Μαχήτριες του ΔΣΕ σε άσκηση |
Τα παιδιά των εμπόλεμων περιοχών, ιδιαίτερα αυτά των περιοχών που βρίσκονταν υπό διαρκή βομβαρδισμό από τον αστικό στρατό, ζούσαν καθημερινά με τον κίνδυνο του θανάτου, αντιμετώπιζαν οξύ πρόβλημα διατροφής και δεν ήταν λίγα αυτά που έχαναν αναίτια τη ζωή τους. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι ο αστικός στρατός βομβάρδιζε με την αεροπορία του κατοικημένες περιοχές σπέρνοντας τον αφανισμό. Τεράστιες ήταν οι απώλειες σε έμψυχο και άψυχο υλικό από τη ρίψη βομβών Ναπάλμ.
Προς το τέλος του 1947, ο εμφύλιος πόλεμος φούντωσε για τα καλά και η ανάγκη για να υπάρξει ειδική μέριμνα για τα παιδιά - ούτως ώστε να μην πληρώσουν με τη ζωή τους τις συνέπειες - ήταν κάτι παραπάνω από φανερή. Στις περιοχές που έλεγχαν οι αντάρτες, αυτή η ανάγκη έπαιρνε καθημερινά επιτακτικό χαρακτήρα. Τα παιδιά των εμπόλεμων περιοχών βρέθηκαν στον κυκλώνα του θανάτου. Αντιμετώπιζαν μεγάλους κινδύνους, οι οποίοι προέρχονταν από τις οβίδες των πυροβόλων και από τις βόμβες των αεροπλάνων του κυβερνητικού στρατού. Μάλιστα, αντιπρόσωπος της Βαλκανικής Επιτροπής του ΟΗΕ καταγράφει ξεσπιτωμένη οικογένεια από τον κυβερνητικό στρατό, που θα την παρουσιάσουν, όμως, σαν θύμα του ΔΣΕ. Επίσης από την αρπαγή, κυρίως των παιδιών των μαχητών του ΔΣΕ, τον εγκλωβισμό και το βασανισμό τους στα διάφορα «αναμορφωτήρια» της Φρειδερίκης, όπως είδαμε. Τέλος, από την τρομοκρατία των μοναρχοφασιστικών συμμοριών, τύπου Αντόν Τσαούς, που οργίαζαν ασύδοτα σε βάρος των ανθρώπων και λεηλατούσαν τα χωριά.
Τρομαγμένα παιδιά απ' τις βόμβες της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας, πεινασμένα και ξυπόλητα, εγκαταλείπουν τα γκρεμισμένα σπίτια τους για να φιλοξενηθούν στις Λαϊκές Δημοκρατίες |
Χαρακτηριστική είναι η απόφαση του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ. «Το Γενικό Αρχηγείο του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας με την Πράξη υπ' αριθμόν 5 αποφασίζει ότι:
Αρθρο 1: Η στοιχειώδης εκπαίδευση είναι 6χρονη, υποχρεωτική και δωρεάν για όλα τα παιδιά του λαού.
Αρθρο 2: Κάθε Λαϊκό Συμβούλιο έχει υποχρέωση να οργανώσει ένα σχολείο.
Αρθρο 3: Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν διπλωματούχοι δάσκαλοι, το Λαϊκό Συμβούλιο ορίζει δασκάλους εκείνους που έχουν την αναγκαία μόρφωση για να διδάξουν. Επίσημη γλώσσα είναι η δημοτική. Για τα παιδιά που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες, ιδρύονται ιδιαίτερα σχολεία από το Λαϊκό Συμβούλιο και η διδασκαλία γίνεται στη γλώσσα της μειονότητας. Τα Λαϊκά Συμβούλια φροντίζουν για βιβλία, γραφή, υλικά, ιδιαίτερα των απόρων παιδιών, αν δε βρεθούν βιβλία η διδασκαλία γίνεται προφορικά».
Ετσι, ευθύς εξαρχής υπήρχε το ζήτημα της εξασφάλισης των παιδιών ανταρτών - από την κατεχόμενη Ελλάδα - που είχαν μεταφερθεί στις ανταρτοκρατούμενες περιοχές από τους γονείς τους για να προστατευτούν. Ομως, η ένταση του πολέμου, σιγά - σιγά, γενίκευσε το πρόβλημα και οι εκκλήσεις των κατοίκων της Ελεύθερης Ελλάδας προς την Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση (ΠΔΚ) να πάρει μέτρα, έλαβαν μαζικό χαρακτήρα. Η μόνη διέξοδος για τη λύση του προβλήματος ήταν η μεταφορά αυτών των παιδιών στις Λαϊκές Δημοκρατίες, όπως και έγινε.
