Η συνέντευξη του ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ στο ρ/σ «Παραπολιτικά»
Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη.
-- Κύριε Κουτσούμπα, να ξεκινήσουμε με το θέμα των ημερών. Να ξεκινήσω με το θέμα του εκλογικού νόμου, δεδομένου ότι η κυβέρνηση έχει πει ότι μέχρι το τέλος αυτής της εβδομάδας θα φέρει την πρόταση νόμου στη Βουλή, ώστε να ψηφιστεί - αν ψηφιστεί βεβαίως - στο πρώτο 10ήμερο του Ιουλίου. Και θέλω να σας ρωτήσω ευθέως, ποια θα είναι η στάση του ΚΚΕ σ' αυτήν την πρόταση. Θυμίζω απλή αναλογική, διατήρηση όμως του 3%, χωρίς κατάτμηση περιφερειών και ψήφο στα 17.
-- Κατ' αρχήν περιμένουμε, όπως κι εσείς και τα υπόλοιπα πολιτικά κόμματα, την κυβέρνηση να φέρει τον εκλογικό νόμο. Το έχουμε πει από την αρχή, για να δούμε αν πράγματι είναι η απλή αναλογική, έτσι όπως την παρουσιάζει κυρίως η κυβερνητική προπαγάνδα, ή αν θα είναι ένα προς το αναλογικότερο σύστημα ή αν θα είναι τελικά κάτι άλλο, που δε θα μπαίνει καν στο τραπέζι της συζήτησης. Εχουμε πει επανειλημμένα ότι για εμάς απλή αναλογική σημαίνει κανένα μπόνους, κανένα πλαφόν και αυτό είναι πασίγνωστο, έχει περάσει στη λαϊκή συνείδηση δεκαετίες τώρα αυτή η πρόταση, που δεν είναι μόνο του ΚΚΕ. Αυτά τα ζητήματα τα προέβλεπε και η πρόταση νόμου του ΣΥΡΙΖΑ, την οποία είχε καταθέσει ο ίδιος ο σημερινός πρωθυπουργός, ο υπ. Εσωτερικών, κ. Κουρουμπλής, και μια σειρά άλλα κορυφαία στελέχη της σημερινής κυβέρνησης. Φυσικά, αυτά γίνονταν πριν αρχίσει τις σταδιακές, μέχρι τις συνολικές, κυβιστήσεις ή κοινώς κωλοτούμπες. Λοιπόν, περιμένουμε την κυβέρνηση να φέρει τον εκλογικό νόμο, γιατί μέχρι στιγμής μας έχει πει σκέψεις. Εχει μπει σε διάφορα παζάρια που έχει ξεκινήσει, προφανώς με άλλα πολιτικά κόμματα. Εμείς ξεκαθαρίσαμε από την πρώτη στιγμή ότι δεν μπαίνουμε σε τέτοιο αλισβερίσι για το πώς θα βρεθούν οι ψήφοι στη Βουλή, τι θα γίνει μετά, τι θα γίνει πριν κ.λπ. Εάν είναι πραγματικά απλή αναλογική, θα πούμε ανεπιφύλακτα «ναι». Αυτό είναι καθαρό.
-- Μα, απλή αναλογική, ξαναλέω, είναι χωρίς μπόνους και χωρίς πλαφόν. Αυτά είναι τα δύο βασικά στοιχεία της απλής αναλογικής.
-- Το αντιλαμβάνομαι αυτό που λέτε, όπως κι εσείς είμαι βέβαιος ότι γνωρίζετε μια συζήτηση που γίνεται και κάποια επιχειρήματα που λένε ότι εάν δεν υπάρχει το 3%, μπορεί να δούμε εκτρωματικά πολιτικά φαινόμενα εκπροσώπησης. Κάποιοι λένε ότι οι Τούρκοι μπορεί να εκπροσωπηθούν στο ελληνικό Κοινοβούλιο με συγκεκριμένους τρόπους και να έχουμε τέτοιου είδους προβλήματα. Αρα, το 3% ή το 2,5% του πλαφόν μάς δίνει μια ασφάλεια ως προς αυτό και λένε ότι δεν αλλοιώνει και ουσιαστικά την απλή αναλογική.
