Ο «Ρ» ξεκινά σήμερα ένα μικρό αφιέρωμα στη Δυτική Μακεδονία και στα οξυμένα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι της περιοχής. Προβλήματα-απόρροια της εφαρμοζόμενης αντεργατικής πολιτικής, η οποία στηρίζει το μεγάλο κεφάλαιο και συνθλίβει τους μικρομεσαίους
Η ανεργία και η ανέχεια πλήττουν πολλούς κατοίκους και της όμορφης Καστοριάς |
Παραξενεύτηκαν από όλες αυτές τις πινακίδες που στα σλαβικά διαφήμιζαν την ποιότητα της γούνας του κάθε βιοτέχνη και εμπόρου. Ρώτησαν τον πρώτο περαστικό: «Αυτά τα γράφουν οι Σκοπιανοί; Εχουν διεισδύσει τόσο πολύ;». Ο Καστοριανός ήταν «Λακεδαιμόνιος»: «Τα γράφουν οι εθνικόφρονες». Οι ανυποψίαστοι Αθηναίοι γέλασαν.
Και τότε ακόμα, εν μέσω εθνικιστικού παροξυσμού και αντιπαράθεσης με το γειτονικό κράτος, αυτοί που τα υποδαύλιζαν έκαναν ό,τι μπορούσαν για να συνεχιστεί το εμπόριο με τους «εχθρούς». Σήμερα βεβαίως τα προβλήματα της περιοχής και των κατοίκων είναι πλέον τόσο οξυμένα, που δεν υπάρχουν περιθώρια για «πολεμοχαρείς» διαθέσεις. Πόσο μάλλον, που τώρα τέλειωσαν τα αστεία και στα βόρεια σύνορα η κατάσταση είναι ήδη έκρυθμη, ελέω «ειρηνευτικών» επεμβάσεων του ΝΑΤΟ και των πρωτοπαλίκαρών του, του UCK. Βεβαίως, η ελληνική κυβέρνηση επιμένει στην αποστολή ελληνικού στρατού στη γειτονική χώρα.
Αχρηστα αντικείμενα, παλιά ασθενοφόρα σωρεύονται στην πίσω αυλή του Γενικού Νομαρχιακού Νοσοκομείου Καστοριάς |
Ξεκινώντας από την Καστοριά: Ολοι ταυτίζουν την περιοχή με τη γούνα, τη γούνα με τα υψηλά εισοδήματα και άρα με τα κέρδη για τους γουνεμπόρους. Κάποτε ήταν έτσι. Η μεταπολεμική οικονομία της περιοχής βασίστηκε στη γουνοποιία. Παιδιά δούλευαν τζάμπα, με ψωμοτύρι που έφερναν από το σπίτι τους, για να μάθουν την τέχνη του γουνεργάτη. Μπλόκα του στρατού γύρω από την πόλη εξέταζαν τα χαρτιά των επισκεπτών της. Την αστυνομική ταυτότητα, αλλά και μια άλλη, λευκού χρώματος, που επίσης εξέδιδε η Αστυνομία και βεβαίωνε ότι ήταν από χωριό της περιοχής και εργάζονταν στην πόλη ως γουνεργάτες. Η περιοχή ήταν «επιτηρούμενη ζώνη» και δεν ήθελαν να εισέρχονται εκεί άγνωστα, «ταραχοποιά» στοιχεία.
Τα μεροκάματα ήταν καλά. Υπολογίζεται από τους παλιούς Καστοριανούς ότι τρία τότε κατώτερα ημερομίσθια αντιστοιχούσαν σε μια χρυσή λίρα. Ετσι από το 1960 μέχρι το 1980, ελάχιστα παιδιά στρέφονταν στα γράμματα. Τα περισσότερα πήγαιναν στη γούνα, για να πλουτίσουν. Από ολόκληρη την Ελλάδα, έρχονταν στην Καστοριά προσπαθώντας να «σπάσουν» το «κλειστό» κάποτε επάγγελμα του γουναρά και να μάθουν την τέχνη. Επίσης, λίγοι στρέφονταν σε άλλους τομείς της οικονομίας.
Το νερό της λίμνης κάποτε ήταν πεντακάθαρο. Σήμερα... |
Σύμφωνα με τον Γιώργο Νικόπουλο, γραμματέα της Νομαρχιακής Επιτροπής Καστοριάς του ΚΚΕ, από το 1980 ξεκίνησε διεθνώς η κρίση της γούνας. Η παγκόσμια παραγωγή αυξήθηκε, ενώ είναι σε εξέλιξη μια παγκόσμια καταναλωτική κρίση, με όλο και λιγότερους να μπορούν να ξοδέψουν χρήματα για ένα γούνινο παλτό.
Οπως σε όλους τους κλάδους της βιοτεχνίας, το μεγάλο κεφάλαιο πιέζει τους μικρομεσαίους. Καθώς έχει ρευστό, πιέζει «χτυπώντας» πρώτη ύλη σε υψηλότερες τιμές και πουλώντας σε σχετικά φτηνότερες. Οι «μεγάλοι», στο σημερινό σύστημα, ποτέ δεν αντιμετωπίζουν πρόβλημα.
Επιπλέον, πρόκειται για αγοραπωλησίες που δε γίνονται με λίγα χρήματα. Χρειάζονται μεγάλα κεφάλαια, γι' αυτό και πολλοί δανείστηκαν για να αγοράσουν πρώτη ύλη. Οι τράπεζες έδωσαν σε πολλούς τη χαριστική βολή, καθώς δάνειζαν με επιτόκια 37% και πάνω, συν μετά τα πανωτόκια.
Στο αεροδρόμιο της Καστοριάς εκτελούνται ταχύτατα εργασίες επιμήκυνσης και διαπλάτυνσης του αεροδιαδρόμου. Εκφράζονται φόβοι ότι θα χρησιμοποιηθεί από το ΝΑΤΟ για πολεμικούς σκοπούς |
Η εδαφολογική σύνθεση της Καστοριάς είναι πολύ καλή και ευνοεί τις καλλιέργειες, ειδικά των μήλων. Ομως, δεν ισχύουν πια οι επιδοτήσεις που δίνονταν στο παρελθόν. Δε σταμάτησαν, απλά τώρα δίνονται, π.χ., 1.500 δρχ. ανά δέντρο που ξεριζώνεται για να φυτευτούν ακακίες (!), σε προγράμματα «προστασίας του περιβάλλοντος».
Ετσι κι αλλιώς, οι ποσοστώσεις στην παραγωγή - που επιβάλλονται από τις Βρυξέλλες και τους εγχώριους υποτακτικούς τους - δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη της αγροτιάς, ούτε και της κτηνοτροφίας. Και τα καπνά αντιμετωπίζουν κρίση, καθώς οι δυο τελευταίες σοδειές προσβλήθηκαν από ασθένεια και ουσιαστικά καταστράφηκαν.
Το τζαμί της Καστοριάς. Αν και ερειπωμένο, μισογκρεμισμένο, παραμένει επιβλητικό |
Αλλη μια πληγή: Πολλοί Καστοριανοί για να ξελασπώσουν στράφηκαν στη Σοφοκλέους. Λίγοι κέρδισαν. Ομως, οι περισσότεροι είδαν τη γούνα τους να καίγεται. Και πέρα από τους γουναράδες, υπήρξαν πολλοί που πούλησαν το χωράφι τους για να πάρουν 5-6 εκατ. δρχ. και να τα ρίξουν στην καταβόθρα, που ονομάζεται «ΧΑΑ».