Οι πολλές αβεβαιότητες βάζουν φρένο στις προσδοκίες για μετά το 2021 και στρώνουν το έδαφος για επέκταση και κλιμάκωση των αντιλαϊκών μεταρρυθμίσεων
Eurokinissi |
Ολα τα παραπάνω αφορούν και την ελληνική οικονομία, όπως επιβεβαιώνεται από το νέο προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού που απέστειλε η κυβέρνηση εντός της βδομάδας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.
Τα δημοσιονομικά μεγέθη παραμένουν σε γενικές γραμμές αμετάβλητα σε σχέση με το προσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή. Επισημαίνεται ωστόσο ότι οι προοπτικές ανάκαμψης περιβάλλονται από «υψηλούς εξωτερικούς κινδύνους» και αβεβαιότητες. Συγκεκριμένα:
Θυμίζουμε ότι σε έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας (Απρίλης 2021) επισημαίνεται πως «με το πέρας της πανδημίας, η ελληνική οικονομία έχει να αντιμετωπίσει δύο σημαντικούς κινδύνους» και συγκεκριμένα:
-- Την εμφάνιση ενός μεγάλου αριθμού πτωχεύσεων μη βιώσιμων επιχειρήσεων και την κατάργηση πολλών θέσεων εργασίας, κυρίως σε υπηρεσίες διαμεσολαβητικού χαρακτήρα και σε κλάδους εντάσεως εργασίας χαμηλής εξειδίκευσης.
-- Σημαντικούς πιστωτικούς κινδύνους - νέα «κόκκινα» δάνεια - ως αποτέλεσμα της πτώχευσης μεγάλου αριθμού «οριστικά μη βιώσιμων» επιχειρήσεων.
Μάλιστα, σε ό,τι αφορά τους εγχώριους επιχειρηματικούς ομίλους, καθοριστικό ζήτημα θεωρείται ο χρόνος απόσυρσης των μέτρων νομισματικής χαλάρωσης που εφαρμόζει η πλευρά της ΕΚΤ.
Σε αυτήν την περίπτωση, σύμφωνα με την ΤτΕ, «τα ελληνικά ομόλογα θα καταστούν ευάλωτα σε ενδεχόμενες διαταραχές στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, οι οποίες θα μπορούσαν να προκύψουν από μια απότομη αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής στις ανεπτυγμένες οικονομίες, ως αποτέλεσμα της ταχύτερης του αναμενομένου αύξησης του πληθωρισμού».
Η ΕΚΤ, από την πλευρά της, στο τελευταίο οικονομικό δελτίο της επισημαίνει πως «το χαμηλό κόστος δανειακής χρηματοδότησης, τα κρατικά μέτρα στήριξης, συμπεριλαμβανομένης της αναστολής πτωχευτικών διαδικασιών, και το κλείσιμο των δικαστηρίων βοήθησαν ώστε η χειροτέρευση της ευρωστίας των επιχειρήσεων να μην οδηγήσει σε ένα κύμα πτωχεύσεων κατά την κορύφωση της κρίσης. Ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο πολλές επιχειρήσεις, ιδίως εκείνες που δραστηριοποιούνται σε τομείς που επλήγησαν σφοδρότερα από την πανδημία, να αναγκαστούν εν τέλει να κηρύξουν πτώχευση, ιδίως εάν τα μέτρα στήριξης αρθούν πρόωρα ή εάν αυστηροποιηθούν σημαντικά οι όροι τραπεζικού δανεισμού».
Σε μια τέτοια περίπτωση, η Κομισιόν και οι άλλοι θεσμοί επισημαίνουν ότι ο μεγάλος τομέας των υπηρεσιών και η εξάρτηση από τον διεθνή τουρισμό καθιστούν την ελληνική οικονομία «ιδιαίτερα ευάλωτη σε σοκ που προκαλούνται από ταξιδιωτικούς περιορισμούς και μέτρα κοινωνικής απόστασης», επισημαίνοντας πως η μέχρι τώρα κρατική στήριξη περιόρισε τον αντίκτυπο στην απασχόληση και στις επιχειρήσεις.
Στην πραγματικότητα, καταγράφουν τις αβεβαιότητες από τη μεγάλη έκθεση του τουρισμού στις διεθνείς διακυμάνσεις, λόγω της «εξωστρέφειάς» του, την οποία η κυβέρνηση και όλα τα αστικά κόμματα παρουσιάζουν ως το μεγάλο «ατού» του.
Πρόσθετους κινδύνους εντοπίζει η ΕΚΤ από τις γεωπολιτικές εντάσεις στην περιοχή και τις μεταναστευτικές πιέσεις, που μπορεί να οδηγήσουν και σε αναβολή επενδυτικών αποφάσεων από ξένους και εγχώριους «παίχτες».