-- Αυτοί οι κάποιοι που το λένε αυτό, προς τον παρόν δεν είναι η κυβέρνηση. Δεν έχει βγει ο πρωθυπουργός να πει τέτοιο πράγμα. Φαντάζομαι ότι καταλαβαίνει και η κυβέρνηση, όπως θα έπρεπε να καταλαβαίνουν και όλα τα πολιτικά κόμματα, ότι μπαίνουν σε μια πολύ επικίνδυνη συζήτηση. Κάποιοι - που δεν τους λέω αφελείς - με ανεύθυνο τρόπο ή λειτουργώντας ως «λαγοί» μιας κατάστασης, οδηγούνται σε μια επικίνδυνη πολιτική, που στην πραγματικότητα αναγνωρίζει και μέσω αυτού του τρόπου εθνική, τουρκική μειονότητα στη Θράκη, κατά παράβαση διεθνών συνθηκών, νόμων του ελληνικού κράτους, του Συντάγματος κ.λπ. Πρέπει να γνωρίζετε πολύ καλά εσείς, όπως και ο ελληνικός λαός, ότι τέτοιοι ανεύθυνοι και γελοίοι - είτε ως τοποθετήσεις είτε και ως άποψη συνολικά - στην ιστορία της χώρας έχουν ανοίξει το δρόμο σε επικίνδυνες ατραπούς για το λαό μας και για τη χώρα μας. Αρα, ας περιοριστεί η συζήτηση σε ζητήματα, όπως είναι για παράδειγμα, τα ζητήματα της δημοκρατίας στο αστικό πολιτικό σύστημα. Το Μάιο του 2012, το 20% του ελληνικού λαού που ψήφισε διαφορετικά κόμματα, δεν εκπροσωπήθηκε καν στη Βουλή. Τόσο ήταν το ποσοστό των κομμάτων που ήταν κάτω από το 3%. Μια σειρά άλλα κόμματα, ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ, ο ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ παλιότερα με την κ. Δαμανάκη, με ποσοστό 2,97% δεν είχε εκπροσωπηθεί στη Βουλή. Τώρα η Λαϊκή Ενότητα, πιθανότατα αύριο η «Πλεύση Ελευθερίας» της κ. Κωνσταντοπούλου, η ΑΝΤΑΡΣΥΑ - που δεν έχω δει να έχει βγάλει και ανακοίνωση - ή άλλα κόμματα κ.λπ. Λένε ότι ανάμεσα σ' αυτούς μπορεί να είναι και διάφοροι γραφικοί ή διάφορα «νούμερα» που θα μπουν στη Βουλή. Ας μην το σχολιάσουμε τώρα αυτό, γιατί μπορεί και στην παρούσα Βουλή ή και σε προηγούμενες κοινοβουλευτικές συνθέσεις να δεις τέτοιου είδους «νούμερα». Αυτό είναι ζήτημα επιλογής του ελληνικού λαού.
-- Αρα, για να το καταστήσουμε απολύτως σαφές, λέτε ότι το ΚΚΕ θα πει «ναι» μόνο εάν συνδυαστούν όλες οι παράμετροι που θέτετε, δηλαδή απλή και άδολη αναλογική, δηλαδή ούτε μπόνους ούτε πλαφόν.
-- Ε, βέβαια. Οταν έρθει η συνολική πρόταση της κυβέρνησης, θα το δούμε. Επί της αρχής δεν μπορούμε να ψηφίσουμε ένα νόμο που θα έχει είτε μπόνους είτε πλαφόν. Αυτά είναι δύο βασικά χαρακτηριστικά.
-- Και είναι προαπαιτούμενα για τη στάση του ΚΚΕ.
-- Βεβαίως. Από κει και πέρα, θα δούμε συγκεκριμένα και τα άρθρα. Για παράδειγμα, μπορεί να γίνει και κατ' άρθρο ψηφοφορία. Θα δούμε συγκεκριμένα πώς θα τοποθετηθούμε, η τοποθέτηση στη Βουλή γίνεται με «ναι», με «όχι» και με «παρών».
-- Να ψηφίσετε λέτε κάποια επιμέρους και να πείτε «όχι» σε κάποια άλλα;
-- Αν είναι κάποιο άρθρο με το οποίο συμφωνούμε, βεβαίως θα το ψηφίσουμε. Αλλά επί της αρχής, εφόσον δεν θα είναι απλή αναλογική, δεν μπορούμε να το ψηφίσουμε.
