Αποσπάσματα από τις παρεμβάσεις στην εκδήλωση της ΤΟ Εκπαιδευτικών της ΚΟ Αττικής του ΚΚΕ για την Ρόζα Ιμβριώτη
Η Ρ. Κιαγιά μίλησε για το Πρότυπο Ειδικό Σχολείο Αθηνών |
Κεντρικός ομιλητής στην εκδήλωση ήταν ο Νίκος Σοφιανός, μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, που σημειώνοντας ότι «η πρωτοπόρα σκέψη ανθίζει στον αγώνα για την κατάργηση της εκμετάλλευσης», τόνισε πλευρές της στάσης και του έργου της Ρόζας Ιμβριώτη, όπως τη θέση που πήρε στον Εκπαιδευτικό Ομιλο αναφορικά με τη διαπάλη για τη σχέση του σχολείου με τις κοινωνικές τάξεις, τη στάση της στις διώξεις που υπέστη, την αταλάντευτη πορεία της στο ΚΚΕ μέχρι το τέλος της ζωής της. (Ολόκληρη η ομιλία του Ν. Σοφιανού θα δημοσιευτεί στον «Κυριακάτικο Ριζοσπάστη»).
Καλοφροντισμένο ήταν και το δεύτερο μέρος της εκδήλωσης, όπου η μουσική εναλλασσόταν με ένα βίντεο που έφτιαξε η ΤΟ Εκπαιδευτικών και προβλήθηκε σε δυο μέρη, με δυο παρεμβάσεις εκπαιδευτικών, αλλά και με θεατροποιημένη απόδοση κειμένων της Ρόζας Ιμβριώτη από την ηθοποιό Λίλα Καφαντάρη.
Η δασκάλα και μέλος του ΚΚΕ Ρένα Κιαγιά μίλησε για το πρωτοπόρο έργο της Ρόζας Ιμβριώτη στο Πρότυπο Ειδικό Σχολείο Αθηνών (ΠΕΣΑ), το πρώτο σχολείο Ειδικής Αγωγής στην Ελλάδα, που το ίδρυσε η Ρόζα, σημειώνοντας μεταξύ άλλων πως «σύμφωνα με την Ρόζα, το νόημα του σχολείου είναι η μόρφωση και η προετοιμασία για την κοινωνική ζωή και μέσο για να το πετύχουν είναι η δημιουργία Συλλόγου Μαθητών, γιατί έτσι δεμένοι σε κοινή ζωή θα καταλάβουν πως δεν είναι μόνοι, ότι η δύναμή τους πολλαπλασιάζεται μέσα στο σύνολο, ότι το "εγώ" γίνεται πλατύτερο με τις κοινές φροντίδες και ελπίδες. Σημαντική αρχή στην οποία στήριξε το διδακτικό της έργο, ήταν το παιδί και οι ανάγκες ή στην συγκεκριμένη περίπτωση οι ελλείψεις τους. Συστατικό στοιχείο της παιδαγωγικής είναι η παρατήρηση ως αφετηρία κάθε εργασίας». Υποδυόμενη την Ρόζα Ιμβριώτη, η ηθοποιός Λ. Καφαντάρη μίλησε για το ΠΕΣΑ μετά τον πρώτο χρόνο λειτουργίας του, το σχολείο «για τα παιδιά που τους στάθηκαν είτε η φύση είτε η κοινωνία, και πολύ συχνά και οι δυο μαζί, "μητριές"» και τόνισε: «Η αποστολή των Ειδικών Σχολείων είναι όχι μόνο να μεταδώσουν τις απαραίτητες γνώσεις, παρά έχοντας υπόψη την ιδιοτυπία των μαθητών τους να απλωθούν φύλακες άγγελοι, σε ολόκληρη τη ζωή τους. Μόνο με αυτό τον τρόπο θα τους προφυλάξουν από αντικοινωνικές πράξεις και θα τους κάνουν χρήσιμα μέλη στην κοινωνία».
Η Λ. Καφαντάρη στο ρόλο της Ρόζας Ιμβριώτη |
Πρώτος κι απαράβατος όρος της Ειδικής Αγωγής ήταν η επιείκεια και η υπομονή. (...) Η σωματική εργασία έπαιρνε τη μορφή της χειροτεχνίας, της κηπουρικής, της ζωοτροφίας, έτσι ώστε δουλεύοντας το χέρι και το μυαλό τους, να μπορούν να σχηματίσουν τις σωστές έννοιες και παραστάσεις της καθημερινότητας και να γνωρίσουν την κοινωνία γύρω τους. (...) Μεγάλο βάρος έδωσε και στη διαρρύθμιση της τάξης. Η τάξη ήταν φωτεινή. Οι καρέκλες ανάλογα με το ανάστημα των παιδιών κυκλικά τοποθετημένες, έτσι ώστε να διευκολύνεται η συνεργασία μεταξύ τους. Στη μέση υπήρχε ένα μεγάλο τραπέζι εργασίας. Ο δάσκαλος δεν είχε έδρα, ώστε να μετατοπίζεται ανάλογα με την εργασία που γίνεται κάθε φορά.
