Σε θέση μάχης μερίδες του κεφαλαίου και κράτη - μέλη που ανταγωνίζονται στο πλαίσιο της αστικής διαχείρισης της κρίσης
Οι αποφάσεις της ΕΕ, όποιες κι αν είναι, συνιστούν κλιμάκωση της ενιαίας αντιλαϊκής επίθεσης. Εμπόδιο μπορεί να σταθεί μόνο η λαϊκή πάλη για την ανατροπή τους |
Βασικό σημείο τριβής αποτελεί η αποδοχή ή όχι της αλλαγής των Ευρωπαϊκών Συνθηκών, προκειμένου να αποκτήσουν θεσμική ισχύ οι προτάσεις για την οικονομική διακυβέρνηση που προτείνουν Γαλλία - Γερμανία, αλλά και οι παραπλήσιες που κατέθεσε η Κομισιόν, προσπαθώντας να συγκεράσει και να κουκουλώσει τις ισχυρές αντιθέσεις.
Σύμφωνα με την κοινή επιστολή που απέστειλαν προχτές στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρκοζί και Μέρκελ ζητάνε, μεταξύ άλλων, τακτικές Συνόδους Κορυφής της Ευρωζώνης - τουλάχιστον δύο φορές ετησίως - με μόνιμο πρόεδρο, οι οποίες θα καθορίζουν τον στρατηγικό προσανατολισμό της οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής. Οσες άλλες χώρες έχουν υπογράψει το «Σύμφωνο για το Ευρώ», θα προσκαλούνται να συμμετέχουν όποτε συζητούνται θέματα που τους αφορούν.
Προτείνουν ακόμα ενίσχυση του συντονισμού και της επιτήρησης, συμπεριλαμβανομένης της ενεργοποίησης σε κάθε κράτος - μέλος της Ευρωζώνης ενός κανόνα για ισοσκελισμένο προϋπολογισμό, σύμφωνα με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης - κατά προτίμηση ενσωματωμένου στο Σύνταγμα ή σε νόμο ίσης ισχύος. Το Δικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ), έπειτα από αίτημα της Επιτροπής ή ενός κράτους - μέλους, να έχει τη δυνατότητα να επαληθεύει την ενεργοποίηση αυτού του κανόνα στην εθνική έννομη τάξη.
Επίσης, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμπεραίνει ότι ένα κράτος - μέλος έχει υπερβεί το όριο του 3% στο δημοσιονομικό έλλειμμα, αυτό να πυροδοτεί αυτόματες κυρώσεις, εκτός αν μία ενισχυμένη πλειοψηφία στο Eurogroup αποφασίσει διαφορετικά. Το συγκεκριμένο κράτος - μέλος θα υποχρεώνεται να συμφωνεί με την Επιτροπή μία «Συνεργασία Ευρωπαϊκής Μεταρρύθμισης» που θα περιλαμβάνει δημοσιονομικά και διαρθρωτικά μέτρα και η οποία θα εγκρίνεται από το Eurogroup.
Γαλλία και Γερμανία ισχυρίζονται ακόμα ότι μία διαδικασία επεμβάσεων αυξημένης βαρύτητας στη νομοθεσία ενός κράτους - μέλους θα μπορούσε να καθοριστεί ως στοχευμένη απάντηση στην υπέρβαση του πλαφόν του 3% στο δημοσιονομικό έλλειμμα. Τα βήματα και οι κυρώσεις που θα προτείνει η Κομισιόν θα πρέπει να υιοθετούνται, ενώ η διαδικασία μείωσης του κρατικού χρέους κάτω από το όριο του 60% του ΑΕΠ πρέπει να περιλαμβάνεται στη νέα Συνθήκη. Ζητάνε ακόμα οι αποφάσεις στο ESM να λαμβάνονται από μία ενισχυμένη πλειοψηφία (supermajority) του 85% του κεφαλαίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ). Μέρκελ και Σαρκοζί καταλήγουν ζητώντας οι προβλέψεις για μία νέα Συνθήκη να έχουν οριστικοποιηθεί μέχρι το Μάρτιο του 2012.
Ομοίως, από την πλευρά της Κομισιόν, Ρομπάι και Μπαρόζο προτείνουν το έλλειμμα κάθε κράτους - μέλους της Ευρωζώνης να είναι κάτω από το 3% του ΑΕΠ και το εθνικό χρέος κάτω από 60%, να θεσπιστεί «χρυσός κανόνας» για το χρέος που θα εγγυάται έναν ισοσκελισμένο προϋπολογισμό και θα είναι κατοχυρωμένος στις εθνικές νομοθεσίες, το Ευρωπαϊκό Ταμείο και στη συνέχεια ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός να έχει την άδεια να δανείζεται απευθείας από την ΕΚΤ και η Κομισιόν να έχει την εξουσία να επιβάλλει μέτρα λιτότητας αυτόματα σε κράτη - μέλη τα οποία απαιτούν «διάσωση».