-- Εχει ξεκινήσει μια συζήτηση και μια αντιπαράθεση χτες, για την ψήφο στα 17. Ο κ. Μητσοτάκης είπε στην εκπομπή «Στον ενικό» ότι αυτά γίνονται σε δικτατορίες. Οτι στα 18 γίνεται η ενηλικίωση, άρα στα 18 πρέπει να ψηφίζουν. Και του απάντησε η κυβέρνηση ότι στα 17 ψηφίζουν σε κρατίδια της Γερμανίας, στα 16 ψηφίζουν στην Αυστρία και ότι ακόμη και το ΕΛΚ - που είναι η ευρωπαϊκή «μητέρα» της ΝΔ - έχει στο καταστατικό της την ψήφο στα 16. Εσάς ποια είναι η θέση σας για την ψήφο στα 17;
-- Κατ' αρχήν, να σχολιάσω τη δήλωση του κ. Μητσοτάκη, που δεν ευσταθεί. Να την χαρακτηρίσω το λιγότερο υπερβολική ή ότι έχει άγνοια του ζητήματος. Αν και θεωρώ ότι το κόμμα του κ. Μητσοτάκη, όπως και άλλα κόμματα, στέκονται επιφυλακτικά απέναντι στην πολιτικοποίηση και τη συμμετοχή της νεολαίας στις πολιτικές διεργασίες. Για παράδειγμα, έχουμε, ακόμη και με τη σημερινή κυβέρνηση, όπως και με τις προηγούμενες, εμπόδια - και αυτό είναι το υποκριτικό και το αντιφατικό αν θέλετε - στην ΚΝΕ, τη Νεολαία του ΚΚΕ, να μοιράζει στα σχολεία, όχι σε όλα, ευτυχώς υπάρχουν και σώφρονες καθηγητές, που καταλαβαίνουν αυτά τα ζητήματα, σε παιδιά ηλικίας 18 ή 17 χρόνων, της Β' και Γ' Λυκείου, φυλλάδια ενάντια στα ναρκωτικά, ενάντια στον πόλεμο, για μια σειρά φεστιβαλικές εκδηλώσεις και συναυλίες που κάνει η ΚΝΕ, γιατί λένε ότι κομματικοποιείται το σχολείο και είναι υποκριτικό τώρα να λένε ότι θα δώσουν σ' αυτά τα παιδιά ψήφο. Καταλαβαίνετε την αντίφαση. Εμείς δεν έχουμε αντίρρηση, έτσι κι αλλιώς πολλά παιδιά στη Γ' Λυκείου είναι 18 χρόνων και ψηφίζουν. Τώρα, λοιπόν, απλά θα ψηφίζει και η μισή Β' Λυκείου. Και δε νομίζω ότι είναι υπερβολικό, εμείς έχουμε συμφωνήσει, το είπα και στον κ. Τσίπρα, είναι παλιά μας τοποθέτηση αυτή. Δεν έχω υπόψη μου κάποια επιστημονική μελέτη σχετικά για το πότε μπορεί ή πρέπει ή αν υπάρχουν άλλα σοβαρά επιχειρήματα γιατί δεν πρέπει ή πρέπει να ψηφίσει ο 17χρονος ή ο 16χρονος. Απλά, από την αίσθηση που έχουμε μέσα στην ελληνική κοινωνία.
-- Να σας ρωτήσω τώρα κάτι. Εγινε και μεγάλος θόρυβος, βεβαίως υπήρξαν ανακοινώσεις από το Μέγαρο Μαξίμου, υπήρξαν απαντήσεις από το Κομμουνιστικό Κόμμα, αλλά θέλω να ακούσω μια νεότερη, ολοκληρωμένη, δική σας τοποθέτηση, σχετικά με το εάν ερμηνεύσατε σωστά ή όχι, εάν το είπε έτσι ακριβώς ή όχι ο πρωθυπουργός στην κατ' ιδίαν συνάντηση που είχατε για το θέμα του εκλογικού νόμου, ότι το θέμα του εκλογικού νόμου και της συνταγματικής αναθεώρησης είναι, ας το πούμε, το αριστερό αποτύπωμα που θέλει να αφήσει, αφού με τα μνημόνια και με όλες αυτές τις πολιτικές δεν πρόκειται να αφήσει καμία άλλη κληρονομιά. Το είπε έτσι ακριβώς;
-- Απολύτως έτσι. Βέβαια, δε μιλάμε για τα λόγια του, δεν κρατούνται πρακτικά, δεν είναι οι λέξεις οι συγκεκριμένες, για να ξεκαθαρίζουμε τα ζητήματα. Ομως, η ουσία απόλυτα είναι αυτή. Μην το επαναλάβω, ισχύει απόλυτα αυτό που είπα.
