Εκτενή αποσπάσματα από την τοποθέτηση της Γενικής Γραμματέα της ΚΕ του ΚΚΕ στη συνδιάσκεψη της ΓΣΕΕ για το Ασφαλιστικό
Ξεκινώντας την παρέμβασή της σημείωσε, πως, σήμερα, για το πρόβλημα της Κοινωνικής Ασφάλισης δεν μπορούμε να μην πάρουμε υπόψη τις διεθνείς εξελίξεις. Θα αναφερθώ σ' αυτές τις εξελίξεις, όχι με την έννοια ότι θα έρθουν κάποια προβλήματα από τα έξω μέσα στην Ελλάδα. Το πρόβλημα που συζητάμε σήμερα, το Ασφαλιστικό, είναι βαθύτατα πολιτικό. Είναι ένα ήδη εσωτερικό, εσωτερικευμένο πρόβλημα. Απλώς πρέπει κανείς να συνυπολογίσει όλους εκείνους τους διεθνείς παράγοντες, μέρος των οποίων είναι και η ελληνική πολιτική, όλους εκείνους τους διεθνείς παράγοντες, οι οποίοι δημιουργούν ένα ακόμα πιο δυσμενές περιβάλλον για τους εργαζόμενους, για την αντιμετώπιση του μακροχρόνιου και ιδιαίτερα οξυμένου προβλήματος του Ασφαλιστικού.
Είναι φανερό ότι υπάρχει σήμερα μια ύφεση, η οποία πλήττει τις ισχυρές περιοχές του πλανήτη, τις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες, και μάλιστα μια ύφεση που εκδηλώνεται συντονισμένα για πρώτη φορά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και με διατήρηση της αύξησης του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος, έστω κι αν αυτό δεν αυξάνεται με τους ρυθμούς που προβλέπονταν ή υπήρχαν τα προηγούμενα χρόνια. Το λέω αυτό γιατί ακόμα και αν αυξάνεται το ΑΕΠ στην Ελλάδα, δε σημαίνει ότι δεν υπάρχουν επιρροές ή άμεσες επιδράσεις από τον κύκλο της κρίσης.
Ενα δεύτερο ζήτημα είναι ότι αυτές τις μέρες συντελούνται μπροστά στα μάτια μας - και νομίζω ότι αυτό κανείς δεν μπορεί να το αμφισβητήσει, ανεξάρτητα από την ιδεολογική του τοποθέτηση - προσωρινές, τολμώ να πω με ερωτηματικό, συμμαχίες, οι οποίες οπωσδήποτε θα φέρουν αναδιατάξεις, ιδιαίτερα σε περιοχές που σχετίζονται με το ενεργειακό, με τους αγωγούς πετρελαίων. Εχουμε μια σειρά από συμμαχίες, που κατά τη γνώμη μας θα επηρεάσουν το γενικότερο περιβάλλον μέσα στο οποίο βρίσκεται η Ελλάδα και την ίδια την Ελλάδα, χωρίς αυτή τη στιγμή εμείς να μπορούμε να μιλήσουμε με πολύ μεγάλη ακρίβεια για το πώς θα εκδηλωθούν τα προβλήματα στην Ευρώπη και στην Ελλάδα και ποια θα είναι η επίπτωση - επιπτώσεις θα υπάρχουν αρνητικές - στη ζωή και στα δικαιώματα των εργαζομένων. Συμμαχίες με αντιπαροχές και στο βάθος με την απειλή των αντιποίνων.