Η Κομισιόν ζητάει όμως οι αλλαγές να μην περάσουν μέσα από γενικευμένη τροποποίηση των ευρωπαϊκών Συνθηκών, αλλά με αλλαγή σε επιμέρους άρθρα και πρωτόκολλα. Στον αντίποδα Γαλλία και Γερμανία έχουν καταστήσει σαφές ότι αν δεν συναινέσουν οι «27» να προχωρήσουν σε αλλαγή των Συνθηκών, είναι αποφασισμένοι να προχωρήσουν με τους «17» της Ευρωζώνης και με όποια άλλη χώρα επιθυμεί να ακολουθήσει.
Εξαιρετικά δύσκολος φαινόταν μέχρι χτες βράδυ και ένας στέρεος συμβιβασμός μεταξύ των κρατών - μελών για τον τρόπο δανεισμού των υπερχρεωμένων χωρών. Στο πλαίσιο αυτό, είχαν κατατεθεί διάφορες προτάσεις, προκειμένου να ενισχυθεί η «δύναμη πυρός» του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF). Σύμφωνα με κοινοτικές πηγές, ο πρόεδρος της ΕΕ, Χέρμαν Βαν Ρομπάι, προτείνει τη χρηματοδότηση του Ταμείου από την ΕΚΤ, κάτι το οποίο προσκρούει στις αντιρρήσεις της Γερμανίας. Η Γαλλογερμανική συμφωνία προβλέπει να τεθεί νωρίτερα σε εφαρμογή ο μόνιμος Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Στήριξης (ESM), δηλαδή το 2012.
Μιλώντας στο συνέδριο του ΕΚΛ στη Μασσαλία, η Γερμανίδα καγκελάριος εκτίμησε ότι οι συνομιλίες «θα είναι δύσκολες». Ζήτησε «την κατανόηση αυτών που δεν είναι στο ευρώ. Οφείλουμε να δώσουμε ένα ισχυρό μήνυμα στο εξωτερικό. Τα λόγια μόνο δεν αρκούν, μας χρειάζεται μεγαλύτερη ενοποίηση, μας χρειάζεται μια τροποποίηση των συνθηκών», ομολογώντας έμμεσα ότι οι κόντρες μαίνονται στο παρασκήνιο, μεταξύ άλλων και ανάμεσα στους «17» και τους «10». Η Μέρκελ κάλεσε ακόμα να «μην περιμένετε μια κοσμογονική λύση (...) Μην περιμένετε ένα Big Bang (...) ο τερματισμός της κρίσης απαιτεί χρόνια σκληρής δουλειάς».
Λίγο αργότερα, προσερχόμενη στη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες, είπε ότι το ευρώ έχει χάσει την αξιοπιστία του και πρέπει να την κερδίσει πάλι, προσθέτοντας ότι η ΕΕ πρέπει να γίνει μια «Ενωση Σταθερότητας». Σημείωσε με νόημα ότι «πρέπει να καταστήσουμε σαφές πως αποδεχόμαστε μεγαλύτερη ολοκλήρωση μεταξύ των 17 κρατών - μελών», συμπληρώνοντας ότι «οι 17 χώρες πρέπει να το κάνουν, αλλά αξία έχει επίσης να προστεθούν και άλλες χώρες».
Από το βήμα του συνεδρίου του ΕΚΛ, ο Γάλλος Πρόεδρος Ν. Σαρκοζί, δήλωσε πως «δεν θα υπάρξει δεύτερη ευκαιρία» εάν δεν υπάρξει συμφωνία σήμερα στη Σύνοδο Κορυφής, συμπληρώνοντας ότι ήταν «λάθος» το γεγονός πως κάποιες χώρες μπήκαν στο ευρώ χωρίς να είναι προετοιμασμένες. Σε δραματικούς τόνους προειδοποίησε ότι «ποτέ ξανά ο κίνδυνος "έκρηξης" της Ευρώπης δεν ήταν τόσο μεγάλος. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μία εξαιρετικά επικίνδυνη κατάσταση (...) αν θέλουμε να καταλήξουμε σε συμφωνία και πρέπει να το καταφέρουμε αυτό, πρέπει να έχουμε το θάρρος για μία σωστή διάγνωση και η διάγνωση είναι ότι ο χρόνος δουλεύει εναντίον μας», τόνισε.
