Η χρήση της πυρηνικής ενέργειας υπήρξε ένα από τα κορυφαία ζητήματα, που συζητήθηκαν στους κόλπους του διεθνούς κινήματος ειρήνης τη δεκαετία του 1980. Ειδικότερα, η συζήτηση φούντωσε μετά το πυρηνικό ατύχημα στο Τσέρνομπιλ, που ήταν το τραγικότερο επιστέγασμα μιας σειράς προηγούμενων πυρηνικών ατυχημάτων, σε ανεπτυγμένες βιομηχανικά χώρες. Ως συνήθως συμβαίνει σε παρόμοιες περιπτώσεις η ένταση του προβλήματος δίχασε τους συνομιλητές, σε εκείνους που δέχονταν τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας για ειρηνικούς μόνο σκοπούς, δηλαδή για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και σε εκείνους που απέρριπταν κάθε μορφή χρήσης της. Το κατ' αρχήν θετικό ήταν πως όλοι απέρριπταν την πολεμική χρήση της, δηλαδή πυρηνικά όπλα και το αρνητικό ήταν ότι ακόμη και μέσα από την ειρηνική της χρήση μπορούν να παραχθούν πυρηνικά πολεμικά μέσα. Επιπλέον, τα πυρηνικά απόβλητα συνιστούν απειλή θανάτου για τον πλανήτη που εκείνη την εποχή τα υπολόγιζαν σε ενάμιση εκατομμύριο τόνους διάσπαρτους σε γη και θάλασσες, κλεισμένα σε τσιμεντένια και ατσάλινα κιβώτια.
Είχαν ήδη από τότε καταστήσει τον πλανήτη μια πυρηνική βόμβα που, ήταν έτοιμος να εκραγεί. Αυτή η κατάσταση εξακολουθεί να υπάρχει και σήμερα! Η διαφορά είναι ότι μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ σταμάτησε η πληροφόρηση προς ...δόξαν της καπιταλιστικής δημοκρατίας. Το πρόβλημα του τότε ελεγχόμενου πυρηνικού ανταγωνισμού από τις δυο υπερδυνάμεις μεταβλήθηκε σε πρόβλημα ανεξέλεγκτου λαθρεμπόριου πυρηνικών υλικών, γνώσης και τεχνολογίας. Εάν τότε η ανθρωπότητα είχε επίγνωση του συγκεκριμένου μεγέθους του κινδύνου να καταστραφεί και ασκούσε σχετικό έλεγχο, σήμερα δεν έχει ούτε αυτή τη στοιχειώδη επίγνωση θανάτου. Μέσα σε εκείνη τη ζοφερή πραγματικότητα της πυρηνικής απειλής, το κίνημα ειρήνης υποχρεώθηκε να δώσει απάντηση σε ένα πρόβλημα που δίχαζε ακόμη κι επιστήμονες. Κι όμως το έπραξε!
Λαμβάνοντας υπόψη το αρνητικό μέχρι στιγμής επίπεδο της επιστημονικής έρευνας για τη χρήση της πυρηνικής ενέργειας, απέρριψε κάθε μορφή εφαρμογής της ακόμη και για τους λεγόμενους αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς που στην πραγματικότητα πρακτικά δεν υπήρχαν. Αυτό όμως δε σήμαινε ότι θα απαιτούσε να σταματήσει η παγκόσμια παραγωγή, όταν βιομηχανικά κράτη εξαρτώνταν από τη χρήση των πυρηνικών αντιδραστήρων. Ζήτησε τη δημιουργία μιας διεθνούς διεπιστημονικής επιτροπής πυρηνικού ελέγχου υπό την αποκλειστική αιγίδα του ΟΗΕ.
Αυτή η επιτροπή θα έλεγχε και θα συντόνιζε τις έρευνες σε όλες τις ήπιες μορφές ενέργειας (ηλιακή, υδάτινη, αιολική κλπ.) που θα μπορούσαν στην ανάπτυξή τους να αντικαταστήσουν εξελικτικά την πυρηνική, την οποία άφηναν στη διακριτική ευχέρεια της επιστήμης εάν μπορούσε να την παραδώσει κάποτε με 100% ασφαλή χρήση. Ετσι, δημιουργούνταν η δυνατότητα σταδιακής μεταβολής της διεθνούς βιομηχανίας από πυρηνοκίνητης σε κινούμενης από ήπιες μορφές, ενώ ταυτόχρονα θα γινόταν έλεγχος προσωρινής βελτίωσης πεπαλαιωμένων πυρηνικών μονάδων μέχρι την οριστική αλλαγή τους. Ειδικά για την Ελλάδα προβλεπόταν πολλαπλή εφαρμογή ήπιων μορφών ενέργειας λόγω των κατάλληλων πηγών (αέρας, ήλιος, νερά, θάλασσα, νησιά, βουνά κλπ.). Οι εναλλακτικές πηγές ενέργειας θα οδηγούσαν στην αποκέντρωση της παραγωγής που φέρει την ισόρροπη γεωγραφική ανάπτυξη και την αποσυμφόρηση των αστικών κέντρων. Σήμερα, στο φόντο της νέας ιμπεριαλιστικής υπερεθνικής τάξης, παρόμοιες ονειρικές σκέψεις καταπλακώθηκαν από τη φασίσουζα ανάλαφρη δημοκρατία της ελευθερότητας.
Την οραματική θέση του κινήματος ειρήνης κατέλαβε η «ιδιωτική πρωτοβουλία» στον τζόγο του κέρδους. Το όραμα αλλαγής των μορφών και των σκοπών της ενέργειας που θα γινόταν η ατμομηχανή μιας αποκεντρωμένης παραγωγής έπαψε να συζητιέται στους κόλπους του ειρηνιστικού κινήματος. Η κασέλα του τσιφούτη και βρωμοσκέλα αποθησαυριστή και κερδοσκόπου βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη του ενδιαφέροντος όλων των «καθώς πρέπει» κυρίων της αστικής κοινωνίας.
Αντώνης ΔΑΜΙΓΟΣ