Τρίτον, είτε μας αρέσει, είτε όχι, βρισκόμαστε σε μια περίοδο, εγώ θα τολμήσω να πω, ψυχρού πολέμου, με θερμές εστίες πολύ κοντά στην Ελλάδα. Δε θέλω να κάνω μια γενικότερη αναφορά των επιπτώσεων, είναι πολύπλευρες, ωστόσο επηρεάζουν αυτό που λέμε ελληνική οικονομία και, αναμφισβήτητα, πάνω από όλα επηρεάζουν τα δικαιώματα των εργαζομένων. Εμείς το πιστεύουμε ακράδαντα, εξάλλου δεν το έχει διαψεύσει η ίδια η Ιστορία, ότι η έξοδος από την κρίση - διότι θα υπάρξει κάποια έξοδος, δεν πιστεύουμε ότι θα βρεθούμε μπροστά σε μια παγκόσμια, καθολική και γενικευμένη κρίση - η έξοδος από την κρίση θα συνοδεύεται με το στρατόπεδο των νικητών και το στρατόπεδο των ηττημένων. Μέσα στους νικητές οπωσδήποτε θα είναι οι μεγάλοι και οι πιο ισχυροί επιχειρηματίες και οι πιο ισχυρές χώρες και οι ηττημένοι, σε κάθε περίπτωση, θα είναι οι λαοί και τα δικαιώματά τους. Νομίζουμε, επομένως, ότι το εργατικό, συνδικαλιστικό κίνημα πρέπει να συνυπολογίσει αυτούς τους παράγοντες. Θα έλεγε κανείς ότι όταν βλέπουν τέτοιες αρνητικές εξελίξεις, οι εργαζόμενοι θα πρέπει να τις πάρουν υπόψη, αλλά να μην ακούσουν τα καλέσματα και τα κελεύσματα για ακόμη μεγαλύτερη «μινιμοποίηση» και ελαχιστοποίηση των αιτημάτων, στη λογική «να δούμε τι μπορούμε να περισώσουμε».
Αντίθετα, εμείς πιστεύουμε, ότι στις σημερινές συνθήκες, όπου η τάση θα είναι να πληρώσουν οι λαοί γενικά και στην προκειμένη περίπτωση ο ελληνικός λαός και τα δικαιώματα των εργαζομένων, εμείς πιστεύουμε ότι η τάση πρέπει να είναι όχι απλώς να σώσουμε κάποιες κατακτήσεις, οι οποίες άλλωστε ήδη έχουν μπει σε τροχιά αμφισβήτησης, γιατί αν τις είχαμε μέχρι τώρα η διάσωσή τους θα ήταν ένα επιτευκτικό, άμεσο και κύριο αίτημα. Στις σημερινές συνθήκες νομίζουμε ότι οι εργαζόμενοι, χωρίς να σημαίνει ότι δεν πρέπει να κάνουν ιεραρχήσεις κτλ. σε κάθε φάση, αλλά οι εργαζόμενοι πρέπει να ξεκαθαρίσουν ποια θα είναι η γραμμή υπεράσπισης των τελευταίων ισχνών κατακτήσεων, αλλά κυρίως η γραμμή διεκδίκησης των αιτημάτων τους. Ενα δεύτερο ζήτημα είναι οι τακτικές κτλ. που πρέπει πάντα να υπάρχουν στους αγώνες. Πολύ περισσότερο που για μας οι εξελίξεις στο πεδίο της οικονομίας και στο πεδίο του θερμοψυχρού ή ψυχροθερμού πολέμου δεν ήταν απρόβλεπτες. Αλλο πράγμα δεν μπορούσε κανείς να προβλέψει. Ο,τι γέννησε η τρομοκρατία με το εγκληματικό της πλήγμα. Απροσδόκητο ήταν να καταπέσει έστω και για λίγο το σύστημα ασφαλείας των ΗΠΑ, αλλά αυτά είναι ζητήματα άλλης συζήτησης. Αυτό που έχει σημασία είναι η πορεία της ύφεσης και η ολομέτωπη επίθεση στα κοινωνικά δικαιώματα.
Οι γνώμες κατ' αρχήν είναι όταν λέμε Κοινωνική Ασφάλιση - τουλάχιστον εμείς το εννοούμε - πρέπει να μιλάμε για ένα συνολικό, κρατικό σύστημα, που περιλαμβάνει τόσο το Συνταξιοδοτικό, όσο την Υγεία και την Πρόνοια. Το έχουμε διατυπώσει και άλλη φορά σε επαφή μας με τη ΓΣΕΕ, ότι δε συμφωνούμε με αυτή την κατάτμηση αυτού του ενιαίου προβλήματος, εδώ είναι το Συνταξιοδοτικό και από εκεί είναι το σύστημα Υγείας και Πρόνοιας. Αυτό που πετυχαίνεται είναι να έχουμε συντονισμένα-ασυντόνιστα και όχι συγχρονισμένα χτυπήματα συνολικά στην Κοινωνική Ασφάλιση, πότε μπαίνοντας μπροστά το ζήτημα της συνταξιοδότησης και πότε μπροστά το σύστημα Υγείας και Πρόνοιας. Το κριτήριο της Κοινωνικής Ασφάλισης δεν μπορεί να είναι αποσπασματικό. Δεν είναι τεχνικό θέμα, είναι πολιτικό.