-- Γιατί αντέδρασε κατά τη γνώμη σας το Μέγαρο Μαξίμου; Γιατί αποκαλύψατε μια πτυχή της συζήτησης που δε θα ήθελε προφανώς να βγει προς τα έξω;
-- Οχι, δε νομίζω. Γενικότερα να σας πω κάτι που είναι στις αρχές μου...
-- Ναι, ομολογώ ότι εσείς δεν έχετε κάνει κάτι τέτοιο στο παρελθόν.
-- Οχι. Οταν γίνονται τέτοιες συζητήσεις σε διμερείς επαφές ή συναντήσεις, δεν τα χρησιμοποιούμε γενικά. Τώρα, εκείνη τη στιγμή έτυχε να το πω και να το διατυπώσω έτσι, αλλά ισχύει απόλυτα αυτό. Τώρα, εφόσον το είπα δημόσια, τελείωσε η ιστορία, αυτό είναι.
-- Η σχέση σας με τον κ. Τσίπρα ήταν καλή; Δηλαδή η συζήτηση που είχατε, η συνάντηση που είχατε ήταν σε καλό επίπεδο; Σας είχα ρωτήσει και την άλλη φορά, γιατί είχε προηγηθεί πάλι μια συνάντηση που τότε έλεγαν γιατί πήγατε με γραβάτα, αν θυμάμαι καλά. Είχε γίνει τελος πάντων μια τέτοια συζήτηση. Νομίζω, αυτή είναι η εικόνα που εισπράττω εγώ, ότι κινείται σε ένα επίπεδο πολιτικού πολιτισμού. Είναι έτσι;
-- Βεβαίως είναι έτσι. Αλίμονο. Είναι ο θεσμικός ρόλος και οι θεσμικοί ρόλοι στους οποίους ανταποκρινόμαστε. Οπως με οποιονδήποτε πολιτικό αρχηγό ή με οποιονδήποτε πρωθυπουργό παλιότερα και σήμερα, έτσι είναι βεβαίως. Δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα τέτοιου είδους.
-- Ωραία! Για να κλείσουμε το θέμα του εκλογικού νόμου και να ζητήσω την άποψή σας για τα ευρωπαϊκά και για το Brexit, θεωρείτε ότι μπορεί να πιάσει τις 200 ψήφους η πρόταση της κυβέρνησης και ποια θα λέγατε ότι θα έπρεπε να είναι αυτή η πρόταση, για να μπορέσει να πιάσει 200 ψήφους;
-- Ε, δε θα μπω σ' αυτήν τη διαδικασία τώρα. Εγώ σας είπα ότι διαφωνώ με αυτή τη διαδικασία του παζαριού για να πιαστούν οι ψήφοι και οι συγκεκριμένες έδρες. Ελεος, δηλαδή, δεν υπάρχει περίπτωση να μπω σε αυτήν τη διαδικασία.
-- Μάλιστα. Πάμε στα του Brexit. Χτες είχαμε τους Ευρωπαίους, οι οποίοι ουσιαστικά από τη μία λένε ότι πρέπει να τελειώνει όσο το δυνατό συντομότερα η διαδικασία ολοκλήρωσης της εξόδου της Μ. Βρετανίας από την ΕΕ, κάτι για το οποίο φαίνεται ότι κωλυσιεργεί ο Ντέιβιντ Κάμερον, ο Βρετανός πρωθυπουργός. Από την άλλη, όμως, οι Γερμανοί κρατούνε μια κατά τι ηπιότερη και διαφορετική στάση και ορισμένοι, μάλιστα, και ο κ. Τσίπρας άφησε να εννοηθεί ότι εδώ κινούνται με δύο διαφορετικά μέτρα και σταθμά, ότι πέρυσι τέτοια εποχή εκβίαζαν ουσιαστικά την Ελλάδα με ένα Grexit, ενώ τώρα που έχει συντελεστεί το Brexit, με απόφαση των Βρετανών και με πρωτοβουλία του Βρετανού πρωθυπουργού, αντιμετωπίζουν πολύ ηπιότερα τη Μ. Βρετανία.
