Ενόψει της Συνόδου Κορυφής την Πέμπτη εντείνεται η συζήτηση για την «οικονομική διακυβέρνηση», στο φόντο ισχυρών αντιθέσεων που οξύνονται λόγω κρίσης
Από απεργιακή κινητοποίηση των Ισπανών εργαζομένων ενάντια στα αντιλαϊκά μέτρα που παίρνει η κυβέρνηση Θαπατέρο |
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του επιτρόπου για Οικονομικές και Νομισματικές Υποθέσεις, Αμαντέο Αλταφάζ, με βάση τα πρώτα στοιχεία, η εφαρμογή του αντιδραστικού μνημονίου της Ελλάδας με την τρόικα εξελίσσεται ικανοποιητικά για τα συμφέροντα του κεφαλαίου. Η τελική αξιολόγηση θα γίνει περίπου σε ένα μήνα και το θέμα της παροχής της επόμενης δόσης θα τεθεί το Σεπτέμβρη.
Ταυτόχρονα, νέες εκτιμήσεις για το χρέος βλέπουν το φως της δημοσιότητας, με στόχο να συμβάλουν και αυτές στην προβολή της «αναγκαιότητας» επιβολής σκληρών αντεργατικών μέτρων και αναμόρφωσης του συστήματος Κοινωνικής Ασφάλισης. Σύμφωνα με τη γερμανική εφημερίδα «Die Welt», η οποία επικαλείται οικονομική μελέτη που έγινε για λογαριασμό του ιδρύματος «Marktwirtshaft», «οι υποχρεώσεις της Ελλάδας ξεπερνούν κάθε φαντασία», καθώς «το πραγματικό μέγεθος του ελληνικού χρέους είναι πολύ πιο δυσθεώρητο από ό,τι γνωρίζαμε μέχρι τώρα».
Η εφημερίδα δημοσιεύει δηλώσεις του καθηγητή Μπερντ Ραφελχίσεν, επικεφαλής της έρευνας, ο οποίος σημειώνει: «Το δημόσιο χρέος της Ελλάδας είναι η κορυφή του παγόβουνου». Θυμίζει ότι το δημόσιο χρέος ανέρχεται στο 115% του ΑΕΠ και συμπληρώνει ότι υπάρχουν μελλοντικά βάρη κρυμμένα στο σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης και στη δημόσια διοίκηση, που φτάνουν «στο 717% του ΑΕΠ».
Ο Μπ. Ραφελχίσεν εξηγεί ακόμα ότι «και στην περίπτωση της Γερμανίας το πραγματικό δημόσιο χρέος είναι μεγαλύτερο από το ονομαστικό». Στο πλαίσιο αυτό, αποδίδει την απόκλιση του πραγματικού από το λανθάνον χρέος της Ελλάδας το 2007 (91% και 712% αντίστοιχα) στο «υπερτροφικό κοινωνικό κράτος». Κάπως έτσι καταλήγει στο επιθυμητό για το κεφάλαιο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα «πρέπει να εξυγιάνει τα συστήματα Κοινωνικής Ασφάλισης».
Χτες, ο οίκος αξιολόγησης «Moody's» υποβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας κατά τέσσερις μονάδες σε επίπεδο «junk». Η Σάρα Κάρλσον, αναλύτρια της «Moody's», ισχυρίζεται ότι το «πακέτο δανεισμού περιορίζει αποτελεσματικά κάθε βραχυπρόθεσμο κίνδυνο ρευστότητας και ενθαρρύνει την εφαρμογή ενός αξιόπιστου, εφικτού και συμβατού με τα κίνητρα πακέτου δομικών μεταρρυθμίσεων, οι οποίες έχουν μεγάλη πιθανότητα να σταθεροποιήσουν τις απαιτήσεις εξυπηρέτησης του χρέους σε διαχειρίσιμα επίπεδα (...) Παρ' όλα αυτά, οι μακροοικονομικοί κίνδυνοι και οι κίνδυνοι εφαρμογής του προγράμματος είναι ουσιώδεις και πιο συνεπείς με τη βαθμολογία Ba1».