Ενα άλλο θέμα που θέλουμε να θίξουμε είναι πως το βιοτικό επίπεδο του εργαζομένου σχετίζεται με το εισόδημα και τη διάθεσή του, όμως οι ανθρώπινες ανάγκες καθορίζονται από τις κοινωνικές συνθήκες, έχουν ιστορικό χαρακτήρα και όχι με τις ανάγκες της φυσικής ζωής. Θα μου πείτε ότι υπάρχει άνθρωπος μέσα σ' αυτή την αίθουσα που υποστηρίζει πως οι ανάγκες είναι μόνο φυσικές; Κανείς δεν το υποστηρίζει, στην πράξη όμως, αν όχι τώρα, αλλά στην πορεία, παίρνοντας υπόψη και το σύνολο των εξελίξεων, οδηγούμαστε σε μια αντίληψη και σε μια πρακτική όπου το σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης θα υφίσταται τέτοιες εκπτώσεις, όπου θα βρίσκεται πολύ κοντά σ' αυτό που λέμε ανάγκες της φυσικής ζωής και ξέρουμε τι σημαίνει αυτό. Γι' αυτό εμείς αρκετές φορές χρησιμοποιούμε έναν όρο, μια σκέψη που ίσως πολιτικά καμιά φορά να μην είναι απόλυτα επιστημονική, αλλά αποδίδει ότι το σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης που προωθείται στην Ελλάδα, και όχι μόνο, στον 21ο αιώνα, αντιμετωπίζει τις ανάγκες των εργαζομένων, του λαού μας με κριτήρια του 19ου αιώνα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μιλάμε για μια απόλυτη επιστροφή στο 19ο αι., αλλά για τη σχετικοποίηση αυτής της αντίληψης.
Το εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα, παίρνοντας υπόψη τις διαφορετικές αντιλήψεις και δυνάμεις, πρέπει να διατυπώσει τέτοια αιτήματα και στόχους όπου θα παίρνει υπόψη ότι ήδη έχει αυξηθεί η αντίθεση ανάμεσα στο βαθμό ανάπτυξης της κοινωνικής παραγωγής και στο επίπεδο ικανοποίησης των σύγχρονων ατομικών και κοινωνικών αναγκών κατανάλωσης προϊόντων και υπηρεσιών, και μιλάμε εδώ για τη γενική κατάσταση της εργατικής τάξης και όχι κάποιων τμημάτων, που αν τα δει κανείς αποσπασματικά μπορεί να πει ότι ακόμα έχουν κάποιες αντοχές και συντηρούν σχετικά ένα ικανοποιητικό επίπεδο διαβίωσης σε σχέση με την πλειοψηφία. Να το πω κι αλλιώς: Η διαφορά ζωής ανάμεσα στην πλουτοκρατία του τόπου και στη ζωή των εργαζομένων μεγαλώνει και μάλιστα σε συνθήκες όπου ενώ μεγαλώνουν οι δυνατότητες να ζήσει κανείς καλύτερα, φτωχαίνουν τα μέσα και οι προϋποθέσεις.
Από την άλλη μεριά καλλιεργείται ένα καταναλωτικό μοντέλο ζωής, το οποίο ρίχνει εκατομμύρια εργαζομένους στην αναζήτηση διάφορων, ψεύτικων και επικίνδυνων τρόπων να συμπληρώσουν το εισόδημα και την Κοινωνική Ασφάλιση, με τα γνωστά φαινόμενα, τα καταναλωτικά δάνεια, τις πιστωτικές κάρτες. Ενα σοβαρό πρόβλημα που αν αυτή τη στιγμή δεν αποτελεί ωρολογιακή βόμβα, θα αποτελέσει στην πορεία. Δεν μπορείς όχι μόνο να απομονώσεις το Συνταξιοδοτικό από το σύνολο της Κοινωνικής Ασφάλισης, αλλά και από το σύνολο παραγόντων ζωής. Η δική μας γνώμη είναι ότι οι εργαζόμενοι πρέπει να επεξεργαστούν, να προβάλουν και να διεκδικήσουν τις δικές τους σύγχρονες ανάγκες, παίρνοντας υπόψη την κερδοφορία, ή, καλύτερα, απειλώντας, αμφισβητώντας την κερδοφορία και όχι προσαρμοζόμενοι οι εργαζόμενοι σ' αυτή. Η λογική του συστήματος που προωθείται στην Ελλάδα και στην Ευρώπη και παγκόσμια είναι η εξής λογική: Οι εργαζόμενοι να εισπράττουν όλο και λιγότερα εισοδήματα και συντάξεις και άλλου τύπου παροχές αν απομείνουν κι αυτές, να καταβάλλουν όσο γίνεται περισσότερες δαπάνες για την αγορά, την απόλαυση κοινωνικών υπηρεσιών και σε ποσότητα και σε ποιότητα.