-- Παίζει ρόλο, βεβαίως, ότι είναι και η πέμπτη δύναμη στον κόσμο και οικονομική δύναμη στην Ευρώπη και στρατιωτική δύναμη και πυρηνική δύναμη, μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ κ.λπ. Και φυσικά, παίζει ρόλο ότι έχει πάρα πολύ στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ, είναι σταθερή η σύμπλευση της Μεγάλης Βρετανίας, της αστικής τάξης της Μεγάλης Βρετανίας και των κυβερνήσεων, όποιες κι αν είναι αυτές, με τις ΗΠΑ, στον ανταγωνισμό τους βέβαια με τη Γερμανία. Αρα, αυτά τα παίρνουν υπόψη και η Γερμανία και η υπόλοιπη ΕΕ. Οπωσδήποτε έχει επιπτώσεις τώρα το Brexit. Κατ' αρχήν, υπάρχει διαδικασία μεταβολής, να το πω έτσι, στη συνοχή της ίδιας της Μεγάλης Βρετανίας, Σκοτία, Ιρλανδία κ.λπ. Υπάρχει πιθανότητα θρυμματισμού της ΕΕ, μέσω δημοψηφισμάτων από τη Γαλλία μέχρι την Ολλανδία, τη Δανία, την Ουγγαρία, την Πολωνία και την Ιταλία, να πω ορισμένες χώρες, που σημαίνει ότι θα συμπαρασύρει μια σειρά χώρες. Φυσικά, πάντα εμείς πιστεύουμε ότι συνολικά η αστική τάξη της Βρετανίας ήταν αρνητική έως επιφυλακτική απέναντι στην προοπτική μεγαλύτερης εμβάθυνσης της ενοποίησης της ΕΕ. Ακόμα και το ισχυρό τμήμα, που ήταν υπέρ της παραμονής στην ΕΕ και τώρα, θεωρούσε αξιοποιήσιμο ένα ισχυρό - μειοψηφικό όμως - ρεύμα υπέρ του Brexit. Στην ουσία, στην αρχή το ενίσχυσε με τον τρόπο του. Φυσικά, υπάρχει και ένα τμήμα που ξεκάθαρα στηρίζει Brexit, έχει διαμετρικά αντίθετα συμφέροντα εκτός ΕΕ, εννοώ και οικονομικά συμφέροντα, και άλλα συμφέροντα, έχει τις επενδύσεις του αλλού κ.λπ. Βέβαια, ο παράγοντας είναι ο ίδιος ο λαός τι κάνει ή πώς σκέφτεται, ο βρετανικός λαός που ψηφίζει. Εξέφρασε μεγάλη δυσαρέσκεια, είναι αναμφίβολο, αλλά δυστυχώς ένα μέρος αυτής της δυσαρέσκειας, μεγάλο μέρος, το κύριο μέρος, είναι εγκλωβισμένο κάτω από αυτή τη σημαία των προηγούμενων, που σας έλεγα, αυτό που ονομάζουμε εμείς αστικό ευρωσκεπτικισμό, είτε τον αντιδραστικό που πάει στην ακροδεξιά, τη φασιστική αντίληψη Φάρατζ κ.λπ., ή του συντηρητικού άλλων κύκλων κ.λπ. Δεν έχει δηλαδή ένα προοδευτικό, ριζοσπαστικό προσανατολισμό, αντικαπιταλιστικό, αντιμονοπωλιακό, να ανοίγει μια διέξοδο υπέρ του λαού.
-- Αυτό που λέτε είναι πολύ σημαντικό, υπό την έννοια ότι θα ήθελα να ακούσω, εάν έχετε κάνει κάποια ανάλυση στο Κομμουνιστικό Κόμμα, γιατί ο ευρωσκεπτικισμός, η αντίδραση σε αυτήν την Ευρώπη των τραπεζών, των ευρωπαϊκών πολιτικών ηγεσιών που έχουν στρέψει την Ευρώπη σε μια συγκεκριμένη κατεύθυνση, απομυζώντας αν θέλετε οτιδήποτε είχε μείνει από την περίφημη κοινωνική της διάσταση. Γιατί όλο αυτό το κίνημα πηγαίνει προς τα δεξιά και μάλιστα στην ακροδεξιά και δεν πηγαίνει προς τα αριστερά. Γιατί, δηλαδή, τα αριστερά κινήματα...
