Σήμερα, που η ανθρωπότητα έχει περιπέσει σε μια κρίση πρωτοφανή, κρίση κοινωνική, πολιτική, πολιτισμική, ποια θα είναι η αντίδραση του πνεύματος, συγκεκριμένα της τέχνης; Δεν ξέρουμε. Εκείνο, που διαπιστώνουμε, είναι, ότι άνθρωποι, που πριν από λίγα χρόνια πίστευαν ότι η αστική κοινωνία διατηρεί ορισμένες αξίες, και ήλπιζαν ότι αυτές οι αξίες θα εδραιώνονταν και θα διευρύνονταν, τώρα έχουν απογοητευτεί. Κι εκφράζουν την απογοήτευσή τους κι επιπλέον την αγωνία τους, με κείμενά τους και με ομιλίες τους. Θα επιχειρήσω μια ανθολόγηση τέτοιων κειμένων και ομιλιών, που συνεχώς πληθαίνουν.
Μια κατηγορία κειμένων και ομιλιών αναφέρεται στα σκάνδαλα, που έχουν περιπτύξει, σαν τεράστιοι πύθωνες, την ανθρώπινη ζωή και απειλούν, να την πνίξουν. Θα παραθέσω και μερικά τέτοια αποσπάσματα.
Ζούμε τις δύο τελευταίες δεκαετίες σε μια ατμόσφαιρα τεράστιων σκανδάλων. Ατμόσφαιρα ασφυκτική, πνιγηρή, αγχωτική. Ακούμε για μίζες ποσών αστρονομικών. Διαπιστώνουμε καταπάτηση όλων των ηθικών κανόνων. Η ελευθεροαγορική πιάτσα είναι ένας κόσμος τεράστιων αλληλοσυγκρουομένων συμφερόντων, παγκόσμιας μαστροπείας, κερδοδιψών δεινοσαύρων. Εχουμε περιπέσει στη νεοκαπιταλιστική ζούγκλα...
Οι καλοπροαίρετοι πνευματικοί άνθρωποι, που ανέφερα, επισημαίνουν, με την ιδιαίτερη ικανότητα που διαθέτουν, και την αιτία αυτής της παγκόσμιας κατάπτωσης, ή μάλλον την πηγή, από την οποία προήλθε. Και η πηγή αυτή είναι ο αμερικανισμός. Ιδού τι διάβασα πρόσφατα, σε σχετικά δημοσιεύματα:
Ο μόνος τρόπος ζωής σήμερα είναι ο αμερικανικός. Ο εξαμερικανισμός της οικουμένης απλώνεται, σαν πυρκαγιά, προς όλες τις κατευθύνσεις. Και κατακαίει ό,τι του αντιστέκεται. Κι ελάχιστοι του αντιστέκονται. Κι αυτός ο εξαμερικανισμός προσλαμβάνει, ιδίως στις περιθωριακές κοινωνίες, όπως είναι η δική μας, μορφή κακοήθη, κακοηθέστατη!
"Λευτεριά, Λευτεριά, σχίζει, δαγκάνει
τους ουρανούς το στέμμα σου - το φως σου,
χωρίς να καίει, τυφλώνει το λαό σου.
Πεταλούδες χρυσές οι Αμερικάνοι
λογαριάζουν, πόσα δολάρια κάνει
σήμερα το υπερούσιο μέταλλό σου!"
Καλέ μας, βασανισμένε ποιητή, μίλησες σαν προφήτης. Ας είσαι ευλογημένος...
Ασημάκης ΓΙΑΛΑΜΑΣ