Σεπτέμβρης 1941. Τεθωρακισμένα που επισκευάστηκαν στο εργοστάσιο Κίροφ ξεκινάνε από το Λένινγκραντ για το μέτωπο |
Η ηρωική άμυνα του Λένινγκραντ διήρκεσε 872 μέρες. Στο διάστημα αυτό ο εχθρός έριξε πάνω από την πόλη πάνω από 5.000 ωρολογιακές και 100.000 εμπρηστικές βόμβες, καθώς και 150.000 περίπου βλήματα πυροβολικού. Η αεροπορία και το πυροβολικό του εχθρού κατέστρεψαν πάνω από 3.000 και επέφεραν ζημιές σε 7.000 περίπου κτίρια. Από τις 12 Σεπτέμβρη 1941 ο εφοδιασμός της πόλης πραγματοποιούνταν διά μέσου της λίμνης Λατόνγκα κάτω από τα πυρά του εχθρού και από τις 16 Νοέμβρη, με τη διακοπή της ναυσιπλοΐας, μόνο με αεροπλάνα της πολιτικής αεροπορίας.
Από τις 8 Σεπτέμβρη 1941 το σιτηρέσιο του πληθυσμού ελαττώθηκε κατά 4 φορές και από τις 20 Νοέμβρη έως τις 25 Δεκέμβρη 1941 έφτασε στο ελάχιστο όριο (250 γραμ. ψωμί στους εργάτες, 125 γραμ. στους υπαλλήλους, στα προστατευόμενα μέλη των οικογενειών και τα παιδιά). Αποτέλεσμα του αποκλεισμού ήταν να πεθάνουν από την πείνα 641.803 άτομα. Πάνω από 17.000 άτομα σκοτώθηκαν από τους βομβαρδισμούς και τις βολές του πυροβολικού.
Στις 22 Νοέμβρη 1941 μετά από ηρωικές προσπάθειες στρατιωτικών τμημάτων και σωμάτων εθελοντών πολιτών άνοιξε ο «δρόμος της ζωής», όπως ονομάστηκε ο αυτοκινητόδρομος που κατασκευάστηκε πάνω στην παγωμένη λίμνη Λατόνγκα. Τα εφόδια που ήρθαν από το «δρόμο της ζωής» βοήθησαν στο να διπλασιαστεί η μερίδα ψωμιού για τους πολιορκημένους. Απ' τον ίδιο δρόμο απεγκλωβίστηκαν περίπου ένα εκατομμύριο κάτοικοι του Λένινγκραντ, κυρίως ηλικιωμένοι, παιδιά και τραυματίες.
Στις 27 Γενάρη 1944 το Λένινγκραντ απελευθερώθηκε ολοκληρωτικά από τον αποκλεισμό και τα ναζιστικά στρατεύματα απωθήθηκαν σε απόσταση 65-100 χιλιομέτρων από την πόλη. Με διάταγμα του Προεδρείου του Ανωτάτου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ από τις 22 Δεκέμβρη 1942 καθιερώθηκε μετάλλιο «Για την άμυνα του Λένινγκραντ» με το οποίο τιμήθηκαν περίπου 930.000 άτομα.