Αποκαλυπτικά για το τι «πολιτισμό» θέλει το ευρωπαϊκό κεφάλαιο είναι τα συμπεράσματα της άτυπης Συνόδου στη Θεσσαλονίκη
Για μεγαλύτερη πρόσδεση του πολιτισμού με την «οικονομία της αγοράς», με την αναγωγή του σε πρωτεύον στοιχείο κερδοφορίας στον τριτογενή τομέα της οικονομίας, αλλά και παράλληλη ενίσχυση δομών που θα παράγουν «πολιτιστικό προϊόν» κατάλληλο για τη δημιουργία «κοινού ευρωπαϊκού γούστου» - δηλαδή την πολιτισμική «ομογενοποίηση» για προπαγάνδιση των αντιδραστικών «αξιών» της αστικής τάξης - συμφώνησαν οι υπουργοί Πολιτισμού της ΕΕ στην άτυπη Σύνοδό τους στη Θεσσαλονίκη που ολοκληρώθηκε την Κυριακή.
Στην παρουσίαση των συμπερασμάτων της Συνόδου, ο προεδρεύων του Συμβουλίου, Ε. Βενιζέλος, ξεκαθάρισε, ότι η «ευρωπαϊκή πολιτιστική ταυτότητα» μετά τη διεύρυνση δεν αποτελεί «θεωρητικό και αόριστο θέμα», αλλά «εξαιρετικά πρακτικό ζήτημα που συνδέεται με τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και του ενιαίου ευρωπαϊκού πολιτιστικού χώρου, δηλαδή με τη λειτουργία τομέων που έχουν πολύ μεγάλη σημασία για την οικονομία των κρατών - μελών και για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας». Ετσι, το ευρω-ενωσιακό κεφάλαιο προχωρεί παραπέρα, αφού, δεν εκλαμβάνει απλώς την πολιτιστική δημιουργία (όρος εξαφανισμένος στα σχετικά κείμενα και αντικατεστημένος με τη λέξη «παραγωγή») ως εμπορικό προϊόν, αλλά εντάσσει και επισήμως τον πολιτισμό - απαξιώνοντάς τον ταυτόχρονα - στο μηχανισμό αναπαραγωγής και συγκεντροποίησης του κεφαλαίου.
«Ψάχνουμε να βρούμε συνεχώς τρόπους αύξησης του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος», σημείωσε ο υπουργός «και τους τρόπους αυτούς τους βρίσκουμε πολύ συχνά στον τομέα της προσφοράς υπηρεσιών, στην τουριστική αγορά, στην ανάπτυξη δραστηριοτήτων που συνδέονται με την κοινωνία της πληροφορίας. Ολα αυτά συνδέονται με τον πολιτισμό, με την πολιτιστική πολιτική και τα οπτικοακουστικά μέσα».
Ενας τέτοιος «πολιτισμός» δεν είναι παρά το σύνολο των «προϊόντων» της αστικής κουλτούρας σε πιο εκχυδαϊσμένη «συσκευασία». Αυτό θα εξυπηρετήσει δύο πολύ συγκεκριμένους και αλληλοσυνδεόμενους λόγους, τους οποίους ανέφερε ευθαρσώς και κατηγορηματικά ο υπουργός: «η συζήτηση για την ευρωπαϊκή πολιτιστική ταυτότητα συνδέεται με τη συνείδηση των Eυρωπαίων πολιτών, με την ιστορική τους μνήμη και με την πολιτική τους συμπεριφορά. Εάν θέλουμε η Ευρώπη να αποκτήσει πολιτική υπόσταση και πολιτική αποτελεσματικότητα, πρέπει να έχει μια πολιτική ταυτότητα και έκφραση». Ωμότερα το έθεσε στη χτεσινή συνέντευξη Τύπου με αφορμή τη Σύνοδο για τον οπτικοακουστικό τομέα και τον κινηματογράφο, (πραγματοποιείται στη Θεσσαλονίκη σαν συνέχεια της υπουργικής Συνόδου): ο ευρωπαϊκός κινηματογράφος «είναι ταυτισμένος με το ευρωπαϊκό πολιτικό πρόβλημα, γιατί όποιος ελέγχει τους ιδεολογικούς μηχανισμούς, ελέγχει και την πολιτική ηγεμονία». Δηλαδή, ο πολιτισμός δεν είναι μόνο προπαγανδιστικό εργαλείο, αλλά ως τέτοιο «αναβαθμίζεται» σε απαραίτητο συστατικό της «ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης», δηλαδή της ολοκληρωτικής ηγεμονίας του κεφαλαίου.