Σε συνέντευξή του στους «Financial Times», ο πρόεδρος της ΕΕ, Χέρμαν Βαν Ρομπάι, εκτίμησε ότι τον περασμένο μήνα η Ευρωζώνη έφτασε στα πρόθυρα της κατάρρευσης η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει παγκόσμια κρίση. Οπως λέει, ο δρόμος για να αποφευχθεί κάτι τέτοιο είναι «οι μεταρρυθμίσεις στο πεδίο του προϋπολογισμού και της οικονομίας - ανταγωνιστικότητας, μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, την ηλικία συνταξιοδότησης κλπ. (...) Φυσικά θα είναι δύσκολο. Σε ορισμένες στιγμές θα υπάρχει κοινωνική αναταραχή και πολιτική αντίθεση σε όλο αυτό. Αλλά γνωρίζω ότι οι περισσότεροι ηγέτες το γνωρίζουν. Είναι προετοιμασμένοι να πάρουν τεράστια ρίσκα, επειδή ξέρουν τι διακυβεύεται στην Ευρωζώνη».
Μπροστά στη Σύνοδο Κορυφής, την ερχόμενη Πέμπτη, με θέμα, μεταξύ άλλων, και την «οικονομική διακυβέρνηση» της ΕΕ, τον «καλύτερο συντονισμό των εθνικών νομισματικών πολιτικών» και «μέτρα αντιμετώπισης του χρέους και των ελλειμμάτων», η Γαλλίδα υπουργός Οικονομικών, Κριστίν Λαγκάρντ, επανέφερε χτες το θέμα της οικονομικής διακυβέρνησης της Ευρωζώνης.
Σημείωσε ότι «πρέπει να σκεφτούμε σοβαρά την αναγκαιότητα μιας οικονομικής κυβέρνησης η οποία θα καθοδηγεί πραγματικά την οικονομική πολιτική και δεν θα είναι απλώς ελεγκτής των τραπεζών και των αγορών, αλλά ένα αποτελεσματικό και συντονιστικό εκτελεστικό όργανο».
Πάντως, η Κ. Λαγκάρντ διαβεβαίωσε ότι η γαλλική πρόταση βρίσκεται ακόμα στο στάδιο της κατάρτισης, εξηγώντας ότι «η Γαλλία δεν είναι ακόμα σε θέση να δώσει ακριβείς απαντήσεις για τον τρόπο με τον οποίο θα καθοριστεί ο ρόλος της ΕΚΤ ή ο αριθμός των χωρών που θα συμμετέχουν σε αυτήν την κυβέρνηση».
Πάντως, χτες, ο υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας, Φράνκο Φρατίνι, αναφερόμενος σε κείμενο σχετικό με την ενίσχυση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, το οποίο θα τεθεί υπόψη των αρχηγών των κρατών - μελών της ΕΕ στη Σύνοδο Κορυφής, δήλωσε ότι «η Ιταλία θα αρνηθεί να δώσει τη συγκατάθεσή της, αν δε γίνει μνεία στο εν λόγω κείμενο στο σύνολο του χρέους (κρατικό και ιδιωτικό) αντί να εκλαμβάνεται ως χρέος μόνο το κρατικό».
Μάλιστα, σημείωσε ότι για το χρέος και την αντιμετώπισή του υπάρχουν πολλές στρατηγικές και ότι σε καμία περίπτωση δεν πρέπει το κρατικό χρέος να ταυτίζεται με το συνολικό χρέος ενός κράτους - μέλους. Αξίζει να σημειωθεί ότι το εξωτερικό χρέος της Ιταλίας κυμαίνεται περίπου στο 115% του ΑΕΠ, ενώ το ιδιωτικό χρέος είναι περιορισμένο.
