Συζήτηση με την σοπράνο Βάσω Παπαντωνίου, πρόεδρο της Εταιρείας για τη Δημιουργία Νέου Κτιρίου της ΕΛΣ και της Ακαδημίας «Μαρία Κάλλας»
- Γιατί δε ζητούσατε τα οικονομικά στοιχεία από το ΥΠΠΟ;
- Δεν τα είχε το υπουργείο. Ο κ. Καρυτινός εξάλλου είχε μια άριστη συνεργασία με τον κ. Βενιζέλο. Χαρακτήρισε ιδανική την απίστευτη πρότασή του να ανακαινισθούν τα «Ολύμπια», ενώ έπαιξε το ρόλο του μεσάζοντος και συνεργάστηκε με το Μέγαρο. Είναι ένα πρόσωπο κλειδί για τη μοίρα της Λυρικής. Αν δε συμφωνούσε με τον κ. Βενιζέλο δε θα ετίθετο ποτέ θέμα ανακαίνισης των «Ολυμπίων» και δε θα πισωγυρίζαμε στο κτιριακό θέμα.
- Προς τι η έρευνα σκοπιμότητας για τη Λυρική; Ενα υπουργείο ζητά να δικαιολογήσει γιατί να υπάρχει Λυρική Σκηνή στη χώρα; Μα αυτό είναι τρελό...
- Ακριβώς. Είναι τρελό. Ισως για να μπορέσει να κερδίσει χρόνο ο συγκεκριμένος υπουργός. Ομως εκεί φτάσαμε. Να χρειάζεται να πείσουμε την πολιτεία για την ανάγκη του αυτονόητου. Για το ότι αυτός ο θεσμός της Λυρικής είναι πολύ πριν από τα Μέγαρα και τα όποια άλλα που δεν είναι καν θεσμοί. Για το ότι επείγει να γίνει το κτίριο και ότι είναι ντροπή μας που η Ελλάδα δεν έχει έναν κατάλληλο χώρο να στεγάσει την όπερά της.
Οσον αφορά στις αθετημένες υποσχέσεις της προηγούμενης κυβέρνησης, η Β. Παπαντωνίου αναφέρει: «Οταν πριν τρία χρόνια αντελήφθην τις προθέσεις του κ. Βενιζέλου, ζήτησα από τον κ. Καρυτινό να καλέσει τους επικεφαλής όλων των ομάδων της ΕΛΣ για να τους ανακοινώσω κάποια πολύ σοβαρά πράγματα και να προλάβω κάποιες ενέργειες του κ. Βενιζέλου, ο οποίος απροκάλυπτα μου είχε πει ότι δεν υπάρχουν τα χρήματα και ότι τα έχουν δώσει στο Μέγαρο. Δεν μπορούσε να μου το αρνηθεί. Αλλά ενώ απαγορεύεται από το νόμο να παρίσταται ο διευθυντής στην ενημέρωση, ήταν εκεί. Τους είπα ότι εάν δεν πάρετε θέση σαν σύνολο και όχι ένας - ένας μπορεί και να σας κλείσουν. Μπορεί και να σας προτείνουν κάποιες λύσεις του τύπου να σας φιλοξενεί το Μέγαρο ή να σας παίρνει όποτε θέλει και να μην προωθούνται τα αιτήματά σας μέχρι του σημείου να σας κλείσει. Ο κ. Καρυτινός βέβαια τις όποιες ανησυχίες είχα τις διασκέδαζε... Δυο μέρες πριν την αισχρή λύση, το πυροτέχνημα του κ. Βενιζέλου, ήρθε να με συναντήσει ένας κύριος εκ μέρους του κ. Σημίτη... Του ζήτησα τουλάχιστον να πείσουν τον υπουργό Πολιτισμού να εξασφαλίσει το οικόπεδο για τη Λυρική. Να πει ότι ο χώρος που προορίζεται για κτίσμα μεγάλης πολιτιστικής εμβέλειας στο Γκάζι είναι η Λυρική Σκηνή. Να καπαρώσει το οικόπεδο κατά κάποιον τρόπο. Μου απάντησε ότι το ΥΠΠΟ προτίθεται να κάνει το έργο. Να μείνω ήσυχη, ότι αυτό θα γίνει και ότι ο κ. πρωθυπουργός το θέλει... Και μετά βγαίνει ο κ. Βενιζέλος και λέει αυτά περί ανακαίνισης των "Ολυμπίων"...».