Η «πρεμούρα» της ΕΕ για «επαναπροσδιορισμό» του πολιτισμού στο πλαίσιό της, προκύπτει από τη διεύρυνσή της «προς ανατολάς». Διαδικασία που την έφερε πιο κοντά στα «χαρακώματα» του αμερικανικού οπτικοακουστικού κεφαλαίου, που κυριαρχεί σχεδόν πλήρως στα νέα κράτη - μέλη. Η ασφυκτική πρόσδεση αυτών των κρατών στις ενωσιακές δομές, είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τον επεκτατισμό του ευρωενωσιακού κεφαλαίου, το οποίο προσπαθεί να αμβλύνει τον εσωτερικό ανταγωνισμό του μέσω της διαδικασίας για το «ευρωπαϊκό Σύνταγμα». Γι' αυτό και η διεύρυνση αναφέρεται πρώτη στα συμπεράσματα του άτυπου Συμβουλίου:
«Η διεύρυνση της ΕΕ, των 25 πλέον κρατών - μελών και το άνοιγμα της συζήτησης για το μέλλον της Ευρώπης, είναι δύο εξελίξεις που θέτουν επιτακτικά το ζήτημα της ευρωπαϊκής πολιτιστικής ταυτότητας ως βάση για τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς στους τομείς του Πολιτισμού και των Οπτικοακουστικών και το ζήτημα της θέσης του Πολιτισμού και της Πολιτιστικής Πολιτικής στο μελλοντικό Ευρωπαϊκό Σύνταγμα». Αμέσως μετά τονίζεται η σύνδεση της «ευρωπαϊκής πολιτιστικής ταυτότητας» με την «οικονομία του ελεύθερου χρόνου, της τουριστικής αγοράς και των πολιτιστικών βιομηχανιών». Στην τρίτη θέση... γίνεται γενικόλογα λόγος για την «ανάγκη διαφύλαξης και ανάδειξης της εθνικής ταυτότητας των κρατών - μελών», προφανώς... σε μουσειακή μορφή.
Συνεπώς, οι κρατικές και κοινοτικές ενισχύσεις στον πολιτισμό και τα οπτικοακουστικά είναι αναγκαίες αλλά ανεπαρκείς, αν δε συνοδεύονται από «πιο ενεργητική πολιτιστική πολιτική που στοχεύει στην καλλιέργεια του ευρωπαϊκού πολιτιστικού γούστου και άρα των συμπεριφορών και των προτιμήσεων της ίδιας της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών». Τέλος, οι υπουργοί Πολιτισμού της ΕΕ, ενώ δηλώνουν ότι η θέση του πολιτισμού στο ευρωπαϊκό Σύνταγμα «πρέπει να είναι σαφής», ωστόσο, η «μεγάλη πλειοψηφία» τους «επιθυμεί να προβλεφτεί η δυνατότητα λήψης αποφάσεων με ενισχυμένη πλειοψηφία». Ακόμη ένα χτύπημα δηλαδή στην ανάγκη έκφρασης των μικρότερων χωρών.