Παράλληλα, την επιβολή προγραμμάτων λιτότητας επιταχύνει και η Γαλλία, καθώς ο πρωθυπουργός της χώρας, Φρανσουά Φιγιόν, δήλωσε ότι απαιτείται η περικοπή των δημόσιων δαπανών κατά 45 δισ. ευρώ μέχρι το 2013 προκειμένου να επιστρέψει το δημοσιονομικό έλλειμμα στο όριο του 3% του ΑΕΠ.
Αντίστοιχα, στη Μ. Βρετανία, η κυβέρνηση ανακοίνωσε τη μείωση της επίσημης πρόβλεψης για το ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης της χώρας στο 2,6% (από 3,25%). Παράλληλα, ανακοινώθηκε ότι ο δανεισμός του δημοσίου αναμένεται να μειωθεί μέσα στο 2010 από 163 δισ. στερλίνες σε 155 δισ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS), οι γαλλικές και γερμανικές τράπεζες παραμένουν οι περισσότερο εκτεθειμένες στις αδύναμες οικονομίες της Ευρώπης, καθώς κατέχουν 958 δισ. δολάρια χρέους από την Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ελλάδα και την Ιρλανδία, δηλαδή το 61% της συνολικής έκθεσης διεθνών τραπεζών στην Ευρωζώνη. Μάλιστα, από το ποσό αυτό, τα 174 δισ. δολάρια αφορούν σε δάνεια προς κυβερνήσεις, ενώ το υπόλοιπο ποσό (784 δισ. δολάρια) αφορά σε δάνεια προς ιδιώτες και επιχειρήσεις.
Δημοσίευμα της γερμανικής «Frankfurter Allgemeine Zeitung» εκτιμά πως η Ισπανία θα έχει την ίδια τύχη με την Ελλάδα, καθώς ήδη Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επεξεργάζονται σχέδιο διάσωσης της Ισπανίας, ενώ ισχυρίζεται ότι οι σχετικές διαπραγματεύσεις θα γίνουν πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της ερχόμενης Πέμπτης.
Μάλιστα, αποδίδει στον πρόεδρο της ΕΚΤ, Ζαν-Κλοντ Τρισέ, την εκτίμηση ότι η Ισπανία πρέπει να λάβει βοήθεια από τους εταίρους της, χωρίς ωστόσο να διευκρινίζει τις πηγές της.
Το δημοσίευμα και τα σενάρια περί διαπραγμάτευσης της ισπανικής κυβέρνησης με την ΕΕ διέψευσε εκπρόσωπος του ισπανικού υπουργείου Οικονομικών, ενώ ο Αμαντέο Αλταφάζ επανέλαβε χτες ότι «δεν υπάρχει τέτοιο αίτημα. Δεν υπάρχει σχέδιο για παροχή οικονομικής βοήθειας σε οποιοδήποτε κράτος - μέλος».
Μάλιστα, δείχνοντας το μέγεθος των ανταγωνισμών, άφησε αιχμές για οικονομικά συμφέροντα στη Γερμανία που απεργάζονται την προσφυγή της Ισπανίας στο μηχανισμό «στήριξης», σημειώνοντας: «Δεν ξέρω από πού προέρχονται αυτές οι ιστορίες (...) Φαίνεται να έρχονται από την ίδια χώρα από την Παρασκευή (...) Παράξενο...».
Ο Μίχαελ Οφέρ, τέλος, εκπρόσωπος του υπουργείου Οικονομικών της Γερμανίας, εκτίμησε ότι η γερμανική κυβέρνηση «δε βλέπει προς το παρόν την ανάγκη για δράση» από το πακέτο «στήριξης» της Ευρωζώνης, συμπληρώνοντας ότι «η Ισπανία πρέπει να βρει μόνη τις λύσεις για τον τραπεζικό της τομέα (...) Οι όροι για την ενεργοποίηση του μηχανισμού είναι μια χώρα να έχει δυσκολίες αποπληρωμής και να διακυβεύεται η συνολική σταθερότητα του ευρώ. Προφανώς αυτές οι συνθήκες δε συντρέχουν προς το παρόν».