Στο σχολείο λειτουργούσε επίσης Φροντιστήριο Γονέων, εξίσου πρωτοποριακό για την εποχή, με συγκεντρώσεις κάθε μήνα. (...) Την ομάδα των εκπαιδευτικών πλαισίωναν η ψυχολογική αξιολόγηση, η εξέταση των γονέων και των παιδιών από ψυχίατρο, καθώς και η συνεργασία με Παιδολογικό Κέντρο, όπου καταρτιζόταν το "δελτίο υγείας" των μαθητών με τη συμπλήρωση κοινωνικού ιστορικού, για την επιστημονική και μεθοδική παρακολούθηση των παιδιών.
Η Ελ. Μπιμπίρη αναφέρθηκε στη στάση και το έργο της Ιμβριώτη στην Αντίσταση, την Ελεύθερη Ελλάδα και τις διώξεις της |
Ακολούθησε επίσης ομιλία της Ελένης Μπιμπίρη, φιλολόγου, μέλος του ΚΚΕ και μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του περιοδικού «Θέματα Παιδείας», για τη δράση και τη στάση της Ρόζας την περίοδο της Αντίστασης, αλλά και αργότερα στις διώξεις και τις εξορίες της. Φωτίστηκε έτσι η συμβολή της στις εκπαιδευτικές δράσεις της ΠΕΕΑ, η διεύθυνση του παιδαγωγικού Φροντιστηρίου της Τύρνας: «Στην καταματωμένη και κατεστραμμένη ελληνική ύπαιθρο, παρά τις τρομακτικές δυσκολίες λόγω έλλειψης δασκάλων, κτιρίων και υλικού, η Ρόζα αναλαμβάνει το Φροντιστήριο της Τύρνας, που ξεκινάει με 80 σπουδαστές και σπουδάστριες, και φτάνει στο τέλος τους 107. Παιδιά από λαϊκές κι αγροτικές οικογένειες, ΕΠΟΝίτες, που πέρασαν από αλλεπάλληλα μπλόκα, από βουνά, από λαγκάδια, για να φτάσουν στην Τύρνα, που κινδύνεψαν τη ζωή τους, τέτοιοι ήταν οι μαθητές του. Το Φροντιστήριο της Τύρνας δεν ήταν απλώς μια Παιδαγωγική Ακαδημία. Εγινε πολιτιστικό κέντρο όλου του χωριού, καθώς τα βράδια μετά το συσσίτιο γίνονταν διαλέξεις από τους καθηγητές και οι χωρικοί μαζεύονταν για να μιλήσουν για τα καθημερινά τους προβλήματα σε λαϊκές συνελεύσεις. Ετσι οι δάσκαλοι συμμετείχαν ενεργά στα προβλήματα της τοπικής κοινωνίας, κι αυτό με την παρακίνηση της Ρόζας».
Ακολούθως, η ομιλία στάθηκε στη συγγραφή του αναγνωστικού «Τα αετόπουλα» που της ανατέθηκε επίσης από την ΠΕΕΑ, αλλά και στα άρθρα και τις δραστηριότητες της Ιμβριώτη μετά την Απελευθέρωση, αλλά και στην περίοδο των διώξεων. Συγκλονιστικά τα λόγια της ίδιας, όπως ακούγονταν από την Λ. Καφαντάρη για τα βασανιστήρια που υπέστη στη Λάρισα και το πώς άντεξε.
Κι έπειτα η φωτεινή περίοδος στο Τρίκερι, εκεί όπου η Ρόζα Ιμβριώτη ήταν η ψυχή και η διοργανώτρια όλου του πλούσιου πολιτιστικού - μορφωτικού προγράμματος. Και όπως σημείωσε η Ελ. Μπιμπίρη, «τα μαθήματα αγαπήθηκαν από τις εξόριστες. Οι δασκάλες ήταν εξέχουσες προσωπικότητες, που με την καθοδήγηση της Ρόζας, εμπνεύσανε στις μαθήτριες πίστη στη ζωή, στα ιδανικά και στον εαυτό τους. Τα μαθήματα ήταν εκλαϊκευμένα, κατανοητά, αρεστά στις μαθήτριες, που η ηλικία, η καταγωγή τους ήταν διαφορετική. Καταλάβαιναν ότι αυτό που μάθαιναν, έκανε τα σκοτάδια φως, νικούσε τις προκαταλήψεις και τους φόβους, την ανασφάλεια, που δημιουργούσε η αμορφωσιά. Η μόρφωση ήταν μόρφωση για τη ζωή. Οι περισσότερες ομολογούσαν έπειτα ότι το σχολειό και το μάθημα της εξορίας ήταν ανεκτίμητης αξίας για τη ζωή τους. Αλλες σπούδασαν κι άλλες έκαναν επαγγέλματα, σχετικά με αυτά που είχαν μάθει στην εξορία. Ολες, εκπαιδευτικές και μαθήτριες, νέες και γερόντισσες, ήταν αγωνίστριες της ζωής και του λαού μας».