Την ίδια στιγμή, ο Βρετανός πρωθυπουργός Ντ. Κάμερον επέσεισε την απειλή του «βέτο» σε περίπτωση που η νέα συνθήκη της ΕΕ, που προωθούν Γαλλία και Γερμανία, δεν προστατεύει τα βρετανικά συμφέροντα. Σε δηλώσεις από το Λονδίνο, λίγο πριν αναχωρήσει για τη Σύνοδο Κορυφής, τόνισε ότι «θα κάνω το καλύτερο για τη Βρετανία και ελπίζω να πετύχουμε μια καλή συμφωνία. Αλλά εάν δεν μπορέσω να πάρω αυτό που θέλω, δεν θα έχω κανένα δισταγμό να ασκήσω βέτο σε μια συνθήκη των "27", γιατί δεν πρόκειται να πάω στις Βρυξέλλες και να μην υπερασπιστώ την πατρίδα μου», είπε μιλώντας στο Sky News.
Στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, ο Μπαράκ Ομπάμα εμφανίστηκε «πολύ ανήσυχος» για την κρίση στην Ευρωζώνη, αλλά εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι οι ηγέτες μπορούν να επιλύσουν την κρίση αρκεί να υπάρξει η απαραίτητη πολιτική θέληση. Σε δηλώσεις του προς δημοσιογράφους στο Λευκό Οίκο, πρόσθεσε ότι «η Ευρώπη είναι αρκετά πλούσια και δεν υπάρχει λόγος να μην επιλύσουν αυτό το πρόβλημα». Κατά τη γνώμη του, η Γερμανίδα καγκελάριος έχει πραγματοποιήσει πρόοδο με τους άλλους ηγέτες της Ευρώπης «για ένα δημοσιονομικό σύμφωνο όπου όλοι θα παίζουν με τους ίδιους όρους».
Από ελληνικής πλευράς, ο πρωθυπουργός Λ. Παπαδήμος συναντήθηκε χτες στις Βρυξέλλες με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν Βαν Ρομπάι, όπου κατέθεσε την πλήρη συμφωνία της κυβέρνησης με τις προτάσεις για ταχεία αναθεώρηση της Συνθήκης της ΕΕ. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι σημείωναν ότι η αποδοχή των αλλαγών στις ευρωπαϊκές συνθήκες από την ελληνική κυβέρνηση «αποτελεί προϋπόθεση» για την ενεργοποίηση της νέας δανειακής συμφωνίας. Παράλληλα, χτες ο υπουργός Οικονομικών Ευάγ. Βενιζέλος είχε επαφές στις Βρυξέλλες με τραπεζίτες όπου και συζήτησε το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων μέσω του προγράμματος «PSI».
Στο μεταξύ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) μείωσε χτες το βασικό της επιτόκιο κατά ένα τέταρτο της μονάδας, στο 1,0%, που αποτελεί νέο ιστορικό χαμηλό, προσφέροντας ευνοϊκότερους όρους για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι ανακοίνωσε ακόμα μέτρα για την υποστήριξη των τραπεζών που αντιμετωπίζουν ελλείψεις κεφαλαίων με τριετείς «ενέσεις» ρευστότητας και χαλάρωση των κανόνων για την παροχή εγγυήσεων.
Ταυτόχρονα, η ΕΚΤ αναθεώρησε προς τα κάτω τις προβλέψεις της για την προοπτική της οικονομικής ανάπτυξης στην Ευρωζώνη, κάνοντας λόγο για επιβράδυνση της ανάπτυξης σε μόλις 0,3% το 2012, από 1,6% φέτος. Το Σεπτέμβριο, η τράπεζα προέβλεπε ανάπτυξη 1,3% το 2012. Η ΕΚΤ παράλληλα αναμένει ο πληθωρισμός να μειωθεί από 2,7% εφέτος σε 2% το 2012. Σε μια παράλληλη εξέλιξη η Ευρωπαϊκή Αρχή για τις Τράπεζες (EBA) ανακοίνωσε χτες ότι οι κεφαλαιακές ανάγκες των ευρωπαϊκών τραπεζών ανέρχονται στα 114,7 δισ. ευρώ και δίνει διορία έως τα τέλη Ιούνη στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να καλύψουν τη «μαύρη τρύπα» και έως τις 20 Ιανουαρίου για να παρουσιάσουν τα σχέδια ανακεφαλαιοποίησης.