-- Δεν πάει όλο το κίνημα, αλλά ένα μεγάλο μέρος του.
-- Ναι, ένα μεγάλο μέρος του. Δε βλέπουμε να ενισχύονται αριστερά ρεύματα και αριστερά κινήματα στην Ευρώπη με τη δική σας οπτική γωνία ή ακόμη και με την οπτική γωνία που είχε ο ΣΥΡΙΖΑ πριν τις εκλογές το Γενάρη του '15.
-- Είναι πολύ μεγάλη συζήτηση και δεν μπορεί να τα δεις μονόπλευρα, δεν μπορεί να δεις μόνο μια πλευρά. Είναι πάρα πολλοί παράγοντες που συνηγορούν στο να υπάρχει αυτή η κατεύθυνση ενός αντιδραστικού ή συντηρητικού ευρωσκεπτικισμού σήμερα. Εχουν να κάνουν με διεθνείς αρνητικούς συσχετισμούς. Για παράδειγμα, το γεγονός ότι δεν υπάρχει σήμερα η Σοβιετική Ενωση, το σοσιαλιστικό σύστημα και στην Ευρώπη και διεθνώς μετά τις ανατροπές του '91. Εξακολουθεί καθοριστικά να επιδρά αυτό. Το γεγονός ότι το εργατικό - λαϊκό κίνημα, το ίδιο το κομμουνιστικό κίνημα στις ξεχωριστές χώρες, αλλά και συνολικά σε όλη την Ευρώπη, δεν έχει καταφέρει ακόμα να ανασυγκροτηθεί, να φτάσει σε άλλα επίπεδα, όπως παλιότερα, έχει μεγαλύτερες δυσκολίες. Το γεγονός ότι έχει μεγαλώσει η επίθεση, η επιθετικότητα του κεφαλαίου και τέτοιων δυνάμεων. Το γεγονός ότι η ίδια η ΕΕ επίσημα, όχι οι διάφορες ξεχωριστές πολιτικές δυνάμεις της, στιλ Λεπέν, Φάρατζ κ.λπ., αλλά η επίσημη Κομισιόν, η Ευρωπαϊκή Ενωση, ευνοεί αντικομμουνιστικούς νόμους, το χτύπημα του εργατικού κινήματος, βάζει εμπόδια στη συνδικαλιστική δράση, μαζί με όλα τα αντιλαϊκά μέτρα που γονατίζουν το λαό, ανεργία μέσα στην οικονομική κρίση τώρα, μεγάλη ανασφάλεια κ.λπ. Ολα αυτά, αν δείτε και ιστορικά, πάντα σε τέτοιες περιόδους εκτρέφουν το φασισμό, την ακροδεξιά, τη συντήρηση. Δείτε για παράδειγμα μετά την οικονομική κρίση του '30 τι συνέβη.
-- Εχετε απόλυτο δίκιο ως προς τούτο. Βεβαίως, παραμένει ερώτημα πότε και εάν θα μπορέσουν κάποια άλλα κινήματα στην Ευρώπη, κάποιες άλλες πολιτικές δυνάμεις στην Ευρώπη, να δώσουν εκείνες μια απάντηση που να εξισορροπεί αυτή τη στροφή.
-- Θα μπορέσουν. Για παράδειγμα, το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας και στη χώρα μας και στην Ευρώπη κάνει τέτοια προσπάθεια. Εχουν γίνει βήματα, μπορεί να είναι μικρά, όμως γίνεται αυτή η προσπάθεια για να αποκτήσουν τέτοια ριζοσπαστικά χαρακτηριστικά που να ανακουφίζουν τους εργαζόμενους, να οδηγούν σε διεξόδους, να υπερασπίζονται κάποιες κοινωνικές κατακτήσεις που είχαν και βεβαίως να ανοίγουν δρόμους μέχρι τη συνολική ανατροπή αυτών των αντιδραστικών πολιτικών.