Ο καθηγητής, βουλευτής του ΚΚΕ, Γιώργος Χουρμουζιάδης |
«Η Τέχνη είναι ανάγκη του ανθρώπου κι όχι της βιομηχανίας του κέρδους», υπογράμμισαν στις παρεμβάσεις τους οι εκπρόσωποι των φορέων που μίλησαν στους συγκεντρωμένους. «Στις μέρες και στους μήνες που θα ακολουθήσουν, οι υπουργοί Πολιτισμού της ΕΕ θα ξαναπλάσουν την ιστορία για τις ανάγκες των κυρίαρχων», είπε ο Β. Παρασκευόπουλος, εκ μέρους του Πανελλήνιου Μουσικού Συλλόγου. «Θα δημιουργήσουν μια πλαστή ιστορία, η οποία θα δημιουργήσει έναν πλαστό πολιτισμό. Την επινόηση αυτού του πλαστού πολιτισμού, καλούμαστε να πιστέψουμε και να αναπαράγουμε. Εμείς σαν καλλιτέχνες δε συμμετείχαμε ούτε θα συμμετέχουμε σ' αυτή τη διαδικασία, που γίνεται ερήμην και του ελληνικού λαού και των λαών της Ευρώπης. Παρ' όλους τους αποκλεισμούς και τις δυσκολίες που έχουμε να απευθυνθούμε στο λαό άμεσα, θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για τα επόμενα χρόνια».
Σχετικά με την παρουσία στη Θεσσαλονίκη των υπουργών Πολιτισμού της ΕΕ, ο Ν. Παναγιωτίδης, ηθοποιός και μέλος του ΣΕΗ, υπογράμμισε τα παρακάτω:
«Ερήμην των λαών και της εθνικής πολιτιστικής πολιτισμικής συνείδησής τους, οι πολιτιστικοί μάνατζερ της ΕΕ ήρθαν για να αναζητήσουν και να επινοήσουν την "Ενιαία Ευρωπαϊκή Πολιτιστική Ταυτότητα", σε συνάρτηση με τους κανόνες της αγοράς... Οι βάρβαροι ήρθαν να νομοθετήσουν, να συγκροτήσουν το θεσμικό πλαίσιο της αγοράς της τέχνης, να μεθοδεύσουν τη συνταγματική του κατοχύρωση. Δηλαδή, τη διαχείριση των τεράστιων κεφαλαίων της εκβιομηχάνισης παραγωγής πολιτισμού, την τυποποίησή του σε προϊόν μαζικής κατανάλωσης, τη συρρίκνωση της ιδιαίτερης αυτοπροσδιοριζόμενης πολιτιστικής δημιουργίας».
Motion Team |
Αποψη της εικαστικής έκθεσης διαμαρτυρίας για τη Σύνοδο των Υπουργών Πολιτισμού |
Ο καθηγητής και βουλευτής του ΚΚΕ, Γιώργος Χουρμουζιάδης, κύριος ομιλητής της εκδήλωσης, διατυπώνοντας την άποψή του για την «παγκοσμιοποίηση», περιέγραψε αυτό το «νεοαποικιοκρατικό τέρας» με όρους πιο πολύ ιστορικούς παρά οικονομικούς. «Προσπαθώ να προσδιορίσω τους κινδύνους που κρύβει μέσα στις προθέσεις του και στις πρακτικές του με όρους πολιτισμικούς, άρα καθολικούς, νομοτελειακούς. Η "παγκοσμιοποίηση" είναι ένα πακέτο οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών στοιχείων, που προκύπτει από τη δραματική αλλαγή των τρόπων εκμετάλλευσης των παραγωγικών δυνάμεων και προσπαθεί να επιβληθεί στην ανθρωπότητα σαν νέα μορφή Πολιτικής Οικονομίας, γιατί δε διαμορφώνει μόνο τις συνθήκες επάρκειας και διακίνησης των αγαθών, αλλά διαμορφώνει, προπαντός, το κοινωνικό πλαίσιο αυτών των δράσεων. Διαμορφώνει, όπως ισχυρίστηκε ο Καναδός φιλόσοφος Ράλστον, τη δομή της κοινωνίας μας».
