Η καθοδήγηση της Αντίστασης και η διαφώτιση ανέλαβαν να εξηγήσουν στους αγωνιστές την αναγκαιότητα της αποδοχής αυτού του όρου. Τη λογική αναγκαιότητα. Αλλ' εκτός της λογικής υπάρχει και το συναίσθημα. Αυτό πώς αντιμετωπίζεται;
Μετά το Δεκέμβρη του 1944, το μήνα της σύγκρουσης, και μετά την αποχώρησή μας από την Αθήνα, μια ομάδα καλλιτεχνών βρεθήκαμε στα Τρίκαλα. Η πόλη ήταν γεμάτη ΕΛΑΣίτες. Εφθασε η είδηση της συμφωνίας και προκάλεσε τη ζωηρότερη εντύπωση ο όρος του αφοπλισμού. Ιδίως στους αγωνιστές του ΕΛΑΣ. Δε συζητούσαν τον όρο. Αλλά έβλεπες στα πρόσωπά τους μια οδύνη, ένα συννέφιασμα.
- Μην τολμήσετε να μπείτε. Θα σας πυροβολήσω.
Δύσκολη στιγμή. Τραγική. Επιστρατεύτηκε ένας συγχωριανός συναγωνιστής του τυφλού. Γνωρίζονταν από παιδιά. Και μαζί πολέμησαν όλα τα χρόνια της Αντίστασης. Ο τυφλός άκουσε τη φωνή του παιδικού φίλου και συναγωνιστή του και λύγισε.
- Ελα μέσα Δημήτρη, του είπε.
Ο Δημήτρης άνοιξε την πόρτα και μπήκε. Οι δυο συναγωνιστές αγκαλιάστηκαν. Ο τυφλός αγωνιστής τού είπε κάτι το συγκλονιστικό:
- Ξέρεις, Δημήτρη; Ολους τους άλλους συναγωνιστές μας τους έχω στο μυαλό μου. Θυμάμαι καθαρά τη μορφή τους. Τη δική σου μορφή δεν μπορώ να τη θυμηθώ. Δεν μπορώ, Δημήτρη...
Αυτό συμβαίνει. Αυτοί, που χάνουν την όρασή τους μεγάλοι, δεν μπορούν να αναμνησθούν τη μορφή των πιο αγαπημένων τους προσώπων. Ο τυφλός παρέδωσε το όπλο του στον Δημήτρη.
- Μια χάρη θέλω, του είπε. Οταν βγείτε στο δρόμο, να ρίξετε μια ντουφεκιά. Ν' ακούσω για τελευταία φορά τον ήχο του. Τ' αυτιά μου είναι γερά.
Εσύρθηκε η αυλαία και η σκηνή έκλεισε. Δεν ακούστηκε ούτε χειροκρότημα, ούτε τίποτε άλλο. Στράφηκα προς την κατάμεστη πλατεία και σ' όλο αυτό το πλήθος των ΕΛΑΣιτών δεν είδα ούτε ένα μάτι αδάκρυτο. Εχω ανεβάσει στα θέατρα δεκάδες έργων μου κι έχω παρακολουθήσει εκατοντάδες παραστάσεων. Αυτό το θέαμα δεν το έχω ξαναδεί. Το θυμάμαι σαν να είναι τώρα. Και θα το θυμάμαι για πάντα...
Ασημάκης ΓΙΑΛΑΜΑΣ