Η οργανώτρια του παιδομαζώματος Φρειδερίκη, σε νεαρή ηλικία με τα αδέλφια της, φορώντας τις στολές βαθμοφόρων, εθελοντές στη Ναζιστική Νεολαία. Είναι ακόμη η εποχή που δεν ήταν υποχρεωτική η συμμετοχή των Γερμανοπαίδων στη Χιτλερική Νεολαία |
«Λαϊκές και άλλες οργανώσεις πρόνοιας και προστασίας του παιδιού της Ελεύθερης Ελλάδας, καθώς και χιλιάδες γονείς και κηδεμόνες απευθύνθηκαν προ καιρού με εκκλήσεις στις φιλανθρωπικές οργανώσεις των Λαϊκοδημοκρατικών Χωρών και ζήτησαν απ' αυτές να περιθάλψουν και να προστατέψουν την ελληνική παιδική νεολαία που κινδύνευε από τον υποσιτισμό και τη βαρβαρότητα του μοναρχοφασισμού.
Οι φιλανθρωπικές και οργανώσεις προστασίας της παιδικής ηλικίας, καθώς και διάφορες οργανώσεις της νεολαίας των χωρών αυτών, με εξαιρετική χαρά και ευχαρίστηση, αποδέχτηκαν τις εκκλήσεις αυτές και ανέλαβαν να περιθάλψουν τα Ελληνόπουλα για όσο διάστημα θα χρειαστεί.
Η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση, βλέποντας πως με την καταστροφική πολιτική, που από το 1945 εφαρμόστηκε στην Ελλάδα από ξένους και ντόπιους εκμεταλλευτές, με τις συνεχείς καταστροφές και λεηλασίες που συστηματικά εφάρμοζε και εφαρμόζει ο μοναρχοφασισμός σε βάρος του λαού και της περιουσίας του, ελαττώθηκαν οι δυνατότητες ανάλογης διατροφής που έχει ανάγκη η παιδική ηλικία. Με το εγκληματικό πέταμα στους δρόμους των πόλεων 150.000 και πάνω παιδιών, που καθημερινά δεκάδες απ' αυτά πεθαίνουν. Με την τελευταία διαταγή της Φρειδερίκης, που διέταξε τους υποτακτικούς της να συγκεντρώσουν όλα ανεξαιρέτως τα παιδιά στα αστικά κέντρα για να τα μετατρέψουν σε γενίτσαρους και να τα βάλουν αναγκαστικά στις αγαπητές της χιτλερικές οργανώσεις νεολαίας. Ακόμα δε και με τους άνανδρους βομβαρδισμούς των ανυπεράσπιστων γυναικόπαιδων, από τους οποίους τον τελευταίο καιρό σκοτώθηκαν 120 παιδάκια, αποφάσισε να κάνει αποδεκτές τις αιτήσεις των λαϊκών οργανώσεων και των γονιών και να εγκρίνει την αποστολή και παραμονή των παιδιών, μέχρις ότου οι συνθήκες στη χώρα μας θα επιτρέψουν την επιστροφή τους.
Αντιπρόσωπος της Βαλκανικής Επιτροπής του ΟΗΕ καταγράφει ξεσπιτωμένη οικογένεια από τον κυβερνητικό στρατό, που θα την παρουσιάσουν, όμως, σαν θύμα του ΔΣΕ |
Κάτω από την πίεση του μοναρχοφασισμού, τα όργανα των Λαϊκών Συμβουλίων, που λειτουργούσαν στις απελευθερωμένες από τον ΔΣΕ περιοχές, με την καθοδήγηση κυβερνητικών αντιπροσώπων της ΠΔΚ, περιέρχονταν τα χωριά και εξηγούσαν στους κατοίκους την απόφαση και τις εισηγήσεις της ΠΔΚ, που απέβλεπαν στη σωτηρία των παιδιών και των μητέρων τους, με την αποστολή τους στις Λαϊκές Δημοκρατίες. Με τον τρόπο αυτό, οι γονείς ελεύθερα και αβίαστα εκτίμησαν κι αποφάσισαν οι ίδιοι, αν θα στείλουν ή όχι τα παιδιά τους στις γειτονικές χώρες, οι κυβερνήσεις των οποίων είχαν προηγούμενα αποδεχτεί την πρόταση της ΠΔΚ, που τους έγινε στις 7 Μάρτη 1948, να φιλοξενήσουν τα Ελληνόπουλα για όσο διάστημα διαρκούσαν οι πολεμικές επιχειρήσεις.
Με χιτλερικό χαιρετισμό υποδέχονται τη Φρειδερίκη |
Στην κατηγορία της ελληνικής κυβέρνησης, ότι τα παιδιά μεταφέρθηκαν στο εξωτερικό με τη βία και παρά τη θέληση των γονέων τους, η απάντηση της ΠΔΚ δόθηκε στο Υπόμνημά της στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, στο οποίο, μεταξύ των άλλων, διαβάζουμε τα εξής:
«Η αλήθεια όμως είναι τόσο απλή, που ο καθένας χωρίς την παραμικρή προσπάθεια θα μπορούσε να τη διαπιστώσει. Η απαθλίωση των παιδιών, η πείνα τους, η εγκατάλειψή τους, οι κίνδυνοι από τις αεροπορικές επιδρομές και από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, υποχρέωσαν τους γονείς των παιδιών να τα στείλουν σε ασφαλή τόπο. Οι φιλανθρωπικές οργανώσεις των Λαϊκών Δημοκρατιών δέχτηκαν, με τη μεσολάβησή μας, να περιποιηθούν και να φιλοξενήσουν αυτά τα φτωχά θύματα των μοναρχοφασιστικών φρικαλεοτήτων. Και τις μέρες εκείνες ακριβώς που γινόταν από τον ΟΗΕ η παγκόσμια καμπάνια για το παιδί, διεξαγόταν εδώ ένα λαμπρό έργο αλληλεγγύης. Δώδεκα χιλιάδες παιδιά είχαν σωθεί.