Το ζήτημα της προσέλκυσης νέων κερδοφόρων επενδύσεων έχει νευραλγική σημασία για την οικονομική ανάκαμψη, στο έδαφος του «καλύτερου επιχειρηματικού κλίματος» που προσπαθεί να διαμορφώσει η κυβέρνηση με τους αντεργατικούς - αντιλαϊκούς νόμους, οι οποίοι εμπλουτίζουν εκείνους των προηγούμενων.
Οπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, «οι παραπάνω κίνδυνοι (κυρίως εξωγενείς) διαμορφώνουν ένα εξαιρετικά αβέβαιο περιβάλλον για τις μακροοικονομικές και δημοσιονομικές προβλέψεις, καθώς οι αλλαγές στις συγκεκριμένες εξωτερικές παραδοχές έχουν σημαντικό αντίκτυπο στο αποτέλεσμα της διαδικασίας πρόβλεψης».
Να σημειωθεί ότι το προσχέδιο προϋπολογισμού που κατατέθηκε στην Κομισιόν προβλέπει μέση τιμή πετρελαίου για το 2022 στα 68,3 δολάρια το βαρέλι, ενώ η συνεισφορά των εκταμιεύσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης - συνδέεται με την κλιμάκωση των αντιλαϊκών αναδιαρθρώσεων - αναμένεται σε 2,9%, με τη συνολική ανάκαμψη να διαμορφώνεται σε 6,1% σε ετήσια βάση το 2022.
Τέλος, η επανεμφάνιση των δίδυμων ελλειμμάτων (στον κρατικό προϋπολογισμό και στο ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών) είναι παράγοντας κινδύνου και καθιστά περισσότερο ευάλωτη την ελληνική οικονομία σε μια νέα αρνητική εξωτερική διαταραχή», επισημαίνει η Τράπεζα της Ελλάδας, δείχνοντας στην κατεύθυνση κλιμάκωσης των αντιλαϊκών αναδιαρθρώσεων.
Το Ιδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), από την πλευρά του, στην τριμηνιαία έκθεση υπογραμμίζει: «Η ελληνική οικονομία βρίσκεται στην κορυφή ενός ιδιαίτερα ισχυρού κύματος ανάκαμψης, σε συνέχεια της ιδιαίτερα βαθιάς ύφεσης του προηγούμενου έτους και εν μέσω μιας γενικής θετικής τάσης στην παγκόσμια οικονομία». Σε αυτό το πλαίσιο, βλέπει τους ρυθμούς ανάκαμψης να πιάνουν ταβάνι στη διάρκεια της τρέχουσας περιόδου και να επιβραδύνονται το επόμενο έτος.
Η ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας στο φετινό 12μηνο αναμένεται στην περιοχή 8 - 8,5%, μετά από κατρακύλα 9% το 2020. Οπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται, «τόσο η φετινή ανάκαμψη όσο και η περυσινή ύφεση είναι από τις ισχυρότερες στην Ευρωζώνη, γεγονός που αντανακλά την ισχυρή συμμετοχή τομέων που επλήγησαν άμεσα από την πανδημία, όπως του τουρισμού, του λιανικού εμπορίου και των μεταφορών».
Για το 2022 αναμένεται επιβράδυνση των ρυθμών στην περιοχή του 4%, ενώ σε περίπτωση νέας έξαρσης της πανδημίας, που θα επιβραδύνει την οικονομική ανάκαμψη διεθνώς, η προοπτική ανάπτυξης θα περιοριστεί προς το 2,5%.
Για τη συνέχεια προβλέπονται ακόμη χαμηλότεροι ρυθμοί, καθώς «η μακροχρόνια τάση της ελληνικής οικονομίας, με τα προ πανδημίας δεδομένα, ήταν για ετήσια μεγέθυνση περίπου 1%». Σήμερα, με φόντο την αξιοποίηση των εκταμιεύσεων από το Ταμείο Ανάκαμψης που κατευθύνονται στους επιχειρηματικούς ομίλους, το ΙΟΒΕ βλέπει δυνητική μεγέθυνση του ΑΕΠ προς το 2% ως μέσο όρο της δεκαετίας.
Οπως τονίζεται, «υψηλότεροι ρυθμοί μεγέθυνσης στη δεκαετία, άνω του 3% κατά μέσο όρο, θα μπορούν να επιτευχθούν μόνο με αύξηση της παραγωγικότητας και περαιτέρω προσέλκυση παραγωγικών συντελεστών, εξέλιξη που θα προϋποθέτει ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις», επιτάχυνση δηλαδή και παραπέρα κλιμάκωση των αντιλαϊκών αναδιαρθρώσεων.