ο πόλεμος είναι ήδη σε πλήρη εξέλιξη. Η Ρωσία είναι ήδη μπλεγμένη σε αυτόν τον πόλεμο. Είναι ένας βασικός παίκτης». Ενώ θυμίζοντας ότι ένα χρόνο πριν το Κρεμλίνο έτρεξε να βοηθήσει το συριακό καθεστώς υπό το πρόσχημα της αντιμετώπισης των τρομοκρατών, η εφημερίδα επισήμαινε σχετικά με τις επιδιώξεις της ρωσικής αστικής τάξης: «Επιπλέον, ήταν μια ευκαιρία να αποκατασταθεί η παρουσία της Ρωσίας στη διεθνή σκηνή και να εμπνεύσει πατριωτισμό εντός συνόρων. Υποτίθεται ότι θα ήταν γρήγορο και εύκολο. Αλλά στην περίπτωση ενός πολέμου, είναι πολύ πιο εύκολο να εμπλακείς σε αυτόν παρά να απεμπλακείς».
Από την άλλη μεριά, στην Τουρκία, τα αστικά επιτελεία επίσης μελετούν τρόπους καλύτερες υπεράσπισης των συμφερόντων του ντόπιου κεφαλαίου. Κεντρικό άρθρο της «Σαμπάχ» τόνισε την Τρίτη: «Ενώ θρηνούμε για το θάνατο του πρέσβη Καρλόφ, ο φόνος του έδειξε την ανάγκη Τουρκία και Ρωσία να συνεργαστούν πιο στενά για ζητήματα της περιφέρειας και την τρομοκρατία». Εξέφραζε δυσαρέσκεια επειδή «τα προηγούμενα 6 χρόνια, οι σύμμαχοι της Τουρκίας σε Ουάσιγκτον και Δύση αποδείχτηκαν εντελώς αναξιόπιστοι αν όχι εχθρικοί για τα τουρκικά συμφέροντα στην περιοχή» και μεταξύ άλλων κατέληγε: «Προχωρώντας μπροστά, Τουρκία και Ρωσία χρειάζεται να εργαστούν από κοινού για την επιτυχία μιας συμφωνίας στη Συρία, για να συντρίψουν τη δύναμη των τρομοκρατικών οργανώσεων και για να θέσουν την περιοχή πάλι σε τροχιά».