Τα μέτρα που προωθεί η κυβέρνηση και όχι μόνο δεν ξεκινάν από την άποψη τι μείγμα θα έχουμε ανάμεσα στο αναδιανεμητικό και κεφαλοποιητικό σύστημα, αλλά είναι μέτρα τα οποία αποβλέπουν στην υποβοήθηση και τη διευκόλυνση της γενικής κεφαλοποίησης. Εχουμε μια ανώτατου τύπου κρατική παρέμβαση στην Ελλάδα, που οδηγεί στο πιο πλατύ άνοιγμα της εμπορευματοποίησης και του συστήματος συνταξιοδότησης και της υγείας, της δυνατότητας δηλαδή να κεφαλοποιούν οι επιχειρήσεις. Εμείς είμαστε ριζικά αντίθετοι στη λογική της κεφαλοποίησης, της εισαγωγής των ταμείων στις χρηματιστηριακές συναλλαγές, γενικότερα στους νόμους της αγοράς. Η γνώμη μας είναι ότι πάμε σε μια πορεία, όπου θα έχουμε ελαχιστοποίηση της κρατικής επιχορήγησης, όχι και μηδενισμού της και ελαχιστοποίησης των εργοδοτικών εισφορών. Απόδειξη γι' αυτό είναι ότι ήδη μέσα στο ελληνικό Κοινοβούλιο έχουν ψηφιστεί νόμοι που μειώνουν τις εργοδοτικές εισφορές και απόδειξη επίσης είναι ότι όταν η κυβέρνηση εξαγγέλλει κάποιες ελαφρύνσεις σε καταβολές των εργαζομένων σε εισφορές, αυτές συνοδεύονται με ακόμα μεγαλύτερες ελαφρύνσεις στην εργοδοσία, στην ισχυρή εργοδοσία, γιατί διαφορετικά μπορεί κανείς να δει τους μικρομεσαίους, άλλη ρύθμιση όσον αφορά τους μικρομεσαίους, ιδιαίτερα τους αυτοαπασχολούμενους επαγγελματοβιοτέχνες και εμπόρους.
Το συμπέρασμά μας είναι ότι ο αγώνας για την κοινωνική ασφάλιση πρέπει να είναι ένας αγώνας κατά της προσπάθειας μείωσης στο κατώτατο σημείο της αξίας της εργατικής δύναμης. Οπωσδήποτε πρέπει να συνδυαστεί με τον αγώνα κατά των ελαστικοποιημένων εργασιακών σχέσεων, της ανεργίας, κατά των σύγχρονων μορφών και μεθόδων εκμετάλλευσης και γενικότερα της αντίληψης εμπορευματοποίησης της υγείας και του όλου συστήματος.