Στο όνομα της δήθεν επαγγελματικής κατάρτισης, τα παιδιά δούλευαν και τσαγκάρηδες στις βασιλικές επιχειρήσεις χωρίς να αμείβονται (φωτ. από το βιβλίο του Δημήτρη Σέρβου «Το παιδομάζωμα και ποιοι φοβούνται την αλήθεια») |
Μετά τη συγκατάθεση των κυβερνήσεων των χωρών της Λαϊκής Δημοκρατίας, άρχισε η μεταφορά των 25.000 παιδιών από τις εμπόλεμες περιοχές της Ηπείρου, της Μακεδονίας και της Θράκης με τη θέληση των γονιών ή των συγγενών τους (η ελληνική κυβέρνηση ανέβαζε τον αριθμό αυτό στις 28.000).
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, που έδωσαν την εποχή εκείνη οι υπηρεσίες του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, η νοσηρότητα που παρουσίαζαν τα παιδιά όταν μεταφέρθηκαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες, ήταν η εξής:
1949. Ελληνόπουλα που φιλοξενούνται στο Μαριάνσκε Λάζνε, δηλαδή τα πρώην βασιλικά θέρετρα που έγιναν λαϊκή περιουσία. Σήμερα βεβαίως, με την καπιταλιστική παλινόρθωση, τα ανάκτορα και η εκμετάλλευσή τους ανήκουν σε λίγους |
Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης, το ΚΚΕ, το Μάη του 1948, συγκρότησε την «Επιτροπή Βοήθειας στο Παιδί» (ΕΒΟΠ) με επικεφαλής τον Πέτρο Κόκκαλη. Η ΕΒΟΠ ασχολήθηκε με την καθοδήγηση και τη βοήθεια του έργου των Ελλήνων εκπαιδευτικών, την οργάνωση φροντιστηρίων επιμόρφωσης των Ελλήνων δασκάλων, τη συγγραφή διδακτικών βιβλίων, την έκδοση εξωσχολικών αναγνωσμάτων, κλπ. Και, από τη μεριά τους, οι Ελληνες εκπαιδευτικοί, με τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και λογοτεχνίας, της ελληνικής ιστορίας, της γεωγραφίας της Ελλάδας και με την πατριωτική αγωγή των προσφυγόπουλων.
Η αποστολή των παιδιών στις Λαϊκές Δημοκρατίες έγινε με τη σύμφωνη γνώμη των γονιών τους, κι όπου δεν υπήρχαν γονείς, με τη σύμφωνη γνώμη των στενών τους συγγενών. Επρόκειτο για παιδιά που στη μεγάλη τους πλειοψηφία ήταν παιδιά ανταρτών ή συγγενείς τους. Προέρχονταν κυρίως από τις βόρειες περιοχές της χώρας, αν και ανάμεσά τους υπήρχαν ανταρτόπαιδα από τη Νότια Ελλάδα, τη Θεσσαλία και τη Ρούμελη (Θ. Μητσόπουλου: «Μείναμε Ελληνες», σελ. 15-20).
Η αποστολή ήταν οργανωμένη τόσο από μέρους των ανταρτών, όσο και από τις χώρες υποδοχής. Τα παιδιά καταγράφονταν σε ειδικές καταστάσεις και συνοδεύονταν στη χώρα υποδοχής από άνθρωπο που είχε εκλεγεί από τα Συμβούλια Γονέων της Ελεύθερης Ελλάδας. Ανά 25 παιδιά υπήρχε κι ένας τέτοιος συνοδός («Δελτίο Ειδήσεων ΔΣΕ» 3/3/1948). Οι χώρες υποδοχής, σε συνεργασία με την ΠΔΚ, είχαν φροντίσει για τη μεταφορά και την εγκατάσταση των παιδιών από τη στιγμή που περνούσαν τα σύνορα, για τη διατροφή τους και την ιατροφαρμακευτική τους περίθαλψη, για τη δημιουργία σε γενικές γραμμές όλων εκείνων των συνθηκών άνετης διαβίωσης και μόρφωσής τους.
Μωρομάνες με τα παιδιά στην αγκαλιά το 1948, μπροστά στον Ελληνικό Νηπιακό Σταθμό του Veselicko (μεγάλο αρχοντικό), που φιλοξένησε 120 προσφυγόπουλα απ’ την Ελλάδα |
Στοιχεία από δημοσιεύματα του «ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ» (1/11/2000, 16/2/1997, 18/2/1997, 17/8/2008, 15/2/1997)