Το υπουργείο Αμυνας ανακοίνωσε χτες, ως συνέχεια στη συμφωνία των υπουργών Εξωτερικών στην Αγκυρα, ότι αναχαιτίσεις τουρκικών μαχητικών θα γίνονται μόνο όταν παραβιάζουν τον εθνικό εναέριο χώρο
Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν χτες, ως ένα είδος εξειδίκευσης των όσων αποφασίστηκαν προχτές στην Αγκυρα μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών, τα τουρκικά αεροσκάφη που θα μπαίνουν παράνομα στο ελληνικό FIR, δηλαδή χωρίς να καταθέτουν σχέδιο πτήσης στις ελληνικές αρχές, απλά και μόνο θα αναγνωρίζονται από ελληνικά μαχητικά αλλά δε θα αναχαιτίζονται, παρά μόνο εάν περάσουν στη ζώνη των 10 μιλίων από τις ελληνικές ακτές.
Να σημειωθεί ότι πάγια τακτική της ελληνικής πλευράς ήταν μέχρι τώρα η αναχαίτιση των τουρκικών αεροσκαφών ακόμα και εντός του FIR. Πράγμα που επιβεβαιώνεται και από την καθημερινή ενημέρωση από πηγές του ΓΕΕΘΑ, όπου καταγραφόταν ο αριθμός των αναχαιτίσεων από ελληνικά μαχητικά των τουρκικών αεροσκαφών, στο ελληνικό FIR και στον εθνικό εναέριο χώρο. Είναι, επίσης, χαρακτηριστικό ότι όλα σχεδόν τα επεισόδια μεταξύ ελληνικών και τουρκικών μαχητικών που έχουν συμβεί στο Αιγαίο, ακόμα και τα «θερμά», από το 1974, σημειώνονταν στο διεθνή εναέριο χώρο του Αιγαίου, που σχεδόν στο σύνολό του ταυτίζεται με το ελληνικό FIR.
Ενα ακόμα δείγμα της πορείας που έχουν πάρει τα πράγματα είναι ότι χτες στις 11.30 το πρωί αποχώρησαν ταυτόχρονα από το χώρο των Ιμίων τόσο η ελληνική όσο και η τουρκική ακταιωρός, η οποία βρισκόταν στο χώρο επί 24 συνεχείς ώρες για να υποδηλώσει την τουρκική κυριαρχία. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί επιβεβαίωση της «συμφωνίας των Ιμίων» του 1996, όπου μετά από αμερικανική παρέμβαση έγινε δεκτό το «ούτε στρατός, ούτε πλοία, ούτε σημαίες».
Η ανησυχία γίνεται ακόμα μεγαλύτερη, καθώς, όπως φαίνεται, αυτό που έχει δρομολογηθεί δεν είναι μόνο η εγκατάλειψη της υπεράσπισης του FIR αλλά και η σταδιακή συρρίκνωση και του ίδιου του εθνικού εναέριου χώρου από τα 10 στα 6 μίλια. Ως κανάλι γι' αυτή τη διολίσθηση εκτιμάται ότι θα εξελιχθεί η διαδικασία τηλεφωνικής επικοινωνίας μεταξύ των διοικητών των δύο Αρχηγείων Τακτικής Αεροπορίας (ΑΤΑ) σε Λάρισα και Εσκί Σεχίρ, όπου αντίστοιχα βρίσκονται και τα ΝΑΤΟικά Κέντρα Αεροπορικών Επιχειρήσεων, το 7ο και το 6ο CAOC.
Αυτή η τηλεφωνική επικοινωνία, που συμφωνήθηκε προχτές στην Αγκυρα, με στόχο, υποτίθεται, την αποφυγή εντάσεων, εκτιμάται ότι θα αντικαταστήσει τόσο τα σχέδια πτήσης όσο και την ανάγκη αναγνώρισης αλλά και αναχαίτισης των τουρκικών αεροσκαφών, αφού, πλέον, μετά την τηλεφωνική επικοινωνία, δε θα είναι «άγνωστο ίχνος».
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με χτεσινές επίσημες ανακοινώσεις της Διεύθυνσης Ενημέρωσης του υπουργείου Αμυνας, «όλα τα εισερχόμενα ίχνη (σ.σ. αεροσκάφη) στο FIR Αθηνών για τα οποία δεν έχουν υποβληθεί σχέδια πτήσεως, σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες εναερίου κυκλοφορίας, θα αναγνωρίζονται και εφόσον παραβιάζουν εθνικό εναέριο χώρο θα αναχαιτίζονται από αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας». Η δήλωση αυτή, που έγινε διά στόματος διευθυντή Ενημέρωσης του ΥΠΕΘΑ, πλοιάρχου Στ. Γκίκα, στη διάρκεια της τακτικής ενημέρωσης των δημοσιογράφων, μοιράστηκε και γραπτή στη διάρκεια της ενημέρωσης.
Ωστόσο, στη διάρκεια της μέρας χτες εκδόθηκαν δύο απανωτές ανακοινώσεις Τύπου, όχι για να γίνει ανασκευή της επίμαχης δήλωσης αλλά για να διασκεδαστούν οι εντυπώσεις. Στη δεύτερη απ' αυτές γίνεται λόγος για «προσπάθεια των χαλκείων της παραπληροφόρησης να δημιουργήσουν θέμα εκεί όπου δεν υπάρχει, διαστρεβλώνοντας βάναυσα την πραγματικότητα, αδιαφορώντας για τις δυσμενείς συνέπειες που προκαλούνται σε άκρως ευαίσθητα θέματα». Βέβαια, η αρχική δήλωση επαναλαμβάνεται με τα ίδια ακριβώς λόγια, ενώ επισημαίνεται ότι είναι «πάγια ελληνική τακτική» αυτή της αναχαίτισης των τουρκικών μαχητικών μόνο όταν παραβιάζουν τον εθνικό εναέριο χώρο των 10 μιλίων.