Και σ' αυτή την αίθουσα ακούστηκε η ιδέα του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, ή αν θέλετε του ελάχιστου εγγυημένου επιπέδου κρατικής ασφάλισης στον τομέα της συνταξιοδότησης. Εμείς θεωρούμε μέσα σε συγκεκριμένες συνθήκες που αναφέρεται αυτό, με όλο το περιβάλλον του Μάαστριχτ κλπ., με την ήδη ανατροπή που έχει επέλθει στις εργασιακές σχέσεις, η έννοια του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, σύνταξης και εργασίας έχει άλλο χαρακτήρα που ούτε θα μπορούσε κανείς να το πει πριν 10 χρόνια. Γιατί πάντοτε το εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα και πολύ σωστά έβαζε, ένα κατώτατο, να μην πέσει από το κατώτατο και οι διαφορές ήταν στο ύψος του κατώτατου. Σήμερα αυτή η αντίληψη οδηγεί ακριβώς στο να ενισχυθεί αυτή η κύρια τάση, της γενίκευσης της μερικής απασχόλησης, της μόνιμης ανεργίας κλπ., της ρυθμιζόμενης μιζέριας. Αν δεν κάνω λάθος από αυτό το βήμα ακούστηκε και όχι μόνο από τον κύριο υπουργό ότι το ζήτημα είναι οι δόσεις στο μείγμα, οι ρυθμοί, δηλαδή αν θα χάσουν οι εργαζόμενοι σε 5 - 10 χρόνια. Εμείς κοιτάμε την τάση και όχι τους ρυθμούς. Κάτω από αυτή τη λογική εμείς θεωρούμε ότι ο θεσμοθετημένος κοινωνικός διάλογος, ο οποίος μάλιστα έχει ως φιλοσοφία την ταξική συνεργασία και όχι την ταξική αντιπαράθεση, είναι ένας διάλογος που από τη φύση του βάζει εμπόδια στην πάλη, χωρίς να σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι εφόσον επιβληθεί αυτή η μορφή του διαλόγου, μπορούν να πειθαρχήσουν σ' αυτό και κατά τη γνώμη μου μπορούν να αποτρέψουν τις συνέπειές του, αλλά ως θέση του Κόμματός μας είναι η πάλη. Είναι διαφορετικό η διαπραγμάτευση με βάση το συσχετισμό δύναμης και είναι διαφορετικό πράγμα ο διάλογος ο θεσμοθετημένος με βάση την αρχή της εθνικής συνεργασίας και με οριοθετημένη συναίνεση, τη γενική πολιτική γραμμή πλεύσης. Εμείς θεωρούμε ότι μια οικονομία που έχει την κερδοφορία του μεγάλου κεφαλαίου και δεν αντέχει τις διεκδικήσεις των εργαζομένων, αυτή η οικονομία στο επίπεδο της πολιτικής, πρέπει να αμφισβητηθεί, το λιγότερο.
Η Αλέκα Παπαρήγα κατέθεσε στη συνδιάσκεψη το πολυσέλιδο κείμενο με τις αναλυτικές θέσεις του ΚΚΕ για το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, από τις οποίες ενδεικτικά σημειώνουμε: Το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης είναι κρατικό, εντάσσεται σε έναν εθνικό σχεδιασμό και πρέπει να λειτουργεί με κοινωνικό, εργατικό έλεγχο, λαϊκή συμμετοχή. Δεν υποστηρίζουμε τη συνύπαρξη κρατικού και ιδιωτικού τομέα ασφάλισης, συνταξιοδότησης, υγείας και πρόνοιας και θεωρούμε ότι η ιδιωτική επιχειρηματική δραστηριότητα, ιδιαίτερα στον τομέα της υγείας και της πρόνοιας δεν μπορεί να υπάρξει.
Το σύστημα στον τομέα των συντάξεων πρέπει να στηρίζεται σε τρεις οργανισμούς. Ο πρώτος αφορά όλους τους μισθωτούς, ο δεύτερος τους αυτοαπασχολούμενους και ο τρίτος τους αγρότες.
Οι οργανισμοί αυτοί πρέπει να είναι προσαρμοσμένοι στις ιδιαιτερότητες με βάση τον κλάδο και το είδος του επαγγέλματος. Εξασφαλίζεται έτσι ικανοποιητικό επίπεδο συνταξιοδοτικών, των συντάξεων και μισθών να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες.
Στον τομέα της υγείας και της πρόνοιας πρέπει να λειτουργήσει ισοτιμία και επομένως πρέπει να καταργηθούν οι ανισότητες και οι διακρίσεις στις υγειονομικές παροχές και να διασφαλίζονται στο λαό ισότιμες υπηρεσίες, γιατί δυστυχώς η ασθένεια δεν κάνει διακρίσεις.
Το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης να καλύπτει πλήρως και εφ' όρου ζωής όλον τον πληθυσμό, τους εργαζόμενους και τα προστατευόμενα μέλη των οικογενειών, τους μετανάστες, τους φαντάρους, και εδώ χρειάζεται πλήρης αξιοποίηση της επιστήμης και της νέας τεχνολογίας.