Ο Γ. Χουρμουζιάδης τόνισε ότι με την «παγκοσμιοποίηση» επιδιώκεται «η επικράτηση ενός νέου Πολιτισμού. Αυτό, λοιπόν, είναι για μένα η "παγκοσμιοποίηση": ένας άλλος τρόπος παραγωγής, ένας άλλος πολιτισμός, που αν επικρατήσει, δε θα επιβάλει μόνο τη Νέα Τάξη Πραγμάτων, νέες γεωπολιτικές και νέες δουλείες. Δε θα αφανίσει μόνο τους εθνικούς πολιτισμούς και τις τοπικές παραδοσιακές κουλτούρες. Αλλά θα μας απομακρύνει επίσης και από την πραγμάτωση του Σοσιαλισμού. Γιατί θα παγιδεύσει τους λαούς στην αγωνία της επιβίωσης, στην κόλαση της ανεργίας, στις τυπικές φροντίδες ενός συρρικνωμένου κοινωνικού κράτους, στην αναζήτηση λύσεων που θα ευνοούν την ιδιωτική ασυδοσία και θα εγκαθιστούν τις νέες οπτικοακουστικές κουλτούρες. Την κουλτούρα του εμπορευματοποιημένου αθλητισμού. Την κουλτούρα των εφήμερων διοικητικών και τεχνικών δεξιοτήτων, που ροκανίζει αμετάκλητα τα θεμέλια της πραγματικής μάθησης. Την κουλτούρα της μόδας, που αποτελεί μια ευτελή μορφή ιδεολογίας. Και τέλος την κουλτούρα του νεοφιλελευθερισμού, που μετατρέπει σιγά σιγά την κοινωνική ελευθερία του ατόμου, όπως την αντιλαμβάνεται ο μαρξισμός, σε μια μορφή απάνθρωπης οικονομικής δουλείας, όπως την απεργάζεται συστηματικά η Παγκοσμιοποίηση.
Motion Team |
Από την εκδήλωση -αντισύνοδο (24/5) στο αμφιθέατρο της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ |
Παρεμβάσεις έκαναν, επίσης, ο Μ. Παπαδάκης από το Εικαστικό Επιμελητήριο Ελλάδας, ενώ στο καλλιτεχνικό μέρος της εκδήλωσης συμμετείχαν οι ηθοποιοί Κ. Χαλκιάς, Τ. Πανταζής, Σ. Παπαδημητρίου. Τραγούδησαν ο Βασ. Κασούρας, ο Ανδρουλιδάκης και η Ανθή Τατσιούλη, το συγκρότημα παραδοσιακής μουσικής «Δάρνακες» κ.ά. Παράλληλα, έξω από το αμφιθέατρο της Πολυτεχνικής του ΑΠΘ λειτούργησαν εκθέσεις ζωγραφικής και φωτογραφίας.
Eurokinissi |
Ο Γκας Βαν Σαντ με το «Χρυσό Φοίνικα» |
Οι Τούρκοι Μουζαφέρ Οζμεντίρ και Μεχμέτ Εμίν Τοπράκ μοιράστηκαν το Βραβείο Ανδρικής Ερμηνείας για τους ρόλους τους στον «Απόμερο» και η Καναδή Μαρί Ζοζέ Κροζ τιμήθηκε με το Βραβείο Ερμηνείας για το ρόλο της στις «Βάρβαρες εισβολές» του συμπατριώτη της Ντενί Αρκάν, ο οποίος κέρδισε το Βραβείο Σεναρίου.
Ο «Χρυσός Φοίνικας» για μικρού μήκους ταινία απονεμήθηκε στην «Cracker bag» του Γκλέντιν Αϊβιν. Το βραβείο της επιτροπής για μικρού μήκους στην ταινία «L' homme sans tete» του Χουάν Σολάνας. Το βραβείο Χρυσής Κάμερας δόθηκε στην ταινία «Reconstruction» του Δανού Κρίστοφερ Μπόε.