«Αν ο χώρος του Κεραμεικού εντασσόταν στις ολυμπιακές διαδικασίες θα γινόταν τάχιστα, θα είχαν προβλεφτεί τα ποσά για να αποζημιωθούν οι κάτοικοι για τις απαλλοτριώσεις. Αυτή τη στιγμή μέχρι και απειλές έχουν γίνει από κάποιους ιδιώτες. Κάτοικοι που θέλουν να γίνει η όπερα μου είπαν ότι απειλούνται για να μη δεχτούν τις απαλλοτριώσεις. Κάποιους μάλιστα τους πίεσαν τόσο ώστε να κάνουν μια κίνηση εναντίον της απαλλοτρίωσης. Ομως το πιο σοβαρό είναι η στάση του δήμου. Η κ. Μπακογιάννη, ενώ πριν ήταν υπέρ, τώρα δε θέλει να γίνουν οι απαλλοτριώσεις. Κι αυτό δεν το έχω καταλάβει. Στο Συμβούλιο της Επικρατείας υπάρχουν δύο προσφυγές να μη γίνουν οι απαλλοτριώσεις. Στις 25 του μηνός επρόκειτο να περάσει το θέμα των απαλλοτριώσεων. Πάλι ανεβλήθη. Εν τω μεταξύ τα ποσά των απαλλοτριώσεων έχουν ανεβεί σε δυσθεώρητα ποσά. Το θέμα πλέον ξεκινάει με μια υπερτίμηση του κόστους».
Αναφερόμενη στην έλλειψη Μουσικής Ακαδημίας, αλλά και στις τελευταίες ανακοινώσεις του ΥΠΠΟ, η Β. Παπαντωνίου τονίζει: «Φεύγουν οι ταλαντούχοι μας στο εξωτερικό και δε δέχονται τα πτυχία τους. Αφήστε την εκμετάλλευση, το πόσα ωδεία και μουσικές σχολές έχουν βγει. Δίνονται δισεκατομμύρια για μουσικές σπουδές, το επίπεδο των οποίων είναι εξαιρετικά χαμηλό. Είναι ντροπή, κοροϊδία. Εκμεταλλεύονται ασύστολα τον κόσμο. Ο οποιοσδήποτε παίρνει ένα δίπλωμα που το έχει πληρώσει και ανοίγει ένα ωδείο, μια σχολή. Πάει το παιδάκι, ο κάθε διψασμένος και του δίνουν σκουπίδια. Και ο ταλαντούχος νέος αν δεν πάει στο εξωτερικό χάνεται. Γι' αυτό μίλησα για την ανάγκη Μουσικής Ακαδημίας. Για να μη χάνονται τα ταλέντα. Οραματιζόμουν το κτίριο της Λυρικής μαζί με τη Μουσική Ακαδημία. Τώρα ξαφνικά μας προέκυψε η Ακαδημία Τεχνών - άλλο οξύμωρο, που ανάλογό του δεν υπάρχει πουθενά στον κόσμο - όπου κινηματογράφος, εικαστικά, μπαλέτο, μουσική όλα θα είναι μαζί σε ένα χώρο...».