Θεωρούμε ότι πρέπει να υπάρξει και μείωση του κόστους συμμετοχής των εργαζομένων και για μας η προοπτική είναι - βέβαια σε διαφορετικές κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες - η απαλλαγή από τις ασφαλιστικές εισφορές, δεδομένου ότι πρέπει να υπάρχει ένα σύστημα όπου οι εργαζόμενοι να συμβάλλουν στη δημιουργία ενός συσσωρευμένου κοινωνικού κεφαλαίου.
Υποστηρίζουμε την αυτοδιοίκηση και αυτοδιαχείριση των Ταμείων. Στα Διοικητικά Συμβούλια των Ταμείων πρέπει να συμμετέχουν κατά πλειοψηφία αιρετοί και ανακλητοί εκπρόσωποι των εργαζομένων και των συνταξιούχων. Οι οποίοι να προτείνονται από τις περισσότερο αντιπροσωπευτικές οργανώσεις. Η συμμετοχή της εργοδοσίας και τους κράτους να περιοριστεί στον έναν εκπρόσωπο από κάθε πλευρά.
Οι ενοποιήσεις Ταμείων πρέπει να έχουν ως σκοπό τη δημιουργία ισχυρών οργανισμών με ευρύτερη οικονομική βάση, στην κατεύθυνση της διεύρυνσης των κοινωνικών δικαιωμάτων.
Διεκδικούμε πλήρη ασφαλιστική κάλυψη όλων των εργαζομένων, των νέων εργαζομένων, των απασχολημένων στο φασόν, με μερική ή προσωρινή απασχόληση, με μειωμένα ωράρια, με συμβάσεις έργου σε εποχιακές εργασίες, καθώς και για τα συμβοηθούντα μέλη της οικογένειας, τους πλανόδιους επαγγελματίες, τους αλλοδαπούς.
Με ελαστικές εργασιακές σχέσεις δεν υπάρχει καθολική κοινωνική ασφάλιση κι, αν θέλετε, με ελαστικές εργασιακές σχέσεις δεν μπορεί να λυθεί και το ταμειακό πρόβλημα της κοινωνικής ασφάλισης. Εμείς θεωρούμε ότι για απάλειψη των μισθωτών με μερική απασχόληση να οριστεί ως ελάχιστος μισθός ο μισθός του ανειδίκευτου εργάτη.
Για τους απασχολούμενους σε εποχιακά ή με μερική απασχόληση με μειωμένο ωράριο, να λογίζονται ως πλήρης χρόνος ασφάλισης οι 200 μέρες το χρόνο. Η επιδότηση της ανεργίας να αποτελεί το 80% του μισθού, υποστηρίζουμε τη μείωση των ορίων συνταξιοδοτικής ηλικίας και τα όρια της ηλικίας συνταξιοδότησης για τους μισθωτούς, τους αγρότες, τους αυτοαπασχολούμενους να μην ξεπερνούν τα 60 χρόνια για τους άντρες και τα 55 για τις γυναίκες και αντίστοιχα 55 και 50 για τους απασχολούμενους στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα και να υπάρξει μειωμένο όριο συνταξιοδότησης κατά πέντε χρόνια για τη γυναίκα ή τον άντρα με ανάπηρο παιδί.
Εμείς μιλάμε για ενιαίο όριο κατώτατων συντάξεων που αφορά τους εργαζόμενους, τους αγρότες και τους αυτοαπασχολούμενους. Θεωρούμε ότι με τις σημερινές συνθήκες πρέπει να κατοχυρώνονται οι 4.050 ημέρες ασφάλισης και να καθορίζονται στα 20 μεροκάματα του ανειδίκευτου εργάτη, μιλάμε για το κατώτατο όριο της σύνταξης ή στο 80% του βασικού μισθού, ο οποίος βασικός μισθός δεν μπορεί να είναι στη λογική της ρυθμιζόμενης μιζέριας. Θεωρούμε ότι πρέπει να υπάρχουν γιατροί εργασίας στις επιχειρήσεις, οι οποίοι θα προσλαμβάνονται όχι από την εργοδοσία αλλά από το κράτος και την ανάπτυξη αυτής της ειδικότητας του γιατρού εργασίας, την οργάνωση ειδικών μονάδων που θα ασχολούνται με τη διερεύνηση, διάγνωση και αντιμετώπιση των επαγγελματικών ασθενειών.