Στο τραπεζικό κεφάλαιο θέλει να παραδώσει το μέλλον του ευρωπαϊκού κινηματογράφου η ΕΕ
Συγκεκριμένα, ενώ η συζήτηση εξ αρχής έδειχνε να οδηγείται σε φυσιολογικό αδιέξοδο, αφού ήταν κοινή η διαπίστωση - έστω και εμμέσως - της αποτυχίας των ενωσιακών προγραμμάτων «στήριξης» του κινηματογράφου, ο υπουργός «έριξε» πρόταση για δημιουργία ενός «ομοσπονδιακού» οργάνου, με εκπροσώπους από τα 25 εθνικά Κέντρα Κινηματογράφου, με ταυτόχρονη «ενεργοποίηση» του τραπεζικού τομέα για οπτικοακουστική παραγωγή. Στόχος είναι η δημιουργία ενός «Ευρωπαϊκού Κέντρου Κινηματογράφου», χρηματοδοτούμενο από τις τράπεζες. Μάλιστα, ο υπουργός πρότεινε, στην πρώτη συνάντησή τους, οι εκπρόσωποι των εθνικών Κέντρων Κινηματογράφου να «φέρουν μαζί τους» και μια τράπεζα της χώρας τους, που θα επιθυμούσε να συμμετάσχει στο εν λόγω «κονσόρτσιουμ»!
Η πρόταση αυτή δεν ήταν «κεραυνός εν αιθρία», δεδομένων των γενικότερων επιλογών που υιοθετήθηκαν από την άτυπη Σύνοδο. Δεν μπορεί όμως παρά να σκεφθεί κανείς, ότι η πρόσδεση στο τραπεζικό κεφάλαιο, ακόμη και των κρατικών κινηματογραφικών φορέων, θα είναι ένα ακόμη χτύπημα στη μορφή και το περιεχόμενο των ευρωπαϊκών ταινιών, καθώς με αυτό το σχήμα, οι τράπεζες δε θα είναι απλώς «χορηγοί» αλλά, ουσιαστικά, παραγωγοί. Επόμενα, σκοπός τους θα είναι το κέρδος και κύριο μέλημά τους το «ταμείο». Λίγο πριν, ο υπουργός «έλυσε» και το φλέγον θέμα της διανομής: δημιουργία «ευρωπαϊκού συστήματος διανομής με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια»... αλλά με κρατική στήριξη των εθνικών κινηματογραφικών αρχείων και κέντρων!
Αυτό όμως που «προσπέρασε» ασχολίαστο ο υπουργός, ήταν η ίδια η πραγματικότητα των νέων κρατών - μελών της ΕΕ στον κινηματογραφικό τομέα, με τη διανομή, αλλά ακόμη και τα Κινηματογραφικά Κέντρα να έχουν περάσει ήδη στον ιδιωτικό τομέα - έμμεσα ή άμεσα - χωρίς όμως να υπάρξει καμία βελτίωση. Χαρακτηριστική για την κατάσταση που επικρατεί στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες ήταν η πληροφορία της διευθύντριας των Ουγγρικών Κινηματογραφικών Αρχείων, Βέρα Γκιούρεϊ, ότι ο συγκεκριμένος κρατικός οργανισμός, δεν μπορεί να διανείμει τις ταινίες που διασώζει και συντηρεί, επειδή τα δικαιώματα προβολής όλων των ουγγρικών ταινιών από το 1945 και μετά, έχουν αγοραστεί από ιδιωτική εταιρία! Ακόμη και ο υπέρμαχος της ΕΕ, Πολωνός σκηνοθέτης, Αντρέι Ζουλάφσκι, είπε ότι μετά το «πέρασμα» της Πολωνίας στον καπιταλισμό «πουλήσαμε για ένα κομμάτι ψωμί τα δικαιώματα της διανομής στους Αμερικανούς». Αυτό όμως το είπε για να στηρίξει τη θέση του, πως το θέμα δεν είναι η κινηματογραφική ηγεμονία των ΗΠΑ, αλλά το τι «κάνουμε εμείς», δηλαδή η ΕΕ. Και πρότεινε ένα συγκεντρωτικό σύστημα παραγωγής και διανομής (που προσομοίαζε στα πρότυπα Βενιζέλου), πρόταση που έκανε άλλους κινηματογραφιστές, όπως τον Γερμανό σκηνοθέτη, Πέτερ Φλάισμαν, να ανατριχιάσουν αφού, κατά τη γνώμη του, αυτό θα σήμαινε γιγάντωση της γραφειοκρατίας.