Τα γεγονότα, όμως, και η ιστορία διαψεύδουν αυτούς τους ισχυρισμούς. Η διαβεβαίωση που έρχεται από παράγοντες της Πολεμικής Αεροπορίας, οι οποίοι διατέλεσαν σε ανώτατες επιτελικές θέσεις, είναι ότι οι αναχαιτίσεις ξεκινούσαν πάντα στο FIR και, αν τα τουρκικά επέμεναν, συνεχίζονταν στον εθνικό εναέριο χώρο. Σε αντίθετη περίπτωση, αυτό δηλαδή που δρομολογείται τώρα, τα τουρκικά μαχητικά θα μπορούν να φθάνουν ανενόχλητα μέχρι την απόσταση των 10 μιλίων, π.χ., από τις ακτές της Νότιας Εύβοιας, δηλαδή σε απόσταση βολής από την Αθήνα, και τότε τα ελληνικά μαχητικά θα διατάσσονται να τα αναχαιτίσουν. Αν όμως ληφθούν υπόψη οι ταχύτητες των μαχητικών αεροσκαφών, τότε ουσιαστικά η παραπάνω ρύθμιση σημαίνει εγκατάλειψη της άμυνας του Αιγαίου και ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη συνολική άμυνα της χώρας.
Να διευκρινιστεί ότι το FIR είναι διεθνής εναέριος χώρος, πέρα από τη ζώνη των 10 μιλίων που εκτείνεται γύρω από τις ακτές και είναι ο εθνικός εναέριος χώρος της χώρας. Η χώρα στην οποία ανήκει το FIR ασκεί την αρμοδιότητα του ελέγχου των πτήσεων, είναι δηλαδή ένα είδος «τροχονόμου». Τα όρια του FIR έχουν οριστεί από το διεθνή οργανισμό για την αεροπλοΐα (ICAO). Ομως, το FIR αποτελεί και χώρο όπου η χώρα που έχει την αρμοδιότητα ελέγχου των πτήσεων ασκεί και δικαιώματα άμυνας. Αυτό ισχύει πιο πολύ για την Ελλάδα στο Αιγαίο, που είναι διάσπαρτο από νησιά, των οποίων οι γραμμές επικοινωνίας με την ηπειρωτική Ελλάδα διέρχονται από διεθνή ύδατα.
Να σημειωθεί ότι τα ανατολικά όρια του ελληνικού FIR είναι ανάμεσα στα ελληνικά νησιά του Ανατολικού Αιγαίου (Σαμοθράκη, Λήμνος, Λέσβος, Χίος, Σάμος, Δωδεκάνησα) και στις απέναντι τουρκικές ακτές. Εξάλλου, και στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, μέχρι την κατάργηση των εθνικών ορίων επιχειρησιακής ευθύνης των ΝΑΤΟικών στρατηγείων, που προέκυψε από τη νέα δομή του, το όριο του FIR ταυτιζόταν με τους χώρους επιχειρησιακής ευθύνης των χωρών-μελών, δηλαδή το FIR αποτελούσε χώρο άσκησης του δικαιώματος άμυνας.
Το θέμα αυτό, τα όρια της επιχειρησιακής ευθύνης στο Αιγαίο ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία, αποτελούσε από το 1974 και μετά μια από τις βασικές τουρκικές διεκδικήσεις. Η τουρκική πλευρά αμφισβητούσε την ελληνική αρμοδιότητα όσον αφορά στην επιχειρησιακή ευθύνη στο διεθνή χώρο του Αιγαίου, που ταυτίζεται με το FIR Αθηνών, και πάντα υποστήριζε ότι τα κρατικά αεροσκάφη, δηλαδή και πολεμικά, δεν υποχρεούνται να καταθέτουν σχέδια πτήσης.
Την απαίτηση αυτή συνεπικουρούσαν τόσο οι ΗΠΑ όσο και συνολικά το ΝΑΤΟ, γι' αυτό όταν υπήρχε ΝΑΤΟική άσκηση στο Αιγαίο η Ελλάδα δε συμμετείχε, εφόσον δεν αναγνωριζόταν η ελληνική αρμοδιότητα ελέγχου των στρατιωτικών πτήσεων στο FIR. Ετσι, είχαμε σε πολλές περιπτώσεις το οξύμωρο σχήμα, ελληνικά μαχητικά να αναχαιτίζουν «συμμαχικά» (αμερικανικά, τουρκικά και άλλα) αεροσκάφη από το ελληνικό FIR στο Αιγαίο.
Υπενθυμίζεται ότι το πακέτο των τουρκικών διεκδικήσεων για το Αιγαίο περιλαμβάνει: Αμφισβήτηση των ορίων του ελληνικού FIR και παραίτηση της Ελλάδας από το δικαίωμα να ελέγχει τις στρατιωτικές πτήσεις. Περιορισμό του ελληνικού εναέριου χώρου στα 6 από τα 10 μίλια που είναι σήμερα. Διχοτόμηση της υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου και μη αποδοχή αυτού του δικαιώματος για τα ελληνικά νησιά. Αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας σε νησιά και νησίδες που δεν αναφέρονται ονομαστικά στις συνθήκες («γκρίζες ζώνες»). Μη αναγνώριση για την Ελλάδα του επιχειρησιακού ελέγχου του Αιγαίου (συμπεριλαμβανομένων και των ελληνικών νησιών) και αμφισβήτηση του δικαιώματος άμυνας και στρατικοποίησης των ελληνικών νησιών του Ανατ. Αιγαίου.