«Οσο για το Μουσικό Πάρκο, που ανακοινώθηκε τελευταία, είμαι βαθύτατα προβληματισμένη για το τι θα προκύψει από αυτό. Μια Ντίσνεϊλαντ; Τι θα είναι; Και τι σημαίνει συνεργασία με το ιδιωτικό κεφάλαιο; Μέχρι πού, πώς; Αν μπει ο ιδιώτης, θα θέλει να βάλει και άλλα πράγματα. Θα θέλει να έχει ρόλο και στο ποιος θα διευθύνει και ποιος θα είναι καλλιτεχνικός διευθυντής. Αυτά είναι πολύ επικίνδυνα πράγματα. Εμείς πιστεύουμε ότι το κτίριο της Λυρικής πρέπει να γίνει από κοινοτικά κονδύλια και με διεθνή διαγωνισμό. Είπαμε ότι θα μπορούσαμε να μαζέψουμε χρήματα για να στηρίξουμε το διεθνή διαγωνισμό. Εδώ δεν προβλέπεται διεθνής διαγωνισμός, αλλά ανάθεση. Εάν ξεκινάμε πάλι με υποψίες και αβεβαιότητες, τότε είμαστε πάλι σε μια τραγική στιγμή από την αρχή αμφισβήτησης, απαξίωσης».
- Είναι δυνατόν ένα κράτος να στηρίζει τον πολιτισμό του στο ιδιωτικό κεφάλαιο;
- Οχι και ειδικά για έναν κρατικό θεσμό. Απ' ό,τι ξέρουμε, σ' όλο τον κόσμο οι χορηγίες είναι για συγκεκριμένες παραγωγές. Μπορεί να υπάρξει δωρεά, π.χ. για αποπεράτωση. Εμείς αυτό θα κάνουμε. Ομως ένα τέτοιο μοναδικό κτίριο πρέπει να είναι ορόσημο για μια πόλη και όχι να το πάνε στην άκρη της. Και δε διανοείται κανείς ότι δε θα γίνει χωρίς διεθνή διαγωνισμό.
- Θεωρείτε ότι η πολιτική ΝΔ και ΠΑΣΟΚ ταυτίζεται στα ζητήματα του πολιτισμού;
- Το γεγονός ότι δεν υπήρξαν ούτε 2-3 βουλευτές από τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, έτσι για τον τύπο, στη Βουλή κατά την Επερώτηση είναι ενδεικτικό. Νομίζω ότι μόνο τα αριστερά κόμματα δίνουν βάρος και σημασία στην έννοια πολιτισμός.
- Πού οδηγεί αυτή η κατάσταση;
- Αν δεν υπάρξει συσπείρωση των καλλιτεχνικών δυνάμεων, των φορέων που πραγματικά στηρίζουν και προωθούν τον πολιτισμό στη χώρα, δε θα γίνει τίποτα. Πρόσφατα τραγούδησα στη Θεσσαλονίκη με την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης. Ενα εξαιρετικό σύνολο, που πληρώνει 5 χιλιάδες ευρώ ενοίκιο στο Μέγαρο Θεσσαλονίκης. Δεν έχει αίθουσα ούτε για πρόβες και πληρώνει χίλια ευρώ για μία στη Μακεδονικών Σπουδών, όπου όταν έκανα την πρώτη πρόβα κόντεψα να πάθω ασφυξία. Είναι μουσικοί που βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση για να διεκδικήσουν ένα χώρο. Για να διεκδικήσουν την ύπαρξή τους. Το ίδιο συμβαίνει με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, με την Ορχήστρα των Χρωμάτων, με τη Λυρική. Τους είπα: βγείτε, μιλήστε. Βγήκαν, μίλησαν. Και πρέπει να ξαναμιλήσουν. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος, παρά ο δρόμος. Δε γίνεται διαφορετικά. Ούτε εγώ μιλούσα. Αλλά κάποιος πρέπει να μιλήσει. Ολοι ξέρουν, αλλά σωπαίνουν. Τα γεγονότα και οι θρασύτατες πράξεις των άλλων σε κάνουν συνένοχο, συνυπεύθυνο. Και να μην πούμε για το πόσες όπερες έχουν η Βουλγαρία, η Τουρκία, η Αλβανία... ΄Η για την όπερα του κ. Λαμπράκη που ξεκίνησε σαν γκαράζ... Τα έγραψα σε επιστολή που έχει ήδη δημοσιευτεί. Από εκεί και πέρα η πλευρά του συγκροτήματος απήντησε με σιωπή. Αντίθετα βγήκε με ψεύτικα στοιχεία για ν' απαντήσει στους εργαζόμενους της Λυρικής.