Η χθεσινή μέρα των εργασιών ήταν αφιερωμένη στη σύνδεση της οπτικοακουστικής κληρονομιάς με την εκπαίδευση και στο πρόβλημα της διανομής. Από ελληνικής πλευράς μίλησε ο σύμβουλος κινηματογραφίας του υπουργείου Πολιτισμού, Γιάννης Μπακογιαννόπουλος, ο οποίος προσπάθησε να κρύψει τη σκανδαλώδη ανυπαρξία ανώτατης κρατικής κινηματογραφικής σχολής στην Ελλάδα, μέσω μιας προπαγανδιστικής ταινίας για το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Πάμε σινεμά;».
Ανακοινώθηκε χτες το πρόγραμμα του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών για την καλλιτεχνική περίοδο 2003 - 2004. Μεταξύ άλλων στον κύκλο «Τα Μεγάλα Θεάματα» περιλαμβάνονται οι όπερες «Σικελικός Εσπερινός» και «Τραβιάτα» του Βέρντι, το σκηνοθετημένο ορατόριο «Ιωάννα στην Πυρά» του Χόνεγκερ και ένα γκαλά χορού με τον Βλαντιμίρ Μάλαχοφ. Ανάμεσα στις «Μεγάλες Ορχήστρες» που θα εμφανιστούν είναι οι Συμφωνικές του BBC και της Ραδιοφωνίας της Στουτγάρδης,, οι Φιλαρμονικές του Λονδίνου και της Γαλλικής Ραδιοφωνίας κ.ά. Ρεσιτάλ θα δώσουν οι πιανίστες Αρκάντι Βολοντός, Πάουλ Μπαντούρα Σκόντα κ.ά. αλλά και η σοπράνο Ρουθ Αν Σβένσον.
Στη σειρά «Γέφυρες», μεταξύ άλλων θα πραγματοποιηθούν τα αφιερώματα στον Ζουλφί Λιβανελί και στον Χρόνη Αηδονίδη, το μουσικό θέαμα του Περικλή Κούκου «Ο Μερλίνος ο Μάγος στο νησί των ποιητών», ενώ θα εμφανιστούν η θεατρική Ομάδα Ντέρεβο, η Πορτογαλέζα τραγουδίστρια Ντούλτσε Πόντε, το «Μέλος Μπρας», ο Κουβανός φλαουτίστας Ορλάντο Βάλε, ο Τζον Ουίλιαμς, ο Λίο Μπρόουερ κ.ά. Η «Ελληνική Μουσική» περιλαμβάνει συναυλίες της Ελένης Καραΐνδρου, αφιέρωμα στον Βασίλη Τσιτσάνη, συναυλίες της Δήμητρας Γαλάνη κ.ά.
Τα ιστορικά δοκίμια του Γιώργου Τεμεκενίδη παρουσιάζει αύριο (8.30μμ) το βιβλιοπωλείο «Αβάκιο» (Δαμιανού Παπαδόπουλου), στη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για τα βιβλία «Η Επανάσταση των Ζηλωτών στη Θεσσαλονίκη» και «Πράξη Υποτέλειας, η πιο μελανή σελίδα του 1821». Τα βιβλία θα παρουσιάσει ο καθηγητής της Αρχαιολογίας του ΑΠΘ και βουλευτής του ΚΚΕ, Γ. Χουρμουζιάδης. Διαβάζει η ηθοποιός του ΚΘΒΕ Ρούλα Παντελιάδου.
Στο Αλσος Δόξης, στην Αγία Βαρβάρα, αύριο στις 8μμ, ο σκιτσογράφος Στάθης (Σταυρόπουλος) θα συζητήσει με το κοινό για την ιμπεριαλιστική εισβολή στο Ιράκ και θα παρουσιάσει το τελευταίο λεύκωμα σκίτσο του, με τίτλο «Οι Γελωτοποιοί». Την εκδήλωση οργανώνει η τοπική εφημερίδα «Αντι-Θέσεις».
Αύριο (8μμ) στο Σύνδεσμο Ιστορικών Συγγραφέων (Αριστοτέλους 4, 6ος όροφος) η συγγραφέας Νίνα Τσακνή θα μιλήσει με θέμα «Παλαιολόγος Λεμονής, ο Φιλικός αγωνιστής του 1821».